巴利《小部》· 大义释第 11 阅读页 · MND2 · 2. Guhaṭṭhakasuttaniddesa · 6/9

Yā paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṁ kosallaṁ nepuññaṁ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūri medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṁ patodo paññā paññindriyaṁ paññābalaṁ paññāsatthaṁ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṁ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi, tāya paññāya samannāgatattā dhīrā.Yā paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṁ kosallaṁ nepuññaṁ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūri medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṁ patodo paññā paññindriyaṁ paññābalaṁ paññāsatthaṁ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṁ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi, tāya paññāya samannāgatattā dhīrā.

Api ca khandhadhīrā dhātudhīrā āyatanadhīrā, paṭiccasamuppādadhīrā satipaṭṭhānadhīrā sammappadhānadhīrā iddhipādadhīrā, indriyadhīrā baladhīrā bojjhaṅgadhīrā maggadhīrā phaladhīrā nibbānadhīrā.Api ca khandhadhīrā dhātudhīrā āyatanadhīrā, paṭiccasamuppādadhīrā satipaṭṭhānadhīrā sammappadhānadhīrā iddhipādadhīrā, indriyadhīrā baladhīrā bojjhaṅgadhīrā maggadhīrā phaladhīrā nibbānadhīrā.Te dhīrā evamāhaṁsu—Te dhīrā evamāhaṁsu—“manussānaṁ appakaṁ jīvitaṁ, parittakaṁ jīvitaṁ, thokaṁ jīvitaṁ, khaṇikaṁ jīvitaṁ, lahukaṁ jīvitaṁ, ittaraṁ jīvitaṁ, anaddhanīyaṁ jīvitaṁ, naciraṭṭhitikaṁ jīvitan”ti.“manussānaṁ appakaṁ jīvitaṁ, parittakaṁ jīvitaṁ, thokaṁ jīvitaṁ, khaṇikaṁ jīvitaṁ, lahukaṁ jīvitaṁ, ittaraṁ jīvitaṁ, anaddhanīyaṁ jīvitaṁ, naciraṭṭhitikaṁ jīvitan”ti.

Evamāhaṁsu evaṁ kathenti evaṁ bhaṇanti evaṁ dīpayanti evaṁ voharantīti—Evamāhaṁsu evaṁ kathenti evaṁ bhaṇanti evaṁ dīpayanti evaṁ voharantīti—appañhidaṁ jīvitamāhu dhīrā.appañhidaṁ jīvitamāhu dhīrā.Tenāha bhagavā—Tenāha bhagavā—

“Tasmā hi sikkhetha idheva jantu,“Tasmā hi sikkhetha idheva jantu,Yaṁ kiñci jaññā visamanti loke;Yaṁ kiñci jaññā visamanti loke;Na tassa hetū visamaṁ careyya,Na tassa hetū visamaṁ careyya,

Appañhidaṁ jīvitamāhu dhīrā”ti.Appañhidaṁ jīvitamāhu dhīrā”ti.<b>Passāmi loke pariphandamānaṁ,</b><b>Passāmi loke pariphandamānaṁ,</b><b>Pajaṁ imaṁ taṇhagataṁ bhavesu;</b><b>Pajaṁ imaṁ taṇhagataṁ bhavesu;</b>

<b>Hīnā narā maccumukhe lapanti,</b><b>Hīnā narā maccumukhe lapanti,</b><b>Avītataṇhāse bhavābhavesu.</b><b>Avītataṇhāse bhavābhavesu.</b><b>Passāmi loke pariphandamānan</b>ti.<b>Passāmi loke pariphandamānan</b>ti.

<b>Passāmī</b>ti maṁsacakkhunāpi passāmi, dibbacakkhunāpi passāmi, paññācakkhunāpi passāmi, buddhacakkhunāpi passāmi, samantacakkhunāpi passāmi dakkhāmi olokemi nijjhāyāmi upaparikkhāmi.<b>Passāmī</b>ti maṁsacakkhunāpi passāmi, dibbacakkhunāpi passāmi, paññācakkhunāpi passāmi, buddhacakkhunāpi passāmi, samantacakkhunāpi passāmi dakkhāmi olokemi nijjhāyāmi upaparikkhāmi.<b>Loke</b>ti apāyaloke manussaloke devaloke khandhaloke dhātuloke āyatanaloke.<b>Loke</b>ti apāyaloke manussaloke devaloke khandhaloke dhātuloke āyatanaloke.<b>Pariphandamānan</b>ti taṇhāphandanāya phandamānaṁ,<b>Pariphandamānan</b>ti taṇhāphandanāya phandamānaṁ,

diṭṭhiphandanāya phandamānaṁ,diṭṭhiphandanāya phandamānaṁ,kilesaphandanāya phandamānaṁ,kilesaphandanāya phandamānaṁ,payogaphandanāya phandamānaṁ,payogaphandanāya phandamānaṁ,

vipākaphandanāya phandamānaṁ,vipākaphandanāya phandamānaṁ,duccaritaphandanāya phandamānaṁ,duccaritaphandanāya phandamānaṁ,rattaṁ rāgena phandamānaṁ,rattaṁ rāgena phandamānaṁ,

duṭṭhaṁ dosena phandamānaṁ,duṭṭhaṁ dosena phandamānaṁ,mūḷhaṁ mohena phandamānaṁ,mūḷhaṁ mohena phandamānaṁ,vinibaddhaṁ mānena phandamānaṁ,vinibaddhaṁ mānena phandamānaṁ,

parāmaṭṭhaṁ diṭṭhiyā phandamānaṁ,parāmaṭṭhaṁ diṭṭhiyā phandamānaṁ,vikkhepagataṁ uddhaccena phandamānaṁ,vikkhepagataṁ uddhaccena phandamānaṁ,aniṭṭhaṅgataṁ vicikicchāya phandamānaṁ,aniṭṭhaṅgataṁ vicikicchāya phandamānaṁ,

thāmagataṁ anusayehi phandamānaṁ,thāmagataṁ anusayehi phandamānaṁ,lābhena phandamānaṁ,lābhena phandamānaṁ,alābhena phandamānaṁ,alābhena phandamānaṁ,

yasena phandamānaṁ,yasena phandamānaṁ,ayasena phandamānaṁ,ayasena phandamānaṁ,pasaṁsāya phandamānaṁ,pasaṁsāya phandamānaṁ,

nindāya phandamānaṁ,nindāya phandamānaṁ,sukhena phandamānaṁ,sukhena phandamānaṁ,dukkhena phandamānaṁ,dukkhena phandamānaṁ,

jātiyā phandamānaṁ,jātiyā phandamānaṁ,jarāya phandamānaṁ,jarāya phandamānaṁ,byādhinā phandamānaṁ,byādhinā phandamānaṁ,

maraṇena phandamānaṁ,maraṇena phandamānaṁ,sokaparidevadukkhadomanassupāyāsehi phandamānaṁ,sokaparidevadukkhadomanassupāyāsehi phandamānaṁ,nerayikena dukkhena phandamānaṁ,nerayikena dukkhena phandamānaṁ,

tiracchānayonikena dukkhena phandamānaṁ,tiracchānayonikena dukkhena phandamānaṁ,pettivisayikena dukkhena phandamānaṁ,pettivisayikena dukkhena phandamānaṁ,mānusikena dukkhena phandamānaṁ,mānusikena dukkhena phandamānaṁ,

gabbhokkantimūlakena dukkhena phandamānaṁ,gabbhokkantimūlakena dukkhena phandamānaṁ,gabbhe ṭhitimūlakena dukkhena phandamānaṁ,gabbhe ṭhitimūlakena dukkhena phandamānaṁ,gabbhā vuṭṭhānamūlakena dukkhena phandamānaṁ,gabbhā vuṭṭhānamūlakena dukkhena phandamānaṁ,

jātassūpanibandhakena dukkhena phandamānaṁ,jātassūpanibandhakena dukkhena phandamānaṁ,jātassa parādheyyakena dukkhena phandamānaṁ,jātassa parādheyyakena dukkhena phandamānaṁ,attūpakkamena dukkhena phandamānaṁ,attūpakkamena dukkhena phandamānaṁ,

parūpakkamena dukkhena phandamānaṁ,parūpakkamena dukkhena phandamānaṁ,dukkhadukkhena phandamānaṁ,dukkhadukkhena phandamānaṁ,saṅkhāradukkhena phandamānaṁ,saṅkhāradukkhena phandamānaṁ,

vipariṇāmadukkhena phandamānaṁ,vipariṇāmadukkhena phandamānaṁ,cakkhurogena dukkhena phandamānaṁ,cakkhurogena dukkhena phandamānaṁ,sotarogena dukkhena phandamānaṁ,sotarogena dukkhena phandamānaṁ,

ghānarogena dukkhena …pe…ghānarogena dukkhena …pe…jivhārogena …jivhārogena …kāyarogena …kāyarogena …

sīsarogena …sīsarogena …kaṇṇarogena …kaṇṇarogena …mukharogena …mukharogena …

dantarogena …dantarogena …kāsena …kāsena …sāsena …sāsena …

pināsena …pināsena …dāhena …dāhena …jarena …jarena …

kucchirogena …kucchirogena …mucchāya …mucchāya …pakkhandikāya …pakkhandikāya …

sūlāya …sūlāya …visucikāya …visucikāya …kuṭṭhena …kuṭṭhena …

gaṇḍena …gaṇḍena …kilāsena …kilāsena …sosena …sosena …

apamārena …apamārena …dadduyā …dadduyā …kaṇḍuyā …kaṇḍuyā …

kacchuyā …kacchuyā …rakhasāya …rakhasāya …vitacchikāya …vitacchikāya …

lohitena …lohitena …pittena …pittena …madhumehena …madhumehena …

aṁsāya …aṁsāya …piḷakāya …piḷakāya …bhagandalāya …bhagandalāya …

pittasamuṭṭhānena ābādhena …pittasamuṭṭhānena ābādhena …semhasamuṭṭhānena ābādhena …semhasamuṭṭhānena ābādhena …vātasamuṭṭhānena ābādhena …vātasamuṭṭhānena ābādhena …

sannipātikena ābādhena …sannipātikena ābādhena …utupariṇāmajena ābādhena …utupariṇāmajena ābādhena …visamaparihārajena ābādhena …visamaparihārajena ābādhena …

opakkamikena ābādhena …opakkamikena ābādhena …kammavipākajena ābādhena …kammavipākajena ābādhena …sītena …sītena …

uṇhena …uṇhena …jighacchāya …jighacchāya …pipāsāya …pipāsāya …

uccārena …uccārena …passāvena …passāvena …ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassena dukkhena …ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassena dukkhena …

mātumaraṇena dukkhena …mātumaraṇena dukkhena …pitumaraṇena dukkhena …pitumaraṇena dukkhena …bhātumaraṇena dukkhena …bhātumaraṇena dukkhena …

bhaginimaraṇena dukkhena …bhaginimaraṇena dukkhena …puttamaraṇena dukkhena …puttamaraṇena dukkhena …dhītumaraṇena dukkhena …dhītumaraṇena dukkhena …

ñātibyasanena …ñātibyasanena …bhogabyasanena …bhogabyasanena …rogabyasanena …rogabyasanena …

sīlabyasanena …sīlabyasanena …diṭṭhibyasanena dukkhena phandamānaṁ samphandamānaṁ vipphandamānaṁ vedhamānaṁ pavedhamānaṁ sampavedhamānaṁ passāmi dakkhāmi olokemi nijjhāyāmi upaparikkhāmīti—diṭṭhibyasanena dukkhena phandamānaṁ samphandamānaṁ vipphandamānaṁ vedhamānaṁ pavedhamānaṁ sampavedhamānaṁ passāmi dakkhāmi olokemi nijjhāyāmi upaparikkhāmīti—