上座部《分别论》（巴利原文）第 98 阅读页 · VB17 · Khuddakavatthuvibhaṅga · 8/14

Tattha katamā asantuṭṭhitā?Tattha katamā asantuṭṭhitā?Itarītaracīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārehi pañcahi vā kāmaguṇehi asantuṭṭhassa bhiyyokamyatā, yā evarūpā icchā icchāgatā asantuṭṭhitā rāgo sārāgo cittassa sārāgo—Itarītaracīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārehi pañcahi vā kāmaguṇehi asantuṭṭhassa bhiyyokamyatā, yā evarūpā icchā icchāgatā asantuṭṭhitā rāgo sārāgo cittassa sārāgo—ayaṁ vuccati “asantuṭṭhitā”.ayaṁ vuccati “asantuṭṭhitā”.

Tattha katamā asampajaññatā?Tattha katamā asampajaññatā?Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—ayaṁ vuccati “asampajaññatā”.ayaṁ vuccati “asampajaññatā”.

Tattha katamā mahicchatā?Tattha katamā mahicchatā?Itarītaracīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārehi pañcahi vā kāmaguṇehi asantuṭṭhassa bhiyyokamyatā, yā evarūpā icchā icchāgatā mahicchatā rāgo sārāgo cittassa sārāgo—Itarītaracīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārehi pañcahi vā kāmaguṇehi asantuṭṭhassa bhiyyokamyatā, yā evarūpā icchā icchāgatā mahicchatā rāgo sārāgo cittassa sārāgo—ayaṁ vuccati “mahicchatā”.ayaṁ vuccati “mahicchatā”.

Tattha katamaṁ ahirikaṁ?Tattha katamaṁ ahirikaṁ?Yaṁ na hirīyati hirīyitabbena, na hirīyati pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā—Yaṁ na hirīyati hirīyitabbena, na hirīyati pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā—idaṁ vuccati “ahirikaṁ”.idaṁ vuccati “ahirikaṁ”.

Tattha katamaṁ anottappaṁ?Tattha katamaṁ anottappaṁ?Yaṁ na ottappati ottappitabbena, na ottappati pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā—Yaṁ na ottappati ottappitabbena, na ottappati pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā—idaṁ vuccati “anottappaṁ”.idaṁ vuccati “anottappaṁ”.

Tattha katamo pamādo?Tattha katamo pamādo?Kāyaduccarite vā vacīduccarite vā manoduccarite vā pañcasu vā kāmaguṇesu cittassa vossaggo vossaggānuppadānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ bhāvanāya asakkaccakiriyatā asātaccakiriyatā anaṭṭhitakiriyatā olīnavuttitā nikkhittachandatā nikkhittadhuratā anāsevanā abhāvanā abahulīkammaṁ anadhiṭṭhānaṁ ananuyogo pamādo, yo evarūpo pamādo pamajjanā pamajjitattaṁ—Kāyaduccarite vā vacīduccarite vā manoduccarite vā pañcasu vā kāmaguṇesu cittassa vossaggo vossaggānuppadānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ bhāvanāya asakkaccakiriyatā asātaccakiriyatā anaṭṭhitakiriyatā olīnavuttitā nikkhittachandatā nikkhittadhuratā anāsevanā abhāvanā abahulīkammaṁ anadhiṭṭhānaṁ ananuyogo pamādo, yo evarūpo pamādo pamajjanā pamajjitattaṁ—

ayaṁ vuccati “pamādo”.ayaṁ vuccati “pamādo”.Tattha katamaṁ anādariyaṁ?Tattha katamaṁ anādariyaṁ?Yaṁ anādariyaṁ anādaratā agāravatā appatissavatā anaddā anaddāyanā anaddāyitattaṁ asīlyaṁ acittīkāro—Yaṁ anādariyaṁ anādaratā agāravatā appatissavatā anaddā anaddāyanā anaddāyitattaṁ asīlyaṁ acittīkāro—

idaṁ vuccati “anādariyaṁ”.idaṁ vuccati “anādariyaṁ”.Tattha katamā dovacassatā?Tattha katamā dovacassatā?Sahadhammike vuccamāne dovacassāyaṁ dovacassiyaṁ dovacassatā vippaṭikulaggāhitā vipaccanīkasātatā anādariyaṁ anādaratā agāravatā appatissavatā—Sahadhammike vuccamāne dovacassāyaṁ dovacassiyaṁ dovacassatā vippaṭikulaggāhitā vipaccanīkasātatā anādariyaṁ anādaratā agāravatā appatissavatā—

ayaṁ vuccati “dovacassatā”.ayaṁ vuccati “dovacassatā”.Tattha katamā pāpamittatā?Tattha katamā pāpamittatā?Ye te puggalā assaddhā dussīlā appassutā maccharino duppaññā, yā tesaṁ sevanā nisevanā saṁsevanā paṭisevanā bhajanā sambhajanā bhatti sambhatti taṁsampavaṅkatā—Ye te puggalā assaddhā dussīlā appassutā maccharino duppaññā, yā tesaṁ sevanā nisevanā saṁsevanā paṭisevanā bhajanā sambhajanā bhatti sambhatti taṁsampavaṅkatā—

ayaṁ vuccati “pāpamittatā”.ayaṁ vuccati “pāpamittatā”.Tattha katamaṁ assaddhiyaṁ?Tattha katamaṁ assaddhiyaṁ?Idhekacco assaddho hoti, na saddahati buddhaṁ vā dhammaṁ vā saṅghaṁ vā, yaṁ evarūpaṁ assaddhiyaṁ assaddahanā anokappanā anabhippasādo—Idhekacco assaddho hoti, na saddahati buddhaṁ vā dhammaṁ vā saṅghaṁ vā, yaṁ evarūpaṁ assaddhiyaṁ assaddahanā anokappanā anabhippasādo—

idaṁ vuccati “assaddhiyaṁ”.idaṁ vuccati “assaddhiyaṁ”.Tattha katamā avadaññutā?Tattha katamā avadaññutā?Pañca macchariyāni—Pañca macchariyāni—

āvāsamacchariyaṁ, kulamacchariyaṁ, lābhamacchariyaṁ, vaṇṇamacchariyaṁ, dhammamacchariyaṁ.āvāsamacchariyaṁ, kulamacchariyaṁ, lābhamacchariyaṁ, vaṇṇamacchariyaṁ, dhammamacchariyaṁ.Yaṁ evarūpaṁ maccheraṁ maccharāyanā maccharāyitattaṁ vevicchaṁ kadariyaṁ kaṭukañcukatā aggahitattaṁ cittassa—Yaṁ evarūpaṁ maccheraṁ maccharāyanā maccharāyitattaṁ vevicchaṁ kadariyaṁ kaṭukañcukatā aggahitattaṁ cittassa—ayaṁ vuccati “avadaññutā”.ayaṁ vuccati “avadaññutā”.

Tattha katamaṁ kosajjaṁ?Tattha katamaṁ kosajjaṁ?Kāyaduccarite vā vacīduccarite vā manoduccarite vā pañcasu vā kāmaguṇesu cittassa vossaggo, vossaggānuppadānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ, bhāvanāya asakkaccakiriyatā asātaccakiriyatā anaṭṭhitakiriyatā olīnavuttitā nikkhittachandatā nikkhittadhuratā anāsevanā abhāvanā abahulīkammaṁ anadhiṭṭhānaṁ ananuyogo pamādo—Kāyaduccarite vā vacīduccarite vā manoduccarite vā pañcasu vā kāmaguṇesu cittassa vossaggo, vossaggānuppadānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ, bhāvanāya asakkaccakiriyatā asātaccakiriyatā anaṭṭhitakiriyatā olīnavuttitā nikkhittachandatā nikkhittadhuratā anāsevanā abhāvanā abahulīkammaṁ anadhiṭṭhānaṁ ananuyogo pamādo—idaṁ vuccati “kosajjaṁ”.idaṁ vuccati “kosajjaṁ”.

Tattha katamaṁ uddhaccaṁ?Tattha katamaṁ uddhaccaṁ?Yaṁ cittassa uddhaccaṁ avūpasamo cetaso vikkhepo bhantattaṁ cittassa—Yaṁ cittassa uddhaccaṁ avūpasamo cetaso vikkhepo bhantattaṁ cittassa—idaṁ vuccati “uddhaccaṁ”.idaṁ vuccati “uddhaccaṁ”.

Tattha katamo asaṁvaro?Tattha katamo asaṁvaro?Idhekacco cakkhunā rūpaṁ disvā nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī.Idhekacco cakkhunā rūpaṁ disvā nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī.Yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya na paṭipajjati, na rakkhati cakkhundriyaṁ, cakkhundriye na saṁvaraṁ āpajjati.Yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya na paṭipajjati, na rakkhati cakkhundriyaṁ, cakkhundriye na saṁvaraṁ āpajjati.

Sotena saddaṁ sutvā …pe…Sotena saddaṁ sutvā …pe…ghānena gandhaṁ ghāyitvā …pe…ghānena gandhaṁ ghāyitvā …pe…jivhāya rasaṁ sāyitvā …pe…jivhāya rasaṁ sāyitvā …pe…

kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …pe…kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …pe…manasā dhammaṁ viññāya nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī.manasā dhammaṁ viññāya nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī.Yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya na paṭipajjati, na rakkhati manindriyaṁ, manindriye na saṁvaraṁ āpajjati—Yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya na paṭipajjati, na rakkhati manindriyaṁ, manindriye na saṁvaraṁ āpajjati—

ayaṁ vuccati “asaṁvaro”.ayaṁ vuccati “asaṁvaro”.Tattha katamaṁ dussīlyaṁ?Tattha katamaṁ dussīlyaṁ?Kāyiko vītikkamo, vācasiko vītikkamo, kāyikavācasiko vītikkamo—Kāyiko vītikkamo, vācasiko vītikkamo, kāyikavācasiko vītikkamo—

idaṁ vuccati “dussīlyaṁ”.idaṁ vuccati “dussīlyaṁ”.Tattha katamā ariyānaṁ adassanakamyatā?Tattha katamā ariyānaṁ adassanakamyatā?Tattha katame ariyā?Tattha katame ariyā?

Ariyā vuccanti buddhā ca buddhasāvakā ca.Ariyā vuccanti buddhā ca buddhasāvakā ca.Yā imesaṁ ariyānaṁ adassanakamyatā adaṭṭhukamyatā asametukamyatā asamāgantukamyatā—Yā imesaṁ ariyānaṁ adassanakamyatā adaṭṭhukamyatā asametukamyatā asamāgantukamyatā—ayaṁ vuccati “ariyānaṁ adassanakamyatā”.ayaṁ vuccati “ariyānaṁ adassanakamyatā”.

Tattha katamā saddhammaṁ asotukamyatā?Tattha katamā saddhammaṁ asotukamyatā?Tattha katamo saddhammo?Tattha katamo saddhammo?Cattāro satipaṭṭhānā, cattāro sammappadhānā, cattāro iddhipādā, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅgā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo—Cattāro satipaṭṭhānā, cattāro sammappadhānā, cattāro iddhipādā, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅgā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo—

ayaṁ vuccati “saddhammo”.ayaṁ vuccati “saddhammo”.Yā imassa saddhammassa asotukamyatā asavanakamyatā anuggahetukamyatā adhāretukamyatā—Yā imassa saddhammassa asotukamyatā asavanakamyatā anuggahetukamyatā adhāretukamyatā—ayaṁ vuccati “saddhammaṁ asotukamyatā”.ayaṁ vuccati “saddhammaṁ asotukamyatā”.

Tattha katamā upārambhacittatā?Tattha katamā upārambhacittatā?Tattha katamo upārambho?Tattha katamo upārambho?Yo upārambho anupārambho upārambhanā anupārambhanā anupārambhitattaṁ uññā avaññā paribhavo randhagavesitā—Yo upārambho anupārambho upārambhanā anupārambhanā anupārambhitattaṁ uññā avaññā paribhavo randhagavesitā—

ayaṁ vuccati “upārambhacittatā”.ayaṁ vuccati “upārambhacittatā”.Tattha katamaṁ muṭṭhassaccaṁ?Tattha katamaṁ muṭṭhassaccaṁ?Yā assati ananussati appaṭissati assati assaraṇatā adhāraṇatā pilāpanatā sammussanatā—Yā assati ananussati appaṭissati assati assaraṇatā adhāraṇatā pilāpanatā sammussanatā—

idaṁ vuccati “muṭṭhassaccaṁ”.idaṁ vuccati “muṭṭhassaccaṁ”.Tattha katamaṁ asampajaññaṁ?Tattha katamaṁ asampajaññaṁ?Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—

idaṁ vuccati “asampajaññaṁ”.idaṁ vuccati “asampajaññaṁ”.Tattha katamo cetaso vikkhepo?Tattha katamo cetaso vikkhepo?Yaṁ cittassa uddhaccaṁ avūpasamo cetaso vikkhepo bhantattaṁ cittassa—Yaṁ cittassa uddhaccaṁ avūpasamo cetaso vikkhepo bhantattaṁ cittassa—

ayaṁ vuccati “cetaso vikkhepo”.ayaṁ vuccati “cetaso vikkhepo”.Tattha katamo ayoniso manasikāro?Tattha katamo ayoniso manasikāro?Anicce “niccan”ti ayoniso manasikāro, dukkhe “sukhan”ti ayoniso manasikāro, anattani “attā”ti ayoniso manasikāro, asubhe “subhan”ti ayoniso manasikāro, saccavippaṭikulena vā cittassa āvaṭṭanā anāvaṭṭanā ābhogo samannāhāro manasikāro—Anicce “niccan”ti ayoniso manasikāro, dukkhe “sukhan”ti ayoniso manasikāro, anattani “attā”ti ayoniso manasikāro, asubhe “subhan”ti ayoniso manasikāro, saccavippaṭikulena vā cittassa āvaṭṭanā anāvaṭṭanā ābhogo samannāhāro manasikāro—

ayaṁ vuccati “ayoniso manasikāro”.ayaṁ vuccati “ayoniso manasikāro”.Tattha katamā kummaggasevanā?Tattha katamā kummaggasevanā?Tattha katamo kummaggo?Tattha katamo kummaggo?

Micchādiṭṭhi, micchāsaṅkappo, micchāvācā, micchākammanto, micchāājīvo, micchāvāyāmo, micchāsati, micchāsamādhi—Micchādiṭṭhi, micchāsaṅkappo, micchāvācā, micchākammanto, micchāājīvo, micchāvāyāmo, micchāsati, micchāsamādhi—ayaṁ vuccati “kummaggo”.ayaṁ vuccati “kummaggo”.Yā imassa kummaggassa sevanā nisevanā saṁsevanā bhajanā sambhajanā bhatti sambhatti taṁsampavaṅkatā—Yā imassa kummaggassa sevanā nisevanā saṁsevanā bhajanā sambhajanā bhatti sambhatti taṁsampavaṅkatā—

ayaṁ vuccati “kummaggasevanā”.ayaṁ vuccati “kummaggasevanā”.Tattha katamaṁ cetaso ca līnattaṁ?Tattha katamaṁ cetaso ca līnattaṁ?Yā cittassa akalyatā akammaññatā olīyanā sallīyanā līnaṁ līyanā līyitattaṁ thinaṁ thiyanā thiyitattaṁ cittassa—Yā cittassa akalyatā akammaññatā olīyanā sallīyanā līnaṁ līyanā līyitattaṁ thinaṁ thiyanā thiyitattaṁ cittassa—

idaṁ vuccati “cetaso ca līnattaṁ”.idaṁ vuccati “cetaso ca līnattaṁ”.Tikaṁ.Tikaṁ.

4. Catukkaniddesa4. Catukkaniddesa

Tattha katame cattāro āsavā?Tattha katame cattāro āsavā?Kāmāsavo, bhavāsavo, diṭṭhāsavo, avijjāsavo.Kāmāsavo, bhavāsavo, diṭṭhāsavo, avijjāsavo.Tattha katamo kāmāsavo?Tattha katamo kāmāsavo?

Yo kāmesu kāmacchando kāmarāgo kāmanandī kāmataṇhā kāmasineho kāmapariḷāho kāmamucchā kāmajjhosānaṁ—Yo kāmesu kāmacchando kāmarāgo kāmanandī kāmataṇhā kāmasineho kāmapariḷāho kāmamucchā kāmajjhosānaṁ—ayaṁ vuccati “kāmāsavo”.ayaṁ vuccati “kāmāsavo”.Tattha katamo bhavāsavo?Tattha katamo bhavāsavo?

Yo bhavesu bhavacchando …pe…Yo bhavesu bhavacchando …pe…bhavajjhosānaṁ—bhavajjhosānaṁ—ayaṁ vuccati “bhavāsavo”.ayaṁ vuccati “bhavāsavo”.

Tattha katamo diṭṭhāsavo?Tattha katamo diṭṭhāsavo?“Sassato loko”ti vā, “asassato loko”ti vā, “antavā loko”ti vā, “anantavā loko”ti vā, “taṁ jīvaṁ taṁ sarīran”ti vā, “aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran”ti vā, “hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā, “na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā, “hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā, “neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā.“Sassato loko”ti vā, “asassato loko”ti vā, “antavā loko”ti vā, “anantavā loko”ti vā, “taṁ jīvaṁ taṁ sarīran”ti vā, “aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran”ti vā, “hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā, “na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā, “hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā, “neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā.Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ …pe… vipariyāsaggāho—Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ …pe… vipariyāsaggāho—

ayaṁ vuccati “diṭṭhāsavo”.ayaṁ vuccati “diṭṭhāsavo”.Sabbāpi micchādiṭṭhi diṭṭhāsavo.Sabbāpi micchādiṭṭhi diṭṭhāsavo.Tattha katamo avijjāsavo?Tattha katamo avijjāsavo?

Dukkhe aññāṇaṁ, dukkhasamudaye aññāṇaṁ, dukkhanirodhe aññāṇaṁ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṁ, pubbante aññāṇaṁ, aparante aññāṇaṁ, pubbantāparante aññāṇaṁ, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇaṁ.Dukkhe aññāṇaṁ, dukkhasamudaye aññāṇaṁ, dukkhanirodhe aññāṇaṁ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṁ, pubbante aññāṇaṁ, aparante aññāṇaṁ, pubbantāparante aññāṇaṁ, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇaṁ.Yaṁ evarūpaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—Yaṁ evarūpaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—ayaṁ vuccati “avijjāsavo”.ayaṁ vuccati “avijjāsavo”.

Ime cattāro āsavā.Ime cattāro āsavā.Tattha katame cattāro ganthā …pe…Tattha katame cattāro ganthā …pe…cattāro oghā …pe…cattāro oghā …pe…

cattāro yogā …pe…cattāro yogā …pe…cattāri upādānāni?cattāri upādānāni?Kāmupādānaṁ, diṭṭhupādānaṁ, sīlabbatupādānaṁ, attavādupādānaṁ.Kāmupādānaṁ, diṭṭhupādānaṁ, sīlabbatupādānaṁ, attavādupādānaṁ.

Tattha katamaṁ kāmupādānaṁ?Tattha katamaṁ kāmupādānaṁ?Yo kāmesu kāmacchando …pe…Yo kāmesu kāmacchando …pe…kāmajjhosānaṁ—kāmajjhosānaṁ—

idaṁ vuccati “kāmupādānaṁ”.idaṁ vuccati “kāmupādānaṁ”.