巴利《小部》· 大义释第 18 阅读页 · MND3 · 3. Duṭṭhaṭṭhakasuttaniddesa · 4/5

antavā loko …antavā loko …anantavā loko …anantavā loko …taṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ …taṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ …

aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīraṁ …aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīraṁ …hoti tathāgato paraṁ maraṇā …hoti tathāgato paraṁ maraṇā …na hoti tathāgato paraṁ maraṇā …na hoti tathāgato paraṁ maraṇā …

hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā …hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā …neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan”ti abhinivesaparāmāso diṭṭhinivesananti.neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan”ti abhinivesaparāmāso diṭṭhinivesananti.<b>Diṭṭhīnivesā na hi svātivattā</b>ti diṭṭhinivesā na hi svātivattā durativattā duttarā duppatarā dussamatikkamā dubbinivattāti—<b>Diṭṭhīnivesā na hi svātivattā</b>ti diṭṭhinivesā na hi svātivattā durativattā duttarā duppatarā dussamatikkamā dubbinivattāti—

diṭṭhīnivesā na hi svātivattā.diṭṭhīnivesā na hi svātivattā.<b>Dhammesu niccheyya samuggahītan</b>ti.<b>Dhammesu niccheyya samuggahītan</b>ti.<b>Dhammesū</b>ti dvāsaṭṭhidiṭṭhigatesu.<b>Dhammesū</b>ti dvāsaṭṭhidiṭṭhigatesu.

<b>Niccheyyā</b>ti nicchinitvā vinicchinitvā vicinitvā pavicinitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā.<b>Niccheyyā</b>ti nicchinitvā vinicchinitvā vicinitvā pavicinitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā.<b>Samuggahītan</b>ti nivesanesu odhiggāho bilaggāho varaggāho koṭṭhāsaggāho uccayaggāho samuccayaggāho.<b>Samuggahītan</b>ti nivesanesu odhiggāho bilaggāho varaggāho koṭṭhāsaggāho uccayaggāho samuccayaggāho.Idaṁ saccaṁ tacchaṁ tathaṁ bhūtaṁ yāthāvaṁ aviparītanti gahitaṁ parāmaṭṭhaṁ abhiniviṭṭhaṁ ajjhositaṁ adhimuttanti—Idaṁ saccaṁ tacchaṁ tathaṁ bhūtaṁ yāthāvaṁ aviparītanti gahitaṁ parāmaṭṭhaṁ abhiniviṭṭhaṁ ajjhositaṁ adhimuttanti—

dhammesu niccheyya samuggahītaṁ.dhammesu niccheyya samuggahītaṁ.<b>Tasmā naro tesu nivesanesū</b>ti.<b>Tasmā naro tesu nivesanesū</b>ti.<b>Tasmā</b>ti tasmā taṅkāraṇā taṁhetu tappaccayā taṁnidānaṁ.<b>Tasmā</b>ti tasmā taṅkāraṇā taṁhetu tappaccayā taṁnidānaṁ.

<b>Naro</b>ti satto naro mānavo poso puggalo jīvo jāgu jantu indagu manujo.<b>Naro</b>ti satto naro mānavo poso puggalo jīvo jāgu jantu indagu manujo.<b>Tesu nivesanesū</b>ti tesu diṭṭhinivesanesūti—<b>Tesu nivesanesū</b>ti tesu diṭṭhinivesanesūti—tasmā naro tesu nivesanesu.tasmā naro tesu nivesanesu.

<b>Nirassatī ādiyatī ca dhamman</b>ti.<b>Nirassatī ādiyatī ca dhamman</b>ti.<b>Nirassatī</b>ti dvīhi kāraṇehi nirassati—<b>Nirassatī</b>ti dvīhi kāraṇehi nirassati—paravicchindanāya vā nirassati, anabhisambhuṇanto vā nirassati.paravicchindanāya vā nirassati, anabhisambhuṇanto vā nirassati.

Kathaṁ paravicchindanāya nirassati?Kathaṁ paravicchindanāya nirassati?Paro vicchindeti—Paro vicchindeti—so satthā na sabbaññū,so satthā na sabbaññū,

dhammo na svākkhāto,dhammo na svākkhāto,gaṇo na suppaṭipanno,gaṇo na suppaṭipanno,diṭṭhi na bhaddikā,diṭṭhi na bhaddikā,

paṭipadā na supaññattā,paṭipadā na supaññattā,maggo na niyyāniko, natthettha suddhi vā visuddhi vā parisuddhi vā mutti vā vimutti vā parimutti vā, natthettha sujjhanti vā visujjhanti vā parisujjhanti vā muccanti vā vimuccanti vā parimuccanti vā, hīnā nihīnā omakā lāmakā chatukkā parittāti—maggo na niyyāniko, natthettha suddhi vā visuddhi vā parisuddhi vā mutti vā vimutti vā parimutti vā, natthettha sujjhanti vā visujjhanti vā parisujjhanti vā muccanti vā vimuccanti vā parimuccanti vā, hīnā nihīnā omakā lāmakā chatukkā parittāti—evaṁ paro vicchindeti.evaṁ paro vicchindeti.

Evaṁ vicchindiyamāno satthāraṁ nirassati, dhammakkhānaṁ nirassati, gaṇaṁ nirassati, diṭṭhiṁ nirassati, paṭipadaṁ nirassati, maggaṁ nirassati.Evaṁ vicchindiyamāno satthāraṁ nirassati, dhammakkhānaṁ nirassati, gaṇaṁ nirassati, diṭṭhiṁ nirassati, paṭipadaṁ nirassati, maggaṁ nirassati.Evaṁ paravicchindanāya nirassati.Evaṁ paravicchindanāya nirassati.Kathaṁ anabhisambhuṇanto nirassati?Kathaṁ anabhisambhuṇanto nirassati?

Sīlaṁ anabhisambhuṇanto sīlaṁ nirassati, vataṁ anabhisambhuṇanto vataṁ nirassati, sīlabbataṁ anabhisambhuṇanto sīlabbataṁ nirassati.Sīlaṁ anabhisambhuṇanto sīlaṁ nirassati, vataṁ anabhisambhuṇanto vataṁ nirassati, sīlabbataṁ anabhisambhuṇanto sīlabbataṁ nirassati.Evaṁ anabhisambhuṇanto nirassati.Evaṁ anabhisambhuṇanto nirassati.<b>Ādiyatī ca dhamman</b>ti.<b>Ādiyatī ca dhamman</b>ti.

Satthāraṁ gaṇhāti, dhammakkhānaṁ gaṇhāti, gaṇaṁ gaṇhāti, diṭṭhiṁ gaṇhāti, paṭipadaṁ gaṇhāti, maggaṁ gaṇhāti parāmasati abhinivisatīti—Satthāraṁ gaṇhāti, dhammakkhānaṁ gaṇhāti, gaṇaṁ gaṇhāti, diṭṭhiṁ gaṇhāti, paṭipadaṁ gaṇhāti, maggaṁ gaṇhāti parāmasati abhinivisatīti—nirassatī ādiyatī ca dhammaṁ.nirassatī ādiyatī ca dhammaṁ.Tenāha bhagavā—Tenāha bhagavā—

“Diṭṭhīnivesā na hi svātivattā,“Diṭṭhīnivesā na hi svātivattā,Dhammesu niccheyya samuggahītaṁ;Dhammesu niccheyya samuggahītaṁ;Tasmā naro tesu nivesanesu,Tasmā naro tesu nivesanesu,

Nirassatī ādiyatī ca dhamman”ti.Nirassatī ādiyatī ca dhamman”ti.<b>Dhonassa hi natthi kuhiñci loke,</b><b>Dhonassa hi natthi kuhiñci loke,</b><b>Pakappitā diṭṭhi bhavābhavesu;</b><b>Pakappitā diṭṭhi bhavābhavesu;</b>

<b>Māyañca mānañca pahāya dhono,</b><b>Māyañca mānañca pahāya dhono,</b><b>Sa kena gaccheyya anūpayo so.</b><b>Sa kena gaccheyya anūpayo so.</b><b>Dhonassa hi natthi kuhiñci loke pakappitā diṭṭhi bhavābhavesū</b>ti.<b>Dhonassa hi natthi kuhiñci loke pakappitā diṭṭhi bhavābhavesū</b>ti.

<b>Dhono</b>ti.<b>Dhono</b>ti.Dhonā vuccati paññā—Dhonā vuccati paññā—yā paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṁ kosallaṁ nepuññaṁ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūri medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṁ patodo paññā paññindriyaṁ paññābalaṁ paññāsatthaṁ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṁ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.yā paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṁ kosallaṁ nepuññaṁ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūri medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṁ patodo paññā paññindriyaṁ paññābalaṁ paññāsatthaṁ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṁ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.

Kiṅkāraṇā dhonā vuccati paññā?Kiṅkāraṇā dhonā vuccati paññā?Tāya paññāya kāyaduccaritaṁ dhutañca dhotañca sandhotañca niddhotañca;Tāya paññāya kāyaduccaritaṁ dhutañca dhotañca sandhotañca niddhotañca;vacīduccaritaṁ …vacīduccaritaṁ …

manoduccaritaṁ dhutañca dhotañca sandhotañca niddhotañca;manoduccaritaṁ dhutañca dhotañca sandhotañca niddhotañca;rāgo dhuto ca dhoto ca sandhoto ca niddhoto ca;rāgo dhuto ca dhoto ca sandhoto ca niddhoto ca;doso …doso …

moho …moho …kodho …kodho …upanāho …upanāho …

makkho …makkho …paḷāso dhuto ca dhoto ca sandhoto ca niddhoto ca;paḷāso dhuto ca dhoto ca sandhoto ca niddhoto ca;issā dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca;issā dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca;

macchariyaṁ dhutañca dhotañca sandhotañca niddhotañca;macchariyaṁ dhutañca dhotañca sandhotañca niddhotañca;māyā dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca;māyā dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca;sāṭheyyaṁ dhutañca dhotañca sandhotañca niddhotañca;sāṭheyyaṁ dhutañca dhotañca sandhotañca niddhotañca;

thambho dhuto ca dhoto ca sandhoto ca niddhoto ca;thambho dhuto ca dhoto ca sandhoto ca niddhoto ca;sārambho …sārambho …māno …māno …

atimāno …atimāno …mado …mado …pamādo dhuto ca dhoto ca sandhoto ca niddhoto ca;pamādo dhuto ca dhoto ca sandhoto ca niddhoto ca;

sabbe kilesā, sabbe duccaritā, sabbe darathā, sabbe pariḷāhā, sabbe santāpā, sabbākusalābhisaṅkhārā dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca.sabbe kilesā, sabbe duccaritā, sabbe darathā, sabbe pariḷāhā, sabbe santāpā, sabbākusalābhisaṅkhārā dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca.Taṅkāraṇā dhonā vuccati paññā.Taṅkāraṇā dhonā vuccati paññā.Atha vā sammādiṭṭhiyā micchādiṭṭhi dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca;Atha vā sammādiṭṭhiyā micchādiṭṭhi dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca;

sammāsaṅkappena micchāsaṅkappo dhuto ca dhoto ca sandhoto ca niddhoto ca;sammāsaṅkappena micchāsaṅkappo dhuto ca dhoto ca sandhoto ca niddhoto ca;sammāvācāya micchāvācā dhutā ca dhotā ca …pe…sammāvācāya micchāvācā dhutā ca dhotā ca …pe…sammākammantena micchākammanto dhuto ca …sammākammantena micchākammanto dhuto ca …

sammāājīvena micchāājīvo dhuto ca …sammāājīvena micchāājīvo dhuto ca …sammāvāyāmena micchāvāyāmo dhuto ca …sammāvāyāmena micchāvāyāmo dhuto ca …sammāsatiyā micchāsati dhutā ca …sammāsatiyā micchāsati dhutā ca …

sammāsamādhinā micchāsamādhi dhuto ca dhoto ca sandhoto ca niddhoto ca;sammāsamādhinā micchāsamādhi dhuto ca dhoto ca sandhoto ca niddhoto ca;sammāñāṇena micchāñāṇaṁ dhutaṁ ca …sammāñāṇena micchāñāṇaṁ dhutaṁ ca …sammāvimuttiyā micchāvimutti dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca.sammāvimuttiyā micchāvimutti dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca.

Atha vā ariyena aṭṭhaṅgikena maggena sabbe kilesā, sabbe duccaritā, sabbe darathā, sabbe pariḷāhā, sabbe santāpā, sabbākusalābhisaṅkhārā dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca.Atha vā ariyena aṭṭhaṅgikena maggena sabbe kilesā, sabbe duccaritā, sabbe darathā, sabbe pariḷāhā, sabbe santāpā, sabbākusalābhisaṅkhārā dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca.Arahā imehi dhoneyyehi dhammehi upeto samupeto upagato samupagato upapanno samupapanno samannāgato;Arahā imehi dhoneyyehi dhammehi upeto samupeto upagato samupagato upapanno samupapanno samannāgato;tasmā arahā dhono.tasmā arahā dhono.

So dhutarāgo dhutapāpo dhutakileso dhutapariḷāhoti—So dhutarāgo dhutapāpo dhutakileso dhutapariḷāhoti—dhono.dhono.<b>Kuhiñcī</b>ti kuhiñci kimhici katthaci ajjhattaṁ vā bahiddhā vā ajjhattabahiddhā vā.<b>Kuhiñcī</b>ti kuhiñci kimhici katthaci ajjhattaṁ vā bahiddhā vā ajjhattabahiddhā vā.

<b>Loke</b>ti apāyaloke …pe… āyatanaloke.<b>Loke</b>ti apāyaloke …pe… āyatanaloke.<b>Pakappitā</b>ti dve pakappanā—<b>Pakappitā</b>ti dve pakappanā—taṇhāpakappanā ca diṭṭhipakappanā ca …pe…taṇhāpakappanā ca diṭṭhipakappanā ca …pe…

ayaṁ taṇhāpakappanā …pe…ayaṁ taṇhāpakappanā …pe…ayaṁ diṭṭhipakappanā.ayaṁ diṭṭhipakappanā.<b>Bhavābhavesū</b>ti bhavābhave kammabhave punabbhave kāmabhave, kammabhave kāmabhave punabbhave rūpabhave, kammabhave rūpabhave punabbhave arūpabhave, kammabhave arūpabhave punabbhave punappunabbhave punappunagatiyā punappunaupapattiyā punappunapaṭisandhiyā punappunaattabhāvābhinibbattiyā.<b>Bhavābhavesū</b>ti bhavābhave kammabhave punabbhave kāmabhave, kammabhave kāmabhave punabbhave rūpabhave, kammabhave rūpabhave punabbhave arūpabhave, kammabhave arūpabhave punabbhave punappunabbhave punappunagatiyā punappunaupapattiyā punappunapaṭisandhiyā punappunaattabhāvābhinibbattiyā.

<b>Dhonassa hi natthi kuhiñci loke pakappitā diṭṭhi bhavābhavesū</b>ti dhonassa kuhiñci loke bhavābhavesu ca kappitā pakappitā abhisaṅkhatā saṇṭhapitā diṭṭhi natthi na santi na saṁvijjati nupalabbhati, pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti—<b>Dhonassa hi natthi kuhiñci loke pakappitā diṭṭhi bhavābhavesū</b>ti dhonassa kuhiñci loke bhavābhavesu ca kappitā pakappitā abhisaṅkhatā saṇṭhapitā diṭṭhi natthi na santi na saṁvijjati nupalabbhati, pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti—dhonassa hi natthi kuhiñci loke pakappitā diṭṭhi bhavābhavesu.dhonassa hi natthi kuhiñci loke pakappitā diṭṭhi bhavābhavesu.<b>Māyañca mānañca pahāya dhono</b>ti.<b>Māyañca mānañca pahāya dhono</b>ti.

<b>Māyā</b> vuccati vañcanikā cariyā.<b>Māyā</b> vuccati vañcanikā cariyā.Idhekacco kāyena duccaritaṁ caritvā, vācāya duccaritaṁ caritvā, manasā duccaritaṁ caritvā tassa paṭicchādanahetu pāpikaṁ icchaṁ paṇidahati—Idhekacco kāyena duccaritaṁ caritvā, vācāya duccaritaṁ caritvā, manasā duccaritaṁ caritvā tassa paṭicchādanahetu pāpikaṁ icchaṁ paṇidahati—“mā maṁ jaññā”ti icchati, “mā maṁ jaññā”ti saṅkappeti, “mā maṁ jaññā”ti vācaṁ bhāsati, “mā maṁ jaññā”ti kāyena parakkamati.“mā maṁ jaññā”ti icchati, “mā maṁ jaññā”ti saṅkappeti, “mā maṁ jaññā”ti vācaṁ bhāsati, “mā maṁ jaññā”ti kāyena parakkamati.

Yā evarūpā māyā māyāvitā accasarā vañcanā nikati nikiraṇā pariharaṇā gūhanā parigūhanā chādanā paricchādanā anuttānikammaṁ anāvikammaṁ vocchādanā pāpakiriyā, ayaṁ vuccati māyā.Yā evarūpā māyā māyāvitā accasarā vañcanā nikati nikiraṇā pariharaṇā gūhanā parigūhanā chādanā paricchādanā anuttānikammaṁ anāvikammaṁ vocchādanā pāpakiriyā, ayaṁ vuccati māyā.<b>Māno</b>ti ekavidhena māno—<b>Māno</b>ti ekavidhena māno—yā cittassa unnati.yā cittassa unnati.

Duvidhena māno—Duvidhena māno—attukkaṁsanamāno, paravambhanamāno.attukkaṁsanamāno, paravambhanamāno.Tividhena māno—Tividhena māno—

“seyyohamasmī”ti māno, “sadisohamasmī”ti māno, “hīnohamasmī”ti māno.“seyyohamasmī”ti māno, “sadisohamasmī”ti māno, “hīnohamasmī”ti māno.Catubbidhena māno—Catubbidhena māno—lābhena mānaṁ janeti, yasena mānaṁ janeti, pasaṁsāya mānaṁ janeti, sukhena mānaṁ janeti.lābhena mānaṁ janeti, yasena mānaṁ janeti, pasaṁsāya mānaṁ janeti, sukhena mānaṁ janeti.

Pañcavidhena māno—Pañcavidhena māno—“lābhimhi manāpikānaṁ rūpānan”ti mānaṁ janeti, “lābhimhi manāpikānaṁ saddānaṁ …“lābhimhi manāpikānaṁ rūpānan”ti mānaṁ janeti, “lābhimhi manāpikānaṁ saddānaṁ …gandhānaṁ …gandhānaṁ …

rasānaṁ …rasānaṁ …phoṭṭhabbānan”ti mānaṁ janeti.phoṭṭhabbānan”ti mānaṁ janeti.Chabbidhena māno—Chabbidhena māno—