巴利《小部》· 大义释第 9 阅读页 · MND2 · 2. Guhaṭṭhakasuttaniddesa · 4/9

rase …rase …phoṭṭhabbe paṭilabhanti taccaritā tabbahulā taggarukā, tanninnā tappoṇā tappabbhārā tadadhimuttā tadadhipateyyā, tepi kāmapasutā.phoṭṭhabbe paṭilabhanti taccaritā tabbahulā taggarukā, tanninnā tappoṇā tappabbhārā tadadhimuttā tadadhipateyyā, tepi kāmapasutā.Yepi taṇhāvasena rūpe paribhuñjanti …Yepi taṇhāvasena rūpe paribhuñjanti …

sadde …sadde …gandhe …gandhe …rase …rase …

phoṭṭhabbe paribhuñjanti taccaritā tabbahulā taggarukā, tanninnā tappoṇā tappabbhārā tadadhimuttā tadadhipateyyā, tepi kāmapasutā.phoṭṭhabbe paribhuñjanti taccaritā tabbahulā taggarukā, tanninnā tappoṇā tappabbhārā tadadhimuttā tadadhipateyyā, tepi kāmapasutā.<b>Pamūḷhā</b>ti yebhuyyena devamanussā pañcasu kāmaguṇesu muyhanti sammuyhanti sampamuyhanti mūḷhā sammūḷhā sampamūḷhā avijjāya andhīkatā āvutā nivutā ovutā pihitā paṭicchannā paṭikujjitāti—<b>Pamūḷhā</b>ti yebhuyyena devamanussā pañcasu kāmaguṇesu muyhanti sammuyhanti sampamuyhanti mūḷhā sammūḷhā sampamūḷhā avijjāya andhīkatā āvutā nivutā ovutā pihitā paṭicchannā paṭikujjitāti—kāmesu giddhā pasutā pamūḷhā.kāmesu giddhā pasutā pamūḷhā.

<b>Avadāniyā te visame niviṭṭhā</b>ti.<b>Avadāniyā te visame niviṭṭhā</b>ti.<b>Avadāniyā</b>ti avagacchantītipi avadāniyā, maccharinopi vuccanti avadāniyā, buddhānaṁ sāvakānaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusiṭṭhiṁ nādiyantīti—<b>Avadāniyā</b>ti avagacchantītipi avadāniyā, maccharinopi vuccanti avadāniyā, buddhānaṁ sāvakānaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusiṭṭhiṁ nādiyantīti—avadāniyā.avadāniyā.

Kathaṁ avagacchantīti avadāniyā?Kathaṁ avagacchantīti avadāniyā?Nirayaṁ gacchanti, tiracchānayoniṁ gacchanti, pettivisayaṁ gacchantīti, evaṁ avagacchantīti—Nirayaṁ gacchanti, tiracchānayoniṁ gacchanti, pettivisayaṁ gacchantīti, evaṁ avagacchantīti—avadāniyā.avadāniyā.

Kathaṁ maccharino vuccanti avadāniyā?Kathaṁ maccharino vuccanti avadāniyā?Pañca macchariyāni—Pañca macchariyāni—āvāsamacchariyaṁ, kulamacchariyaṁ, lābhamacchariyaṁ, vaṇṇamacchariyaṁ, dhammamacchariyaṁ.āvāsamacchariyaṁ, kulamacchariyaṁ, lābhamacchariyaṁ, vaṇṇamacchariyaṁ, dhammamacchariyaṁ.

Yaṁ evarūpaṁ macchariyaṁ maccharāyanā maccharāyitattaṁ vevicchaṁ kadariyaṁ kaṭukañcukatā aggahitattaṁ cittassa, idaṁ vuccati macchariyaṁ.Yaṁ evarūpaṁ macchariyaṁ maccharāyanā maccharāyitattaṁ vevicchaṁ kadariyaṁ kaṭukañcukatā aggahitattaṁ cittassa, idaṁ vuccati macchariyaṁ.Api ca khandhamacchariyampi macchariyaṁ, dhātumacchariyampi macchariyaṁ, āyatanamacchariyampi macchariyaṁ gāho.Api ca khandhamacchariyampi macchariyaṁ, dhātumacchariyampi macchariyaṁ, āyatanamacchariyampi macchariyaṁ gāho.Idaṁ vuccati macchariyaṁ.Idaṁ vuccati macchariyaṁ.

Iminā macchariyena avadaññutāya samannāgatā janā pamattā.Iminā macchariyena avadaññutāya samannāgatā janā pamattā.Evaṁ maccharino vuccanti avadāniyā.Evaṁ maccharino vuccanti avadāniyā.Kathaṁ buddhānaṁ sāvakānaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusiṭṭhiṁ nādiyantīti—Kathaṁ buddhānaṁ sāvakānaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusiṭṭhiṁ nādiyantīti—

avadāniyā?avadāniyā?Buddhānaṁ sāvakānaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusiṭṭhiṁ na ādiyanti na sussūsanti, na sotaṁ odahanti, na aññā cittaṁ upaṭṭhapenti, anassavā avacanakarā paṭilomavuttino, aññeneva mukhaṁ karonti.Buddhānaṁ sāvakānaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusiṭṭhiṁ na ādiyanti na sussūsanti, na sotaṁ odahanti, na aññā cittaṁ upaṭṭhapenti, anassavā avacanakarā paṭilomavuttino, aññeneva mukhaṁ karonti.Evaṁ buddhānaṁ sāvakānaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusiṭṭhiṁ nādiyantīti avadāniyāti—Evaṁ buddhānaṁ sāvakānaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusiṭṭhiṁ nādiyantīti avadāniyāti—

avadāniyā.avadāniyā.<b>Te visame niviṭṭhā</b>ti visame kāyakamme niviṭṭhā,<b>Te visame niviṭṭhā</b>ti visame kāyakamme niviṭṭhā,visame vacīkamme niviṭṭhā,visame vacīkamme niviṭṭhā,

visame manokamme niviṭṭhā,visame manokamme niviṭṭhā,visame pāṇātipāte niviṭṭhā,visame pāṇātipāte niviṭṭhā,visame adinnādāne niviṭṭhā,visame adinnādāne niviṭṭhā,

visame kāmesumicchācāre niviṭṭhā,visame kāmesumicchācāre niviṭṭhā,visame musāvāde niviṭṭhā,visame musāvāde niviṭṭhā,visamāya pisuṇāya vācāya …visamāya pisuṇāya vācāya …

visamāya pharusāya vācāya …visamāya pharusāya vācāya …visame samphappalāpe …visame samphappalāpe …visamāya abhijjhāya niviṭṭhā,visamāya abhijjhāya niviṭṭhā,

visame byāpāde …visame byāpāde …visamāya micchādiṭṭhiyā niviṭṭhā,visamāya micchādiṭṭhiyā niviṭṭhā,visamesu saṅkhāresu niviṭṭhā,visamesu saṅkhāresu niviṭṭhā,

visamesu pañcasu kāmaguṇesu niviṭṭhā,visamesu pañcasu kāmaguṇesu niviṭṭhā,visamesu pañcasu nīvaraṇesu niviṭṭhā viniviṭṭhā patiṭṭhitā allīnā upagatā ajjhositā adhimuttā laggā laggitā palibuddhāti—visamesu pañcasu nīvaraṇesu niviṭṭhā viniviṭṭhā patiṭṭhitā allīnā upagatā ajjhositā adhimuttā laggā laggitā palibuddhāti—avadāniyā te visame niviṭṭhā.avadāniyā te visame niviṭṭhā.

<b>Dukkhūpanītā paridevayantī</b>ti.<b>Dukkhūpanītā paridevayantī</b>ti.<b>Dukkhūpanītā</b>ti dukkhappattā dukkhasampattā dukkhūpagatā,<b>Dukkhūpanītā</b>ti dukkhappattā dukkhasampattā dukkhūpagatā,mārappattā mārasampattā mārūpagatā,mārappattā mārasampattā mārūpagatā,

maraṇappattā maraṇasampattā maraṇūpagatā.maraṇappattā maraṇasampattā maraṇūpagatā.<b>Paridevayantī</b>ti lapanti lālapanti, socanti kilamanti paridevanti urattāḷiṁ kandanti sammohaṁ āpajjantīti—<b>Paridevayantī</b>ti lapanti lālapanti, socanti kilamanti paridevanti urattāḷiṁ kandanti sammohaṁ āpajjantīti—dukkhūpanītā paridevayanti.dukkhūpanītā paridevayanti.

<b>Kiṁsū bhavissāma ito cutāse</b>ti ito cutā kiṁ bhavissāma?<b>Kiṁsū bhavissāma ito cutāse</b>ti ito cutā kiṁ bhavissāma?Nerayikā bhavissāma,Nerayikā bhavissāma,tiracchānayonikā bhavissāma,tiracchānayonikā bhavissāma,

pettivisayikā bhavissāma,pettivisayikā bhavissāma,manussā bhavissāma,manussā bhavissāma,devā bhavissāma,devā bhavissāma,

rūpī bhavissāma,rūpī bhavissāma,arūpī bhavissāma,arūpī bhavissāma,saññī bhavissāma,saññī bhavissāma,

asaññī bhavissāma,asaññī bhavissāma,nevasaññīnāsaññī bhavissāma,nevasaññīnāsaññī bhavissāma,“bhavissāma nu kho mayaṁ anāgatamaddhānaṁ,“bhavissāma nu kho mayaṁ anāgatamaddhānaṁ,

nanu kho bhavissāma anāgatamaddhānaṁ,nanu kho bhavissāma anāgatamaddhānaṁ,kiṁ nu kho bhavissāma anāgatamaddhānaṁ,kiṁ nu kho bhavissāma anāgatamaddhānaṁ,kathaṁ nu kho bhavissāma anāgatamaddhānaṁ,kathaṁ nu kho bhavissāma anāgatamaddhānaṁ,

kiṁ hutvā kiṁ bhavissāma nu kho mayaṁ anāgatamaddhānan”ti saṁsayapakkhandā vimatipakkhandā dveḷhakajātā lapanti lālapanti,kiṁ hutvā kiṁ bhavissāma nu kho mayaṁ anāgatamaddhānan”ti saṁsayapakkhandā vimatipakkhandā dveḷhakajātā lapanti lālapanti,socanti kilamanti paridevanti urattāḷiṁ kandanti sammohaṁ āpajjantīti—socanti kilamanti paridevanti urattāḷiṁ kandanti sammohaṁ āpajjantīti—kiṁsū bhavissāma ito cutāse.kiṁsū bhavissāma ito cutāse.

Tenāha bhagavā—Tenāha bhagavā—“Kāmesu giddhā pasutā pamūḷhā,“Kāmesu giddhā pasutā pamūḷhā,Avadāniyā te visame niviṭṭhā;Avadāniyā te visame niviṭṭhā;

Dukkhūpanītā paridevayanti,Dukkhūpanītā paridevayanti,Kiṁsū bhavissāma ito cutāse”ti.Kiṁsū bhavissāma ito cutāse”ti.<b>Tasmā hi sikkhetha idheva jantu,</b><b>Tasmā hi sikkhetha idheva jantu,</b>

<b>Yaṁ kiñci jaññā visamanti loke;</b><b>Yaṁ kiñci jaññā visamanti loke;</b><b>Na tassa hetū visamaṁ careyya,</b><b>Na tassa hetū visamaṁ careyya,</b><b>Appañhidaṁ jīvitamāhu dhīrā.</b><b>Appañhidaṁ jīvitamāhu dhīrā.</b>

<b>Tasmā hi sikkhetha idheva jantū</b>ti.<b>Tasmā hi sikkhetha idheva jantū</b>ti.<b>Tasmā</b>ti taṅkāraṇā taṁhetu tappaccayā taṁnidānā, etamādīnavaṁ sampassamāno kāmesūti—<b>Tasmā</b>ti taṅkāraṇā taṁhetu tappaccayā taṁnidānā, etamādīnavaṁ sampassamāno kāmesūti—tasmā.tasmā.

<b>Sikkhethā</b>ti tisso sikkhā—<b>Sikkhethā</b>ti tisso sikkhā—adhisīlasikkhā, adhicittasikkhā, adhipaññāsikkhā.adhisīlasikkhā, adhicittasikkhā, adhipaññāsikkhā.Katamā adhisīlasikkhā?Katamā adhisīlasikkhā?

Idha bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu.Idha bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu.Khuddako sīlakkhandho, mahanto sīlakkhandho, sīlaṁ patiṭṭhā ādi caraṇaṁ saṁyamo saṁvaro mokkhaṁ pāmokkhaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā—Khuddako sīlakkhandho, mahanto sīlakkhandho, sīlaṁ patiṭṭhā ādi caraṇaṁ saṁyamo saṁvaro mokkhaṁ pāmokkhaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā—ayaṁ adhisīlasikkhā.ayaṁ adhisīlasikkhā.

Katamā adhicittasikkhā?Katamā adhicittasikkhā?Idha bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.Idha bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.Vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.Vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.

Pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṁvedeti, yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti—“upekkhako satimā sukhavihārī”ti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.Pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṁvedeti, yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti—“upekkhako satimā sukhavihārī”ti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati—Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati—ayaṁ adhicittasikkhā.ayaṁ adhicittasikkhā.

Katamā adhipaññāsikkhā?Katamā adhipaññāsikkhā?Idha bhikkhu paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato, ariyāya nibbedhikāya sammādukkhakkhayagāminiyā.Idha bhikkhu paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato, ariyāya nibbedhikāya sammādukkhakkhayagāminiyā.So “idaṁ dukkhan”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhasamudayo”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhanirodho”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti yathābhūtaṁ pajānāti.So “idaṁ dukkhan”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhasamudayo”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhanirodho”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti yathābhūtaṁ pajānāti.

“Ime āsavā”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ āsavasamudayo”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ āsavanirodho”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadā”ti yathābhūtaṁ pajānāti—“Ime āsavā”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ āsavasamudayo”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ āsavanirodho”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadā”ti yathābhūtaṁ pajānāti—ayaṁ adhipaññāsikkhā.ayaṁ adhipaññāsikkhā.Imā tisso sikkhāyo āvajjanto sikkheyya,Imā tisso sikkhāyo āvajjanto sikkheyya,

jānanto sikkheyya,jānanto sikkheyya,passanto sikkheyya,passanto sikkheyya,paccavekkhanto sikkheyya,paccavekkhanto sikkheyya,

cittaṁ adhiṭṭhahanto sikkheyya,cittaṁ adhiṭṭhahanto sikkheyya,saddhāya adhimuccanto sikkheyya,saddhāya adhimuccanto sikkheyya,vīriyaṁ paggaṇhanto sikkheyya,vīriyaṁ paggaṇhanto sikkheyya,

satiṁ upaṭṭhapento sikkheyya,satiṁ upaṭṭhapento sikkheyya,cittaṁ samādahanto sikkheyya,cittaṁ samādahanto sikkheyya,paññāya pajānanto sikkheyya,paññāya pajānanto sikkheyya,

abhiññeyyaṁ abhijānanto sikkheyya,abhiññeyyaṁ abhijānanto sikkheyya,pariññeyyaṁ parijānanto sikkheyya,pariññeyyaṁ parijānanto sikkheyya,pahātabbaṁ pajahanto sikkheyya,pahātabbaṁ pajahanto sikkheyya,

bhāvetabbaṁ bhāvento sikkheyya,bhāvetabbaṁ bhāvento sikkheyya,sacchikātabbaṁ sacchikaronto sikkheyya ācareyya samācareyya samādāya vatteyya.sacchikātabbaṁ sacchikaronto sikkheyya ācareyya samācareyya samādāya vatteyya.<b>Idhā</b>ti imissā diṭṭhiyā imissā khantiyā imissā ruciyā imasmiṁ ādāye imasmiṁ dhamme imasmiṁ vinaye imasmiṁ dhammavinaye imasmiṁ pāvacane imasmiṁ brahmacariye imasmiṁ satthusāsane imasmiṁ attabhāve imasmiṁ manussaloke—<b>Idhā</b>ti imissā diṭṭhiyā imissā khantiyā imissā ruciyā imasmiṁ ādāye imasmiṁ dhamme imasmiṁ vinaye imasmiṁ dhammavinaye imasmiṁ pāvacane imasmiṁ brahmacariye imasmiṁ satthusāsane imasmiṁ attabhāve imasmiṁ manussaloke—

tena vuccati idhāti.tena vuccati idhāti.<b>Jantū</b>ti satto naro …pe… manujoti—<b>Jantū</b>ti satto naro …pe… manujoti—tasmā hi sikkhetha idheva jantu.tasmā hi sikkhetha idheva jantu.

<b>Yaṁ kiñci jaññā visamanti loke</b>ti.<b>Yaṁ kiñci jaññā visamanti loke</b>ti.<b>Yaṁ kiñcī</b>ti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādiyanavacanametaṁ—<b>Yaṁ kiñcī</b>ti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādiyanavacanametaṁ—yaṁ kiñcīti.yaṁ kiñcīti.