上座部《分别论》（巴利原文）第 99 阅读页 · VB17 · Khuddakavatthuvibhaṅga · 9/14

Tattha katamaṁ diṭṭhupādānaṁ?Tattha katamaṁ diṭṭhupādānaṁ?“Natthi dinnaṁ, natthi yiṭṭhaṁ …pe…“Natthi dinnaṁ, natthi yiṭṭhaṁ …pe…ye imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedentī”ti.ye imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedentī”ti.

Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ …pe… vipariyāsaggāho—Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ …pe… vipariyāsaggāho—idaṁ vuccati “diṭṭhupādānaṁ”.idaṁ vuccati “diṭṭhupādānaṁ”.Ṭhapetvā sīlabbatupādānañca attavādupādānañca sabbāpi micchādiṭṭhi diṭṭhupādānaṁ.Ṭhapetvā sīlabbatupādānañca attavādupādānañca sabbāpi micchādiṭṭhi diṭṭhupādānaṁ.

Tattha katamaṁ sīlabbatupādānaṁ?Tattha katamaṁ sīlabbatupādānaṁ?Ito bahiddhā samaṇabrāhmaṇānaṁ sīlena suddhi vatena suddhi sīlabbatena suddhīti.Ito bahiddhā samaṇabrāhmaṇānaṁ sīlena suddhi vatena suddhi sīlabbatena suddhīti.Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ …pe… vipariyāsaggāho—Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ …pe… vipariyāsaggāho—

idaṁ vuccati “sīlabbatupādānaṁ”.idaṁ vuccati “sīlabbatupādānaṁ”.Tattha katamaṁ attavādupādānaṁ?Tattha katamaṁ attavādupādānaṁ?Idha assutavā puthujjano ariyānaṁ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṁ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto—Idha assutavā puthujjano ariyānaṁ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṁ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto—

rūpaṁ attato samanupassati rūpavantaṁ vā attānaṁ attani vā rūpaṁ rūpasmiṁ vā attānaṁ.rūpaṁ attato samanupassati rūpavantaṁ vā attānaṁ attani vā rūpaṁ rūpasmiṁ vā attānaṁ.Vedanaṁ …pe…Vedanaṁ …pe…saññaṁ …pe…saññaṁ …pe…

saṅkhāre …pe…saṅkhāre …pe…viññāṇaṁ attato samanupassati viññāṇavantaṁ vā attānaṁ attani vā viññāṇaṁ viññāṇasmiṁ vā attānaṁ.viññāṇaṁ attato samanupassati viññāṇavantaṁ vā attānaṁ attani vā viññāṇaṁ viññāṇasmiṁ vā attānaṁ.Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ …pe… vipariyāsaggāho—Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ …pe… vipariyāsaggāho—

idaṁ vuccati “attavādupādānaṁ”.idaṁ vuccati “attavādupādānaṁ”.Imāni cattāri upādānāni.Imāni cattāri upādānāni.Tattha katame cattāro taṇhuppādā?Tattha katame cattāro taṇhuppādā?

Cīvarahetu vā bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati, piṇḍapātahetu vā bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati, senāsanahetu vā bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati, itibhavābhavahetu vā bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati—Cīvarahetu vā bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati, piṇḍapātahetu vā bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati, senāsanahetu vā bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati, itibhavābhavahetu vā bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati—ime cattāro taṇhuppādā.ime cattāro taṇhuppādā.Tattha katamāni cattāri agatigamanāni?Tattha katamāni cattāri agatigamanāni?

Chandāgatiṁ gacchati, dosāgatiṁ gacchati, mohāgatiṁ gacchati, bhayāgatiṁ gacchati.Chandāgatiṁ gacchati, dosāgatiṁ gacchati, mohāgatiṁ gacchati, bhayāgatiṁ gacchati.Yā evarūpā agati agatigamanaṁ chandagamanaṁ vaggagamanaṁ vārigamanaṁ—Yā evarūpā agati agatigamanaṁ chandagamanaṁ vaggagamanaṁ vārigamanaṁ—imāni cattāri agatigamanāni.imāni cattāri agatigamanāni.

Tattha katame cattāro vipariyāsā?Tattha katame cattāro vipariyāsā?Anicce “niccan”ti saññāvipariyāso cittavipariyāso diṭṭhivipariyāso, dukkhe “sukhan”ti saññāvipariyāso cittavipariyāso diṭṭhivipariyāso, anattani “attā”ti saññāvipariyāso cittavipariyāso diṭṭhivipariyāso, asubhe “subhan”ti saññāvipariyāso cittavipariyāso diṭṭhivipariyāso—Anicce “niccan”ti saññāvipariyāso cittavipariyāso diṭṭhivipariyāso, dukkhe “sukhan”ti saññāvipariyāso cittavipariyāso diṭṭhivipariyāso, anattani “attā”ti saññāvipariyāso cittavipariyāso diṭṭhivipariyāso, asubhe “subhan”ti saññāvipariyāso cittavipariyāso diṭṭhivipariyāso—ime cattāro vipariyāsā.ime cattāro vipariyāsā.

Tattha katame cattāro anariyavohārā?Tattha katame cattāro anariyavohārā?Adiṭṭhe diṭṭhavāditā, assute sutavāditā, amute mutavāditā, aviññāte viññātavāditā—Adiṭṭhe diṭṭhavāditā, assute sutavāditā, amute mutavāditā, aviññāte viññātavāditā—ime cattāro anariyavohārā.ime cattāro anariyavohārā.

Tattha katame aparepi cattāro anariyavohārā?Tattha katame aparepi cattāro anariyavohārā?Diṭṭhe adiṭṭhavāditā, sute assutavāditā, mute amutavāditā, viññāte aviññātavāditā—Diṭṭhe adiṭṭhavāditā, sute assutavāditā, mute amutavāditā, viññāte aviññātavāditā—ime cattāro anariyavohārā.ime cattāro anariyavohārā.

Tattha katamāni cattāri duccaritāni?Tattha katamāni cattāri duccaritāni?Pāṇātipāto, adinnādānaṁ, kāmesumicchācāro, musāvādo—Pāṇātipāto, adinnādānaṁ, kāmesumicchācāro, musāvādo—imāni cattāri duccaritāni.imāni cattāri duccaritāni.

Tattha katamāni aparānipi cattāri duccaritāni?Tattha katamāni aparānipi cattāri duccaritāni?Musāvādo, pisuṇā vācā, pharusā vācā, samphappalāpo—Musāvādo, pisuṇā vācā, pharusā vācā, samphappalāpo—imāni cattāri duccaritāni.imāni cattāri duccaritāni.

Tattha katamāni cattāri bhayāni?Tattha katamāni cattāri bhayāni?Jātibhayaṁ, jarābhayaṁ, byādhibhayaṁ, maraṇabhayaṁ—Jātibhayaṁ, jarābhayaṁ, byādhibhayaṁ, maraṇabhayaṁ—imāni cattāri bhayāni.imāni cattāri bhayāni.

Tattha katamāni aparānipi cattāri bhayāni?Tattha katamāni aparānipi cattāri bhayāni?Rājabhayaṁ, corabhayaṁ, aggibhayaṁ, udakabhayaṁ—Rājabhayaṁ, corabhayaṁ, aggibhayaṁ, udakabhayaṁ—imāni cattāri bhayāni.imāni cattāri bhayāni.

Tattha katamāni aparānipi cattāri bhayāni?Tattha katamāni aparānipi cattāri bhayāni?Ūmibhayaṁ, kumbhīlabhayaṁ, āvaṭṭabhayaṁ, susukābhayaṁ—Ūmibhayaṁ, kumbhīlabhayaṁ, āvaṭṭabhayaṁ, susukābhayaṁ—imāni cattāri bhayāni.imāni cattāri bhayāni.

Tattha katamāni aparānipi cattāri bhayāni?Tattha katamāni aparānipi cattāri bhayāni?Attānuvādabhayaṁ, parānuvādabhayaṁ, daṇḍabhayaṁ, duggatibhayaṁ—Attānuvādabhayaṁ, parānuvādabhayaṁ, daṇḍabhayaṁ, duggatibhayaṁ—imāni cattāri bhayāni.imāni cattāri bhayāni.

Tattha katamā catasso diṭṭhiyo?Tattha katamā catasso diṭṭhiyo?“Sayaṅkataṁ sukhadukkhan”ti saccato thetato diṭṭhi uppajjati, “paraṅkataṁ sukhadukkhan”ti saccato thetato diṭṭhi uppajjati, “sayaṅkatañca paraṅkatañca sukhadukkhan”ti saccato thetato diṭṭhi uppajjati, “asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ sukhadukkhan”ti saccato thetato diṭṭhi uppajjati—“Sayaṅkataṁ sukhadukkhan”ti saccato thetato diṭṭhi uppajjati, “paraṅkataṁ sukhadukkhan”ti saccato thetato diṭṭhi uppajjati, “sayaṅkatañca paraṅkatañca sukhadukkhan”ti saccato thetato diṭṭhi uppajjati, “asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ sukhadukkhan”ti saccato thetato diṭṭhi uppajjati—imā catasso diṭṭhiyo.imā catasso diṭṭhiyo.

Catukkaṁ.Catukkaṁ.

5. Pañcakaniddesa5. Pañcakaniddesa

Tattha katamāni pañcorambhāgiyāni saṁyojanāni?Tattha katamāni pañcorambhāgiyāni saṁyojanāni?Sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso, kāmacchando, byāpādo—Sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso, kāmacchando, byāpādo—imāni pañcorambhāgiyāni saṁyojanāni.imāni pañcorambhāgiyāni saṁyojanāni.

Tattha katamāni pañcuddhambhāgiyāni saṁyojanāni?Tattha katamāni pañcuddhambhāgiyāni saṁyojanāni?Rūparāgo, arūparāgo, māno, uddhaccaṁ, avijjā—Rūparāgo, arūparāgo, māno, uddhaccaṁ, avijjā—imāni pañcuddhambhāgiyāni saṁyojanāni.imāni pañcuddhambhāgiyāni saṁyojanāni.

Tattha katamāni pañca macchariyāni?Tattha katamāni pañca macchariyāni?Āvāsamacchariyaṁ, kulamacchariyaṁ, lābhamacchariyaṁ, vaṇṇamacchariyaṁ, dhammamacchariyaṁ—Āvāsamacchariyaṁ, kulamacchariyaṁ, lābhamacchariyaṁ, vaṇṇamacchariyaṁ, dhammamacchariyaṁ—imāni pañca macchariyāni.imāni pañca macchariyāni.

Tattha katame pañca saṅgā?Tattha katame pañca saṅgā?Rāgasaṅgo, dosasaṅgo, mohasaṅgo, mānasaṅgo, diṭṭhisaṅgo—Rāgasaṅgo, dosasaṅgo, mohasaṅgo, mānasaṅgo, diṭṭhisaṅgo—ime pañca saṅgā.ime pañca saṅgā.

Tattha katame pañca sallā?Tattha katame pañca sallā?Rāgasallaṁ, dosasallaṁ, mohasallaṁ, mānasallaṁ, diṭṭhisallaṁ—Rāgasallaṁ, dosasallaṁ, mohasallaṁ, mānasallaṁ, diṭṭhisallaṁ—ime pañca sallā.ime pañca sallā.

Tattha katame pañca cetokhilā?Tattha katame pañca cetokhilā?Satthari kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati, dhamme kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati, saṅghe kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati, sikkhāya kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati, sabrahmacārīsu kupito hoti anattamano āhatacitto khilajāto—Satthari kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati, dhamme kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati, saṅghe kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati, sikkhāya kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati, sabrahmacārīsu kupito hoti anattamano āhatacitto khilajāto—ime pañca cetokhilā.ime pañca cetokhilā.

Tattha katame pañca cetaso vinibandhā?Tattha katame pañca cetaso vinibandhā?Kāme avītarāgo hoti avigatacchando avigatapemo avigatapipāso avigatapariḷāho avigatataṇho;Kāme avītarāgo hoti avigatacchando avigatapemo avigatapipāso avigatapariḷāho avigatataṇho;kāye avītarāgo hoti …kāye avītarāgo hoti …

rūpe avītarāgo hoti …rūpe avītarāgo hoti …yāvadatthaṁ udarāvadehakaṁ bhuñjitvā seyyasukhaṁ passasukhaṁ middhasukhaṁ anuyutto viharati;yāvadatthaṁ udarāvadehakaṁ bhuñjitvā seyyasukhaṁ passasukhaṁ middhasukhaṁ anuyutto viharati;aññataraṁ devanikāyaṁ paṇidhāya brahmacariyaṁ carati—“imināhaṁ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā devo vā bhavissāmi devaññataro vā”ti—aññataraṁ devanikāyaṁ paṇidhāya brahmacariyaṁ carati—“imināhaṁ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā devo vā bhavissāmi devaññataro vā”ti—

ime pañca cetasovinibandhā.ime pañca cetasovinibandhā.Tattha katamāni pañca nīvaraṇāni?Tattha katamāni pañca nīvaraṇāni?Kāmacchandanīvaraṇaṁ, byāpādanīvaraṇaṁ, thinamiddhanīvaraṇaṁ, uddhaccakukkuccanīvaraṇaṁ, vicikicchānīvaraṇaṁ—Kāmacchandanīvaraṇaṁ, byāpādanīvaraṇaṁ, thinamiddhanīvaraṇaṁ, uddhaccakukkuccanīvaraṇaṁ, vicikicchānīvaraṇaṁ—

imāni pañca nīvaraṇāni.imāni pañca nīvaraṇāni.Tattha katamāni pañca kammāni ānantarikāni?Tattha katamāni pañca kammāni ānantarikāni?Mātā jīvitā voropitā hoti, pitā jīvitā voropito hoti, arahanto jīvitā voropito hoti, duṭṭhena cittena tathāgatassa lohitaṁ uppāditaṁ hoti, saṅgho bhinno hoti—Mātā jīvitā voropitā hoti, pitā jīvitā voropito hoti, arahanto jīvitā voropito hoti, duṭṭhena cittena tathāgatassa lohitaṁ uppāditaṁ hoti, saṅgho bhinno hoti—

imāni pañca kammāni ānantarikāni.imāni pañca kammāni ānantarikāni.Tattha katamā pañca diṭṭhiyo?Tattha katamā pañca diṭṭhiyo?“Saññī attā hoti arogo paraṁ maraṇā”ti ittheke abhivadanti, “asaññī attā hoti arogo paraṁ maraṇā”ti ittheke abhivadanti, “nevasaññīnāsaññī attā hoti arogo paraṁ maraṇā”ti ittheke abhivadanti, sato vā pana sattassa ucchedaṁ vināsaṁ vibhavaṁ paññapenti, diṭṭhadhammanibbānaṁ vā paneke abhivadanti—“Saññī attā hoti arogo paraṁ maraṇā”ti ittheke abhivadanti, “asaññī attā hoti arogo paraṁ maraṇā”ti ittheke abhivadanti, “nevasaññīnāsaññī attā hoti arogo paraṁ maraṇā”ti ittheke abhivadanti, sato vā pana sattassa ucchedaṁ vināsaṁ vibhavaṁ paññapenti, diṭṭhadhammanibbānaṁ vā paneke abhivadanti—

imā pañca diṭṭhiyo.imā pañca diṭṭhiyo.Tattha katame pañca verā?Tattha katame pañca verā?Pāṇātipāto, adinnādānaṁ, kāmesumicchācāro, musāvādo, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā—Pāṇātipāto, adinnādānaṁ, kāmesumicchācāro, musāvādo, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā—

ime pañca verā.ime pañca verā.Tattha katame pañca byasanā?Tattha katame pañca byasanā?Ñātibyasanaṁ, bhogabyasanaṁ, rogabyasanaṁ, sīlabyasanaṁ, diṭṭhibyasanaṁ—Ñātibyasanaṁ, bhogabyasanaṁ, rogabyasanaṁ, sīlabyasanaṁ, diṭṭhibyasanaṁ—

ime pañca byasanā.ime pañca byasanā.Tattha katame pañca akkhantiyā ādīnavā?Tattha katame pañca akkhantiyā ādīnavā?Bahuno janassa appiyo hoti amanāpo, verabahulo ca hoti, vajjabahulo ca, sammūḷho kālaṁ karoti, kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati—Bahuno janassa appiyo hoti amanāpo, verabahulo ca hoti, vajjabahulo ca, sammūḷho kālaṁ karoti, kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati—

ime pañca akkhantiyā ādīnavā.ime pañca akkhantiyā ādīnavā.Tattha katamāni pañca bhayāni?Tattha katamāni pañca bhayāni?Ājīvakabhayaṁ, asilokabhayaṁ, parisasārajjabhayaṁ, maraṇabhayaṁ, duggatibhayaṁ—Ājīvakabhayaṁ, asilokabhayaṁ, parisasārajjabhayaṁ, maraṇabhayaṁ, duggatibhayaṁ—

imāni pañca bhayāni.imāni pañca bhayāni.Tattha katame pañca diṭṭhadhammanibbānavādā?Tattha katame pañca diṭṭhadhammanibbānavādā?Idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṁvādī hoti evaṁdiṭṭhī—Idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṁvādī hoti evaṁdiṭṭhī—

“yato kho, bho, ayaṁ attā pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreti, ettāvatā kho, bho, ayaṁ attā paramadiṭṭhadhammanibbānappatto hotī”ti.“yato kho, bho, ayaṁ attā pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreti, ettāvatā kho, bho, ayaṁ attā paramadiṭṭhadhammanibbānappatto hotī”ti.Ittheke sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṁ paññapenti.Ittheke sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṁ paññapenti.Tamañño evamāha—Tamañño evamāha—

“atthi kho, bho, eso attā yaṁ tvaṁ vadesi ‘neso natthī’ti vadāmi.“atthi kho, bho, eso attā yaṁ tvaṁ vadesi ‘neso natthī’ti vadāmi.No ca kho, bho, ayaṁ attā ettāvatā paramadiṭṭhadhammanibbānappatto hoti.No ca kho, bho, ayaṁ attā ettāvatā paramadiṭṭhadhammanibbānappatto hoti.Taṁ kissa hetu?Taṁ kissa hetu?

Kāmā hi, bho, aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā.Kāmā hi, bho, aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā.Tesaṁ vipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā.Tesaṁ vipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā.Yato kho, bho, ayaṁ attā vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati, ettāvatā kho, bho, ayaṁ attā paramadiṭṭhadhammanibbānappatto hotī”ti.Yato kho, bho, ayaṁ attā vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati, ettāvatā kho, bho, ayaṁ attā paramadiṭṭhadhammanibbānappatto hotī”ti.

Ittheke sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṁ paññapenti.Ittheke sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṁ paññapenti.Tamañño evamāha—Tamañño evamāha—“atthi kho, bho, eso attā yaṁ tvaṁ vadesi.“atthi kho, bho, eso attā yaṁ tvaṁ vadesi.

‘Neso natthī’ti vadāmi.‘Neso natthī’ti vadāmi.