巴利《小部》· 大义释第 14 阅读页 · MND2 · 2. Guhaṭṭhakasuttaniddesa · 9/9

<b>Pariggahesu muni nopalitto;</b><b>Pariggahesu muni nopalitto;</b><b>Abbūḷhasallo caramappamatto,</b><b>Abbūḷhasallo caramappamatto,</b><b>Nāsīsatī lokamimaṁ parañca.</b><b>Nāsīsatī lokamimaṁ parañca.</b>

<b>Saññaṁ pariññā vitareyya oghan</b>ti.<b>Saññaṁ pariññā vitareyya oghan</b>ti.<b>Saññā</b>ti kāmasaññā byāpādasaññā vihiṁsāsaññā nekkhammasaññā abyāpādasaññā avihiṁsāsaññā rūpasaññā saddasaññā gandhasaññā rasasaññā phoṭṭhabbasaññā dhammasaññā—<b>Saññā</b>ti kāmasaññā byāpādasaññā vihiṁsāsaññā nekkhammasaññā abyāpādasaññā avihiṁsāsaññā rūpasaññā saddasaññā gandhasaññā rasasaññā phoṭṭhabbasaññā dhammasaññā—yā evarūpā saññā sañjananā sañjānitattaṁ—yā evarūpā saññā sañjananā sañjānitattaṁ—

ayaṁ vuccati saññā.ayaṁ vuccati saññā.<b>Saññaṁ pariññā</b>ti saññaṁ tīhi pariññāhi parijānitvā—<b>Saññaṁ pariññā</b>ti saññaṁ tīhi pariññāhi parijānitvā—ñātapariññāya, tīraṇapariññāya, pahānapariññāya.ñātapariññāya, tīraṇapariññāya, pahānapariññāya.

Katamā ñātapariññā?Katamā ñātapariññā?Saññaṁ jānāti—Saññaṁ jānāti—ayaṁ kāmasaññā, ayaṁ byāpādasaññā, ayaṁ vihiṁsāsaññā, ayaṁ nekkhammasaññā, ayaṁ abyāpādasaññā, ayaṁ avihiṁsāsaññā, ayaṁ rūpasaññā, ayaṁ saddasaññā, ayaṁ gandhasaññā, ayaṁ rasasaññā, ayaṁ phoṭṭhabbasaññā, ayaṁ dhammasaññāti jānāti passati—ayaṁ kāmasaññā, ayaṁ byāpādasaññā, ayaṁ vihiṁsāsaññā, ayaṁ nekkhammasaññā, ayaṁ abyāpādasaññā, ayaṁ avihiṁsāsaññā, ayaṁ rūpasaññā, ayaṁ saddasaññā, ayaṁ gandhasaññā, ayaṁ rasasaññā, ayaṁ phoṭṭhabbasaññā, ayaṁ dhammasaññāti jānāti passati—

ayaṁ ñātapariññā.ayaṁ ñātapariññā.Katamā tīraṇapariññā?Katamā tīraṇapariññā?Evaṁ ñātaṁ katvā saññaṁ tīreti.Evaṁ ñātaṁ katvā saññaṁ tīreti.

Aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato ītito upaddavato bhayato upasaggato calato pabhaṅguto …pe…Aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato ītito upaddavato bhayato upasaggato calato pabhaṅguto …pe…samudayato atthaṅgamato assādato ādīnavato nissaraṇato tīreti—samudayato atthaṅgamato assādato ādīnavato nissaraṇato tīreti—ayaṁ tīraṇapariññā.ayaṁ tīraṇapariññā.

Katamā pahānapariññā?Katamā pahānapariññā?Evaṁ tīrayitvā saññāya chandarāgaṁ pajahati vinodeti anabhāvaṁ gameti.Evaṁ tīrayitvā saññāya chandarāgaṁ pajahati vinodeti anabhāvaṁ gameti.Vuttampi hetaṁ bhagavatā—Vuttampi hetaṁ bhagavatā—

“yo, bhikkhave, saññāya chandarāgo, taṁ pajahatha.“yo, bhikkhave, saññāya chandarāgo, taṁ pajahatha.Evaṁ sā saññā pahīnā bhavissati ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṁ katā āyatiṁ anuppādadhammā”ti—Evaṁ sā saññā pahīnā bhavissati ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṁ katā āyatiṁ anuppādadhammā”ti—ayaṁ pahānapariññā.ayaṁ pahānapariññā.

<b>Saññaṁ pariññā</b>ti saññaṁ imāhi tīhi pariññāhi parijānitvā.<b>Saññaṁ pariññā</b>ti saññaṁ imāhi tīhi pariññāhi parijānitvā.<b>Vitareyya oghan</b>ti kāmoghaṁ bhavoghaṁ diṭṭhoghaṁ avijjoghaṁ tareyya uttareyya patareyya samatikkameyya vītivatteyyāti—<b>Vitareyya oghan</b>ti kāmoghaṁ bhavoghaṁ diṭṭhoghaṁ avijjoghaṁ tareyya uttareyya patareyya samatikkameyya vītivatteyyāti—saññaṁ pariññā vitareyya oghaṁ.saññaṁ pariññā vitareyya oghaṁ.

<b>Pariggahesu muni nopalitto</b>ti.<b>Pariggahesu muni nopalitto</b>ti.<b>Pariggahā</b>ti dve pariggahā—<b>Pariggahā</b>ti dve pariggahā—taṇhāpariggaho ca diṭṭhipariggaho ca …pe…taṇhāpariggaho ca diṭṭhipariggaho ca …pe…

ayaṁ taṇhāpariggaho …pe…ayaṁ taṇhāpariggaho …pe…ayaṁ diṭṭhipariggaho.ayaṁ diṭṭhipariggaho.<b>Munī</b>ti.<b>Munī</b>ti.

Monaṁ vuccati ñāṇaṁ.Monaṁ vuccati ñāṇaṁ.Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi, tena ñāṇena samannāgato muni monappattoti.Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi, tena ñāṇena samannāgato muni monappattoti.Tīṇi moneyyāni—Tīṇi moneyyāni—

kāyamoneyyaṁ, vacīmoneyyaṁ, manomoneyyaṁ.kāyamoneyyaṁ, vacīmoneyyaṁ, manomoneyyaṁ.Katamaṁ kāyamoneyyaṁ?Katamaṁ kāyamoneyyaṁ?Tividhānaṁ kāyaduccaritānaṁ pahānaṁ kāyamoneyyaṁ, tividhaṁ kāyasucaritaṁ kāyamoneyyaṁ, kāyārammaṇe ñāṇaṁ kāyamoneyyaṁ, kāyapariññā kāyamoneyyaṁ, pariññāsahagato maggo kāyamoneyyaṁ, kāye chandarāgassa pahānaṁ kāyamoneyyaṁ, kāyasaṅkhāranirodho catutthajjhānasamāpatti kāyamoneyyaṁ—Tividhānaṁ kāyaduccaritānaṁ pahānaṁ kāyamoneyyaṁ, tividhaṁ kāyasucaritaṁ kāyamoneyyaṁ, kāyārammaṇe ñāṇaṁ kāyamoneyyaṁ, kāyapariññā kāyamoneyyaṁ, pariññāsahagato maggo kāyamoneyyaṁ, kāye chandarāgassa pahānaṁ kāyamoneyyaṁ, kāyasaṅkhāranirodho catutthajjhānasamāpatti kāyamoneyyaṁ—

idaṁ kāyamoneyyaṁ.idaṁ kāyamoneyyaṁ.Katamaṁ vacīmoneyyaṁ?Katamaṁ vacīmoneyyaṁ?Catubbidhānaṁ vacīduccaritānaṁ pahānaṁ vacīmoneyyaṁ, catubbidhaṁ vacīsucaritaṁ vacīmoneyyaṁ, vācārammaṇe ñāṇaṁ vacīmoneyyaṁ, vācāpariññā vacīmoneyyaṁ, pariññāsahagato maggo vacīmoneyyaṁ, vācāya chandarāgassa pahānaṁ vacīmoneyyaṁ, vacīsaṅkhāranirodho dutiyajjhānasamāpatti vacīmoneyyaṁ—Catubbidhānaṁ vacīduccaritānaṁ pahānaṁ vacīmoneyyaṁ, catubbidhaṁ vacīsucaritaṁ vacīmoneyyaṁ, vācārammaṇe ñāṇaṁ vacīmoneyyaṁ, vācāpariññā vacīmoneyyaṁ, pariññāsahagato maggo vacīmoneyyaṁ, vācāya chandarāgassa pahānaṁ vacīmoneyyaṁ, vacīsaṅkhāranirodho dutiyajjhānasamāpatti vacīmoneyyaṁ—

idaṁ vacīmoneyyaṁ.idaṁ vacīmoneyyaṁ.Katamaṁ manomoneyyaṁ?Katamaṁ manomoneyyaṁ?Tividhānaṁ manoduccaritānaṁ pahānaṁ manomoneyyaṁ, tividhaṁ manosucaritaṁ manomoneyyaṁ, cittārammaṇe ñāṇaṁ manomoneyyaṁ, cittapariññā manomoneyyaṁ, pariññāsahagato maggo manomoneyyaṁ, citte chandarāgassa pahānaṁ manomoneyyaṁ, cittasaṅkhāranirodho saññāvedayitanirodhaṁ manomoneyyaṁ—Tividhānaṁ manoduccaritānaṁ pahānaṁ manomoneyyaṁ, tividhaṁ manosucaritaṁ manomoneyyaṁ, cittārammaṇe ñāṇaṁ manomoneyyaṁ, cittapariññā manomoneyyaṁ, pariññāsahagato maggo manomoneyyaṁ, citte chandarāgassa pahānaṁ manomoneyyaṁ, cittasaṅkhāranirodho saññāvedayitanirodhaṁ manomoneyyaṁ—

idaṁ manomoneyyaṁ.idaṁ manomoneyyaṁ.“Kāyamuniṁ vācāmuniṁ,“Kāyamuniṁ vācāmuniṁ,manomunimanāsavaṁ;manomunimanāsavaṁ;

Muniṁ moneyyasampannaṁ,Muniṁ moneyyasampannaṁ,āhu sabbappahāyinaṁ.āhu sabbappahāyinaṁ.Kāyamuniṁ vācāmuniṁ,Kāyamuniṁ vācāmuniṁ,

manomunimanāsavaṁ;manomunimanāsavaṁ;Muniṁ moneyyasampannaṁ,Muniṁ moneyyasampannaṁ,āhu ninhātapāpakan”ti.āhu ninhātapāpakan”ti.

Imehi tīhi moneyyehi dhammehi samannāgatā cha munino—Imehi tīhi moneyyehi dhammehi samannāgatā cha munino—agāramunino, anagāramunino, sekhamunino, asekhamunino, paccekamunino, munimuninoti.agāramunino, anagāramunino, sekhamunino, asekhamunino, paccekamunino, munimuninoti.Katame agāramunino?Katame agāramunino?

Ye te agārikā diṭṭhapadā viññātasāsanā—Ye te agārikā diṭṭhapadā viññātasāsanā—ime agāramunino.ime agāramunino.Katame anagāramunino?Katame anagāramunino?

Ye te pabbajitā diṭṭhapadā viññātasāsanā—Ye te pabbajitā diṭṭhapadā viññātasāsanā—ime anagāramunino.ime anagāramunino.Satta sekhā sekhamunino.Satta sekhā sekhamunino.

Arahanto asekhamunino.Arahanto asekhamunino.Paccekabuddhā paccekamunino.Paccekabuddhā paccekamunino.Munimunino vuccanti tathāgatā arahanto sammāsambuddhā.Munimunino vuccanti tathāgatā arahanto sammāsambuddhā.

“Na monena munī hoti,“Na monena munī hoti,mūḷharūpo aviddasu;mūḷharūpo aviddasu;Yo ca tulaṁva paggayha,Yo ca tulaṁva paggayha,

varamādāya paṇḍito.varamādāya paṇḍito.Pāpāni parivajjeti,Pāpāni parivajjeti,sa munī tena so muni;sa munī tena so muni;

Yo munāti ubho loke,Yo munāti ubho loke,muni tena pavuccati.muni tena pavuccati.Asatañca satañca ñatvā dhammaṁ,Asatañca satañca ñatvā dhammaṁ,

Ajjhattaṁ bahiddhā ca sabbaloke;Ajjhattaṁ bahiddhā ca sabbaloke;Devamanussehi pūjanīyo,Devamanussehi pūjanīyo,Saṅgajālamaticca so munī”ti.Saṅgajālamaticca so munī”ti.

<b>Lepā</b>ti dve lepā—<b>Lepā</b>ti dve lepā—taṇhālepo ca diṭṭhilepo ca …pe…taṇhālepo ca diṭṭhilepo ca …pe…ayaṁ taṇhālepo …pe…ayaṁ taṇhālepo …pe…

ayaṁ diṭṭhilepo.ayaṁ diṭṭhilepo.Muni taṇhālepaṁ pahāya diṭṭhilepaṁ paṭinissajjitvā pariggahesu na limpati na palimpati na upalimpati.Muni taṇhālepaṁ pahāya diṭṭhilepaṁ paṭinissajjitvā pariggahesu na limpati na palimpati na upalimpati.Alitto apalitto anupalitto nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—Alitto apalitto anupalitto nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—

pariggahesu muni nopalitto.pariggahesu muni nopalitto.<b>Abbūḷhasallo caramappamatto</b>ti.<b>Abbūḷhasallo caramappamatto</b>ti.<b>Sallan</b>ti satta sallāni—<b>Sallan</b>ti satta sallāni—

rāgasallaṁ, dosasallaṁ, mohasallaṁ, mānasallaṁ, diṭṭhisallaṁ, sokasallaṁ, kathaṅkathāsallaṁ.rāgasallaṁ, dosasallaṁ, mohasallaṁ, mānasallaṁ, diṭṭhisallaṁ, sokasallaṁ, kathaṅkathāsallaṁ.Yassete sallā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā, so vuccati abbūḷhasallo abbahitasallo uddhatasallo samuddhatasallo uppāṭitasallo samuppāṭitasallo cattasallo vantasallo muttasallo pahīnasallo paṭinissaṭṭhasallo nicchāto nibbuto sītibhūto sukhapaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā viharatīti—Yassete sallā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā, so vuccati abbūḷhasallo abbahitasallo uddhatasallo samuddhatasallo uppāṭitasallo samuppāṭitasallo cattasallo vantasallo muttasallo pahīnasallo paṭinissaṭṭhasallo nicchāto nibbuto sītibhūto sukhapaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā viharatīti—

abbūḷhasallo.abbūḷhasallo.<b>Caran</b>ti caranto viharanto iriyanto vattanto pālento yapento yāpento.<b>Caran</b>ti caranto viharanto iriyanto vattanto pālento yapento yāpento.<b>Appamatto</b>ti sakkaccakārī sātaccakārī aṭṭhitakārī anolīnavuttiko anikkhittacchando anikkhittadhuro kusalesu dhammesu.<b>Appamatto</b>ti sakkaccakārī sātaccakārī aṭṭhitakārī anolīnavuttiko anikkhittacchando anikkhittadhuro kusalesu dhammesu.

“Kathāhaṁ aparipūraṁ vā sīlakkhandhaṁ paripūreyyaṁ, paripūraṁ vā sīlakkhandhaṁ tattha tattha paññāya anuggaṇheyyan”ti yo tattha chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca ātappaṁ padhānaṁ adhiṭṭhānaṁ anuyogo appamādo kusalesu dhammesu.“Kathāhaṁ aparipūraṁ vā sīlakkhandhaṁ paripūreyyaṁ, paripūraṁ vā sīlakkhandhaṁ tattha tattha paññāya anuggaṇheyyan”ti yo tattha chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca ātappaṁ padhānaṁ adhiṭṭhānaṁ anuyogo appamādo kusalesu dhammesu.“Kathāhaṁ aparipūraṁ vā samādhikkhandhaṁ paripūreyyaṁ, paripūraṁ vā samādhikkhandhaṁ tattha tattha paññāya anuggaṇheyyaṁ …pe…“Kathāhaṁ aparipūraṁ vā samādhikkhandhaṁ paripūreyyaṁ, paripūraṁ vā samādhikkhandhaṁ tattha tattha paññāya anuggaṇheyyaṁ …pe…

kusalesu dhammesu.kusalesu dhammesu.“Kathāhaṁ aparipūraṁ vā paññākkhandhaṁ paripūreyyaṁ …“Kathāhaṁ aparipūraṁ vā paññākkhandhaṁ paripūreyyaṁ …vimuttikkhandhaṁ …vimuttikkhandhaṁ …

vimuttiñāṇadassanakkhandhaṁ paripūreyyaṁ, paripūraṁ vā vimuttiñāṇadassanakkhandhaṁ tattha tattha paññāya anuggaṇheyyan”ti yo tattha chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca ātappaṁ padhānaṁ adhiṭṭhānaṁ anuyogo appamādo kusalesu dhammesu.vimuttiñāṇadassanakkhandhaṁ paripūreyyaṁ, paripūraṁ vā vimuttiñāṇadassanakkhandhaṁ tattha tattha paññāya anuggaṇheyyan”ti yo tattha chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca ātappaṁ padhānaṁ adhiṭṭhānaṁ anuyogo appamādo kusalesu dhammesu.“Kathāhaṁ apariññātaṁ vā dukkhaṁ parijāneyyaṁ, appahīne vā kilese pajaheyyaṁ, abhāvitaṁ vā maggaṁ bhāveyyaṁ, asacchikataṁ vā nirodhaṁ sacchikareyyan”ti yo tattha chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca ātappaṁ padhānaṁ adhiṭṭhānaṁ anuyogo appamādo kusalesu dhammesūti—“Kathāhaṁ apariññātaṁ vā dukkhaṁ parijāneyyaṁ, appahīne vā kilese pajaheyyaṁ, abhāvitaṁ vā maggaṁ bhāveyyaṁ, asacchikataṁ vā nirodhaṁ sacchikareyyan”ti yo tattha chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca ātappaṁ padhānaṁ adhiṭṭhānaṁ anuyogo appamādo kusalesu dhammesūti—

abbūḷhasallo caramappamatto.abbūḷhasallo caramappamatto.<b>Nāsīsatī lokamimaṁ parañcā</b>ti imaṁ lokaṁ nāsīsati sakattabhāvaṁ, paralokaṁ nāsīsati parattabhāvaṁ;<b>Nāsīsatī lokamimaṁ parañcā</b>ti imaṁ lokaṁ nāsīsati sakattabhāvaṁ, paralokaṁ nāsīsati parattabhāvaṁ;imaṁ lokaṁ nāsīsati sakarūpavedanāsaññāsaṅkhāraviññāṇaṁ, paraṁ lokaṁ nāsīsati pararūpavedanāsaññāsaṅkhāraviññāṇaṁ;imaṁ lokaṁ nāsīsati sakarūpavedanāsaññāsaṅkhāraviññāṇaṁ, paraṁ lokaṁ nāsīsati pararūpavedanāsaññāsaṅkhāraviññāṇaṁ;

imaṁ lokaṁ nāsīsati cha ajjhattikāni āyatanāni, paraṁ lokaṁ nāsīsati cha bāhirāni āyatanāni;imaṁ lokaṁ nāsīsati cha ajjhattikāni āyatanāni, paraṁ lokaṁ nāsīsati cha bāhirāni āyatanāni;imaṁ lokaṁ nāsīsati manussalokaṁ, paraṁ lokaṁ nāsīsati devalokaṁ.imaṁ lokaṁ nāsīsati manussalokaṁ, paraṁ lokaṁ nāsīsati devalokaṁ.Imaṁ lokaṁ nāsīsati kāmadhātuṁ, paraṁ lokaṁ nāsīsati rūpadhātuṁ arūpadhātuṁ;Imaṁ lokaṁ nāsīsati kāmadhātuṁ, paraṁ lokaṁ nāsīsati rūpadhātuṁ arūpadhātuṁ;

imaṁ lokaṁ nāsīsati kāmadhātuṁ rūpadhātuṁ, paraṁ lokaṁ nāsīsati arūpadhātuṁ.imaṁ lokaṁ nāsīsati kāmadhātuṁ rūpadhātuṁ, paraṁ lokaṁ nāsīsati arūpadhātuṁ.Puna gatiṁ vā upapattiṁ vā paṭisandhiṁ vā bhavaṁ vā saṁsāraṁ vā vaṭṭaṁ vā nāsīsati na icchati na sādiyati na pattheti na piheti nātijappatīti—Puna gatiṁ vā upapattiṁ vā paṭisandhiṁ vā bhavaṁ vā saṁsāraṁ vā vaṭṭaṁ vā nāsīsati na icchati na sādiyati na pattheti na piheti nātijappatīti—nāsīsatī lokamimaṁ parañcāti.nāsīsatī lokamimaṁ parañcāti.

Tenāha bhagavā—Tenāha bhagavā—“Saññaṁ pariññā vitareyya oghaṁ,“Saññaṁ pariññā vitareyya oghaṁ,Pariggahesu muni nopalitto;Pariggahesu muni nopalitto;

Abbūḷhasallo caramappamatto,Abbūḷhasallo caramappamatto,Nāsīsatī lokamimaṁ parañcā”ti.Nāsīsatī lokamimaṁ parañcā”ti.Guhaṭṭhakasuttaniddeso dutiyo.Guhaṭṭhakasuttaniddeso dutiyo.