长部第 30 经第 1 阅读页 · Lakkhaṇasutta · 1/7

Dīgha Nikāya 30Dīgha Nikāya 30LakkhaṇasuttaLakkhaṇasutta

Evaṁ me sutaṁ—Evaṁ me sutaṁ—ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:

“bhikkhavo”ti.“bhikkhavo”ti.“Bhaddante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.“Bhaddante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.Bhagavā etadavoca:Bhagavā etadavoca:

“Dvattiṁsimāni, bhikkhave, mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇāni, yehi samannāgatassa mahāpurisassa dveva gatiyo bhavanti anaññā.“Dvattiṁsimāni, bhikkhave, mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇāni, yehi samannāgatassa mahāpurisassa dveva gatiyo bhavanti anaññā.Sace agāraṁ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato.Sace agāraṁ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato.Tassimāni satta ratanāni bhavanti;Tassimāni satta ratanāni bhavanti;

Seyyathidaṁ—cakkaratanaṁ hatthiratanaṁ assaratanaṁ maṇiratanaṁ itthiratanaṁ gahapatiratanaṁ pariṇāyakaratanameva sattamaṁ.Seyyathidaṁ—cakkaratanaṁ hatthiratanaṁ assaratanaṁ maṇiratanaṁ itthiratanaṁ gahapatiratanaṁ pariṇāyakaratanameva sattamaṁ.Parosahassaṁ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā.Parosahassaṁ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā.So imaṁ pathaviṁ sāgarapariyantaṁ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasati.So imaṁ pathaviṁ sāgarapariyantaṁ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasati.

Sace kho pana agārasmā anagāriyaṁ pabbajati, arahaṁ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado.Sace kho pana agārasmā anagāriyaṁ pabbajati, arahaṁ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado.Katamāni ca tāni, bhikkhave, dvattiṁsa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇāni, yehi samannāgatassa mahāpurisassa dveva gatiyo bhavanti anaññā?Katamāni ca tāni, bhikkhave, dvattiṁsa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇāni, yehi samannāgatassa mahāpurisassa dveva gatiyo bhavanti anaññā?Sace agāraṁ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī …pe…Sace agāraṁ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī …pe…

sace kho pana agārasmā anagāriyaṁ pabbajati, arahaṁ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado.sace kho pana agārasmā anagāriyaṁ pabbajati, arahaṁ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado.Idha, bhikkhave, mahāpuriso suppatiṭṭhitapādo hoti. Yampi, bhikkhave, mahāpuriso suppatiṭṭhitapādo hoti, idampi, bhikkhave, mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṁ bhavati.Idha, bhikkhave, mahāpuriso suppatiṭṭhitapādo hoti. Yampi, bhikkhave, mahāpuriso suppatiṭṭhitapādo hoti, idampi, bhikkhave, mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṁ bhavati.Puna caparaṁ, bhikkhave, mahāpurisassa heṭṭhāpādatalesu cakkāni jātāni honti sahassārāni sanemikāni sanābhikāni sabbākāraparipūrāni. Yampi, bhikkhave, mahāpurisassa heṭṭhāpādatalesu cakkāni jātāni honti sahassārāni sanemikāni sanābhikāni sabbākāraparipūrāni, idampi, bhikkhave, mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṁ bhavati.Puna caparaṁ, bhikkhave, mahāpurisassa heṭṭhāpādatalesu cakkāni jātāni honti sahassārāni sanemikāni sanābhikāni sabbākāraparipūrāni. Yampi, bhikkhave, mahāpurisassa heṭṭhāpādatalesu cakkāni jātāni honti sahassārāni sanemikāni sanābhikāni sabbākāraparipūrāni, idampi, bhikkhave, mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṁ bhavati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, mahāpuriso āyatapaṇhi hoti …pe…Puna caparaṁ, bhikkhave, mahāpuriso āyatapaṇhi hoti …pe…dīghaṅguli hoti …dīghaṅguli hoti …mudutalunahatthapādo hoti …mudutalunahatthapādo hoti …

jālahatthapādo hoti …jālahatthapādo hoti …ussaṅkhapādo hoti …ussaṅkhapādo hoti …eṇijaṅgho hoti …eṇijaṅgho hoti …

ṭhitakova anonamanto ubhohi pāṇitalehi jaṇṇukāni parimasati parimajjati …ṭhitakova anonamanto ubhohi pāṇitalehi jaṇṇukāni parimasati parimajjati …kosohitavatthaguyho hoti …kosohitavatthaguyho hoti …suvaṇṇavaṇṇo hoti kañcanasannibhattaco …suvaṇṇavaṇṇo hoti kañcanasannibhattaco …

sukhumacchavi hoti, sukhumattā chaviyā rajojallaṁ kāye na upalimpati …sukhumacchavi hoti, sukhumattā chaviyā rajojallaṁ kāye na upalimpati …ekekalomo hoti, ekekāni lomāni lomakūpesu jātāni …ekekalomo hoti, ekekāni lomāni lomakūpesu jātāni …uddhaggalomo hoti, uddhaggāni lomāni jātāni nīlāni añjanavaṇṇāni kuṇḍalāvaṭṭāni dakkhiṇāvaṭṭakajātāni …uddhaggalomo hoti, uddhaggāni lomāni jātāni nīlāni añjanavaṇṇāni kuṇḍalāvaṭṭāni dakkhiṇāvaṭṭakajātāni …

brahmujugatto hoti …brahmujugatto hoti …sattussado hoti …sattussado hoti …sīhapubbaddhakāyo hoti …sīhapubbaddhakāyo hoti …

citantaraṁso hoti …citantaraṁso hoti …nigrodhaparimaṇḍalo hoti, yāvatakvassa kāyo tāvatakvassa byāmo yāvatakvassa byāmo tāvatakvassa kāyo …nigrodhaparimaṇḍalo hoti, yāvatakvassa kāyo tāvatakvassa byāmo yāvatakvassa byāmo tāvatakvassa kāyo …samavaṭṭakkhandho hoti …samavaṭṭakkhandho hoti …

rasaggasaggī hoti …rasaggasaggī hoti …sīhahanu hoti …sīhahanu hoti …cattālīsadanto hoti …cattālīsadanto hoti …

samadanto hoti …samadanto hoti …aviraḷadanto hoti …aviraḷadanto hoti …susukkadāṭho hoti …susukkadāṭho hoti …

pahūtajivho hoti …pahūtajivho hoti …brahmassaro hoti karavīkabhāṇī …brahmassaro hoti karavīkabhāṇī …abhinīlanetto hoti …abhinīlanetto hoti …

gopakhumo hoti …gopakhumo hoti …uṇṇā bhamukantare jātā hoti, odātā mudutūlasannibhā. Yampi, bhikkhave, mahāpurisassa uṇṇā bhamukantare jātā hoti, odātā mudutūlasannibhā, idampi, bhikkhave, mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṁ bhavati.uṇṇā bhamukantare jātā hoti, odātā mudutūlasannibhā. Yampi, bhikkhave, mahāpurisassa uṇṇā bhamukantare jātā hoti, odātā mudutūlasannibhā, idampi, bhikkhave, mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṁ bhavati.Puna caparaṁ, bhikkhave, mahāpuriso uṇhīsasīso hoti. Yampi, bhikkhave, mahāpuriso uṇhīsasīso hoti, idampi, bhikkhave, mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṁ bhavati.Puna caparaṁ, bhikkhave, mahāpuriso uṇhīsasīso hoti. Yampi, bhikkhave, mahāpuriso uṇhīsasīso hoti, idampi, bhikkhave, mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇaṁ bhavati.

Imāni kho tāni, bhikkhave, dvattiṁsa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇāni, yehi samannāgatassa mahāpurisassa dveva gatiyo bhavanti anaññā.Imāni kho tāni, bhikkhave, dvattiṁsa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇāni, yehi samannāgatassa mahāpurisassa dveva gatiyo bhavanti anaññā.Sace agāraṁ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī …pe…Sace agāraṁ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī …pe…sace kho pana agārasmā anagāriyaṁ pabbajati, arahaṁ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado.sace kho pana agārasmā anagāriyaṁ pabbajati, arahaṁ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado.

Imāni kho, bhikkhave, dvattiṁsa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇāni bāhirakāpi isayo dhārenti, no ca kho te jānanti:Imāni kho, bhikkhave, dvattiṁsa mahāpurisassa mahāpurisalakkhaṇāni bāhirakāpi isayo dhārenti, no ca kho te jānanti:‘imassa kammassa kaṭattā idaṁ lakkhaṇaṁ paṭilabhatī’ti.‘imassa kammassa kaṭattā idaṁ lakkhaṇaṁ paṭilabhatī’ti.

1. Suppatiṭṭhitapādatālakkhaṇaṁ1. Suppatiṭṭhitapādatālakkhaṇaṁ

Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṁ jātiṁ purimaṁ bhavaṁ purimaṁ niketaṁ pubbe manussabhūto samāno daḷhasamādāno ahosi kusalesu dhammesu, avatthitasamādāno kāyasucarite vacīsucarite manosucarite dānasaṁvibhāge sīlasamādāne uposathupavāse matteyyatāya petteyyatāya sāmaññatāya brahmaññatāya kule jeṭṭhāpacāyitāya aññataraññataresu ca adhikusalesu dhammesu.Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṁ jātiṁ purimaṁ bhavaṁ purimaṁ niketaṁ pubbe manussabhūto samāno daḷhasamādāno ahosi kusalesu dhammesu, avatthitasamādāno kāyasucarite vacīsucarite manosucarite dānasaṁvibhāge sīlasamādāne uposathupavāse matteyyatāya petteyyatāya sāmaññatāya brahmaññatāya kule jeṭṭhāpacāyitāya aññataraññataresu ca adhikusalesu dhammesu.So tassa kammassa kaṭattā upacitattā ussannattā vipulattā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati.So tassa kammassa kaṭattā upacitattā ussannattā vipulattā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati.

So tattha aññe deve dasahi ṭhānehi adhiggaṇhāti dibbena āyunā dibbena vaṇṇena dibbena sukhena dibbena yasena dibbena ādhipateyyena dibbehi rūpehi dibbehi saddehi dibbehi gandhehi dibbehi rasehi dibbehi phoṭṭhabbehi.So tattha aññe deve dasahi ṭhānehi adhiggaṇhāti dibbena āyunā dibbena vaṇṇena dibbena sukhena dibbena yasena dibbena ādhipateyyena dibbehi rūpehi dibbehi saddehi dibbehi gandhehi dibbehi rasehi dibbehi phoṭṭhabbehi.So tato cuto itthattaṁ āgato samāno imaṁ mahāpurisalakkhaṇaṁ paṭilabhati.So tato cuto itthattaṁ āgato samāno imaṁ mahāpurisalakkhaṇaṁ paṭilabhati.Suppatiṭṭhitapādo hoti.Suppatiṭṭhitapādo hoti.

Samaṁ pādaṁ bhūmiyaṁ nikkhipati, samaṁ uddharati, samaṁ sabbāvantehi pādatalehi bhūmiṁ phusati.Samaṁ pādaṁ bhūmiyaṁ nikkhipati, samaṁ uddharati, samaṁ sabbāvantehi pādatalehi bhūmiṁ phusati.So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṁ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato.So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṁ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato.Tassimāni satta ratanāni bhavanti;Tassimāni satta ratanāni bhavanti;

Seyyathidaṁ—cakkaratanaṁ hatthiratanaṁ assaratanaṁ maṇiratanaṁ itthiratanaṁ gahapatiratanaṁ pariṇāyakaratanameva sattamaṁ.Seyyathidaṁ—cakkaratanaṁ hatthiratanaṁ assaratanaṁ maṇiratanaṁ itthiratanaṁ gahapatiratanaṁ pariṇāyakaratanameva sattamaṁ.Parosahassaṁ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā.Parosahassaṁ kho panassa puttā bhavanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā.So imaṁ pathaviṁ sāgarapariyantaṁ akhilamanimittamakaṇṭakaṁ iddhaṁ phītaṁ khemaṁ sivaṁ nirabbudaṁ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasati.So imaṁ pathaviṁ sāgarapariyantaṁ akhilamanimittamakaṇṭakaṁ iddhaṁ phītaṁ khemaṁ sivaṁ nirabbudaṁ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhāvasati.

Rājā samāno kiṁ labhati?Rājā samāno kiṁ labhati?Akkhambhiyo hoti kenaci manussabhūtena paccatthikena paccāmittena.Akkhambhiyo hoti kenaci manussabhūtena paccatthikena paccāmittena.Rājā samāno idaṁ labhati.Rājā samāno idaṁ labhati.

Sace kho pana agārasmā anagāriyaṁ pabbajati, arahaṁ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado.Sace kho pana agārasmā anagāriyaṁ pabbajati, arahaṁ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado.Buddho samāno kiṁ labhati?Buddho samāno kiṁ labhati?Akkhambhiyo hoti abbhantarehi vā bāhirehi vā paccatthikehi paccāmittehi rāgena vā dosena vā mohena vā samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṁ.Akkhambhiyo hoti abbhantarehi vā bāhirehi vā paccatthikehi paccāmittehi rāgena vā dosena vā mohena vā samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṁ.

Buddho samāno idaṁ labhati”.Buddho samāno idaṁ labhati”.Etamatthaṁ bhagavā avoca.Etamatthaṁ bhagavā avoca.Tatthetaṁ vuccati:Tatthetaṁ vuccati:

“Sacce ca dhamme ca dame ca saṁyame,“Sacce ca dhamme ca dame ca saṁyame,Soceyyasīlālayuposathesu ca;Soceyyasīlālayuposathesu ca;Dāne ahiṁsāya asāhase rato,Dāne ahiṁsāya asāhase rato,

Daḷhaṁ samādāya samattamācari.Daḷhaṁ samādāya samattamācari.So tena kammena divaṁ samakkami,So tena kammena divaṁ samakkami,Sukhañca khiḍḍāratiyo ca anvabhi;Sukhañca khiḍḍāratiyo ca anvabhi;

Tato cavitvā punarāgato idha,Tato cavitvā punarāgato idha,Samehi pādehi phusī vasundharaṁ.Samehi pādehi phusī vasundharaṁ.Byākaṁsu veyyañjanikā samāgatā,Byākaṁsu veyyañjanikā samāgatā,

Samappatiṭṭhassa na hoti khambhanā;Samappatiṭṭhassa na hoti khambhanā;Gihissa vā pabbajitassa vā puna,Gihissa vā pabbajitassa vā puna,Taṁ lakkhaṇaṁ bhavati tadatthajotakaṁ.Taṁ lakkhaṇaṁ bhavati tadatthajotakaṁ.

Akkhambhiyo hoti agāramāvasaṁ,Akkhambhiyo hoti agāramāvasaṁ,Parābhibhū sattubhi nappamaddano;Parābhibhū sattubhi nappamaddano;Manussabhūtenidha hoti kenaci,Manussabhūtenidha hoti kenaci,

Akkhambhiyo tassa phalena kammuno.Akkhambhiyo tassa phalena kammuno.Sace ca pabbajjamupeti tādiso,Sace ca pabbajjamupeti tādiso,Nekkhammachandābhirato vicakkhaṇo;Nekkhammachandābhirato vicakkhaṇo;

Aggo na so gacchati jātu khambhanaṁ,Aggo na so gacchati jātu khambhanaṁ,Naruttamo esa hi tassa dhammatā”ti.Naruttamo esa hi tassa dhammatā”ti.

2. Pādatalacakkalakkhaṇaṁ2. Pādatalacakkalakkhaṇaṁ

“Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṁ jātiṁ purimaṁ bhavaṁ purimaṁ niketaṁ pubbe manussabhūto samāno“Yampi, bhikkhave, tathāgato purimaṁ jātiṁ purimaṁ bhavaṁ purimaṁ niketaṁ pubbe manussabhūto samānobahujanassa sukhāvaho ahosi, ubbegauttāsabhayaṁ apanuditā, dhammikañca rakkhāvaraṇaguttiṁ saṁvidhātā, saparivārañca dānaṁ adāsi.bahujanassa sukhāvaho ahosi, ubbegauttāsabhayaṁ apanuditā, dhammikañca rakkhāvaraṇaguttiṁ saṁvidhātā, saparivārañca dānaṁ adāsi.So tassa kammassa kaṭattā upacitattā ussannattā vipulattā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati …pe…So tassa kammassa kaṭattā upacitattā ussannattā vipulattā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati …pe…

so tato cuto itthattaṁ āgato samāno imaṁ mahāpurisalakkhaṇaṁ paṭilabhati.so tato cuto itthattaṁ āgato samāno imaṁ mahāpurisalakkhaṇaṁ paṭilabhati.Heṭṭhāpādatalesu cakkāni jātāni honti sahassārāni sanemikāni sanābhikāni sabbākāraparipūrāni suvibhattantarāni.Heṭṭhāpādatalesu cakkāni jātāni honti sahassārāni sanemikāni sanābhikāni sabbākāraparipūrāni suvibhattantarāni.So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṁ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī …pe…So tena lakkhaṇena samannāgato sace agāraṁ ajjhāvasati, rājā hoti cakkavattī …pe…

rājā samāno kiṁ labhati?rājā samāno kiṁ labhati?Mahāparivāro hoti;Mahāparivāro hoti;mahāssa honti parivārā brāhmaṇagahapatikā negamajānapadā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā amaccā pārisajjā rājāno bhogiyā kumārā.mahāssa honti parivārā brāhmaṇagahapatikā negamajānapadā gaṇakamahāmattā anīkaṭṭhā dovārikā amaccā pārisajjā rājāno bhogiyā kumārā.

Rājā samāno idaṁ labhati.Rājā samāno idaṁ labhati.Sace kho pana agārasmā anagāriyaṁ pabbajati, arahaṁ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado.Sace kho pana agārasmā anagāriyaṁ pabbajati, arahaṁ hoti sammāsambuddho loke vivaṭṭacchado.Buddho samāno kiṁ labhati?Buddho samāno kiṁ labhati?

Mahāparivāro hoti;Mahāparivāro hoti;mahāssa honti parivārā bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā manussā asurā nāgā gandhabbā.mahāssa honti parivārā bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā manussā asurā nāgā gandhabbā.Buddho samāno idaṁ labhati”.Buddho samāno idaṁ labhati”.

Etamatthaṁ bhagavā avoca.Etamatthaṁ bhagavā avoca.Tatthetaṁ vuccati:Tatthetaṁ vuccati:“Pure puratthā purimāsu jātisu,“Pure puratthā purimāsu jātisu,

Manussabhūto bahunaṁ sukhāvaho;Manussabhūto bahunaṁ sukhāvaho;Ubbhegauttāsabhayāpanūdano,Ubbhegauttāsabhayāpanūdano,Guttīsu rakkhāvaraṇesu ussuko.Guttīsu rakkhāvaraṇesu ussuko.

So tena kammena divaṁ samakkami,So tena kammena divaṁ samakkami,Sukhañca khiḍḍāratiyo ca anvabhi;Sukhañca khiḍḍāratiyo ca anvabhi;