上座部《分别论》（巴利原文）第 97 阅读页 · VB17 · Khuddakavatthuvibhaṅga · 7/14

Tattha katamā kāmesanā?Tattha katamā kāmesanā?Yo kāmesu kāmacchando …pe…Yo kāmesu kāmacchando …pe…kāmajjhosānaṁ—kāmajjhosānaṁ—

ayaṁ vuccati “kāmesanā”.ayaṁ vuccati “kāmesanā”.Tattha katamā bhavesanā?Tattha katamā bhavesanā?Yo bhavesu bhavacchando …pe…Yo bhavesu bhavacchando …pe…

bhavajjhosānaṁ—bhavajjhosānaṁ—ayaṁ vuccati “bhavesanā”.ayaṁ vuccati “bhavesanā”.Tattha katamā brahmacariyesanā?Tattha katamā brahmacariyesanā?

“Sassato loko”ti vā, “asassato loko”ti vā …pe…“Sassato loko”ti vā, “asassato loko”ti vā …pe…“neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ …pe… vipariyāsaggāho—“neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ …pe… vipariyāsaggāho—ayaṁ vuccati “brahmacariyesanā”.ayaṁ vuccati “brahmacariyesanā”.

Tattha katamā kāmesanā?Tattha katamā kāmesanā?Kāmarāgo, tadekaṭṭhaṁ akusalaṁ kāyakammaṁ vacīkammaṁ manokammaṁ—Kāmarāgo, tadekaṭṭhaṁ akusalaṁ kāyakammaṁ vacīkammaṁ manokammaṁ—ayaṁ vuccati “kāmesanā”.ayaṁ vuccati “kāmesanā”.

Tattha katamā bhavesanā?Tattha katamā bhavesanā?Bhavarāgo tadekaṭṭhaṁ akusalaṁ kāyakammaṁ vacīkammaṁ manokammaṁ—Bhavarāgo tadekaṭṭhaṁ akusalaṁ kāyakammaṁ vacīkammaṁ manokammaṁ—ayaṁ vuccati “bhavesanā”.ayaṁ vuccati “bhavesanā”.

Tattha katamā brahmacariyesanā?Tattha katamā brahmacariyesanā?Antaggāhikā diṭṭhi tadekaṭṭhaṁ akusalaṁ kāyakammaṁ vacīkammaṁ manokammaṁ—Antaggāhikā diṭṭhi tadekaṭṭhaṁ akusalaṁ kāyakammaṁ vacīkammaṁ manokammaṁ—ayaṁ vuccati “brahmacariyesanā”.ayaṁ vuccati “brahmacariyesanā”.

Imā tisso esanā.Imā tisso esanā.Tattha katamā tisso vidhā?Tattha katamā tisso vidhā?“Seyyohamasmī”ti vidhā, “sadisohamasmī”ti vidhā, “hīnohamasmī”ti vidhā—“Seyyohamasmī”ti vidhā, “sadisohamasmī”ti vidhā, “hīnohamasmī”ti vidhā—

imā tisso vidhā.imā tisso vidhā.Tattha katamāni tīṇi bhayāni?Tattha katamāni tīṇi bhayāni?Jātibhayaṁ, jarābhayaṁ, maraṇabhayaṁ.Jātibhayaṁ, jarābhayaṁ, maraṇabhayaṁ.

Tattha katamaṁ jātibhayaṁ?Tattha katamaṁ jātibhayaṁ?Jātiṁ paṭicca bhayaṁ bhayānakaṁ chambhitattaṁ lomahaṁso cetaso utrāso—Jātiṁ paṭicca bhayaṁ bhayānakaṁ chambhitattaṁ lomahaṁso cetaso utrāso—idaṁ vuccati “jātibhayaṁ”.idaṁ vuccati “jātibhayaṁ”.

Tattha katamaṁ jarābhayaṁ?Tattha katamaṁ jarābhayaṁ?Jaraṁ paṭicca bhayaṁ bhayānakaṁ chambhitattaṁ lomahaṁso cetaso utrāso—Jaraṁ paṭicca bhayaṁ bhayānakaṁ chambhitattaṁ lomahaṁso cetaso utrāso—idaṁ vuccati “jarābhayaṁ”.idaṁ vuccati “jarābhayaṁ”.

Tattha katamaṁ maraṇabhayaṁ?Tattha katamaṁ maraṇabhayaṁ?Maraṇaṁ paṭicca bhayaṁ bhayānakaṁ chambhitattaṁ lomahaṁso cetaso utrāso—Maraṇaṁ paṭicca bhayaṁ bhayānakaṁ chambhitattaṁ lomahaṁso cetaso utrāso—idaṁ vuccati “maraṇabhayaṁ”.idaṁ vuccati “maraṇabhayaṁ”.

Imāni tīṇi bhayāni.Imāni tīṇi bhayāni.Tattha katamāni tīṇi tamāni?Tattha katamāni tīṇi tamāni?Atītaṁ vā addhānaṁ ārabbha kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati, anāgataṁ vā addhānaṁ ārabbha kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati, etarahi vā paccuppannaṁ addhānaṁ ārabbha kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati—Atītaṁ vā addhānaṁ ārabbha kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati, anāgataṁ vā addhānaṁ ārabbha kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati, etarahi vā paccuppannaṁ addhānaṁ ārabbha kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati—

imāni tīṇi tamāni.imāni tīṇi tamāni.Tattha katamāni tīṇi titthāyatanāni?Tattha katamāni tīṇi titthāyatanāni?Idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṁvādī hoti evaṁdiṭṭhī—Idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṁvādī hoti evaṁdiṭṭhī—

“yaṁ kiñcāyaṁ purisapuggalo paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, sabbaṁ taṁ pubbe katahetū”ti;“yaṁ kiñcāyaṁ purisapuggalo paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, sabbaṁ taṁ pubbe katahetū”ti;idha panekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṁvādī hoti evaṁdiṭṭhī—idha panekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṁvādī hoti evaṁdiṭṭhī—“yaṁ kiñcāyaṁ purisapuggalo paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, sabbaṁ taṁ issaranimmānahetū”ti;“yaṁ kiñcāyaṁ purisapuggalo paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, sabbaṁ taṁ issaranimmānahetū”ti;

idha panekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṁvādī hoti evaṁdiṭṭhī—idha panekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṁvādī hoti evaṁdiṭṭhī—“yaṁ kiñcāyaṁ purisapuggalo paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, sabbaṁ taṁ ahetu appaccayā”ti—“yaṁ kiñcāyaṁ purisapuggalo paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, sabbaṁ taṁ ahetu appaccayā”ti—imāni tīṇi titthāyatanāni.imāni tīṇi titthāyatanāni.

Tattha katame tayo kiñcanā?Tattha katame tayo kiñcanā?Rāgo kiñcanaṁ, doso kiñcanaṁ, moho kiñcanaṁ—Rāgo kiñcanaṁ, doso kiñcanaṁ, moho kiñcanaṁ—ime tayo kiñcanā.ime tayo kiñcanā.

Tattha katamāni tīṇi aṅgaṇāni?Tattha katamāni tīṇi aṅgaṇāni?Rāgo aṅgaṇaṁ, doso aṅgaṇaṁ, moho aṅgaṇaṁ—Rāgo aṅgaṇaṁ, doso aṅgaṇaṁ, moho aṅgaṇaṁ—imāni tīṇi aṅgaṇāni.imāni tīṇi aṅgaṇāni.

Tattha katamāni tīṇi malāni?Tattha katamāni tīṇi malāni?Rāgo malaṁ, doso malaṁ, moho malaṁ—Rāgo malaṁ, doso malaṁ, moho malaṁ—imāni tīṇi malāni.imāni tīṇi malāni.

Tattha katamāni tīṇi visamāni?Tattha katamāni tīṇi visamāni?Rāgo visamaṁ, doso visamaṁ, moho visamaṁ—Rāgo visamaṁ, doso visamaṁ, moho visamaṁ—imāni tīṇi visamāni.imāni tīṇi visamāni.

Tattha katamāni aparānipi tīṇi visamāni?Tattha katamāni aparānipi tīṇi visamāni?Kāyavisamaṁ, vacīvisamaṁ, manovisamaṁ—Kāyavisamaṁ, vacīvisamaṁ, manovisamaṁ—imāni tīṇi visamāni.imāni tīṇi visamāni.

Tattha katame tayo aggī?Tattha katame tayo aggī?Rāgaggi, dosaggi, mohaggi—Rāgaggi, dosaggi, mohaggi—ime tayo aggī.ime tayo aggī.

Tattha katame tayo kasāvā?Tattha katame tayo kasāvā?Rāgakasāvo, dosakasāvo, mohakasāvo—Rāgakasāvo, dosakasāvo, mohakasāvo—ime tayo kasāvā.ime tayo kasāvā.

Tattha katame aparepi tayo kasāvā?Tattha katame aparepi tayo kasāvā?Kāyakasāvo, vacīkasāvo, manokasāvo—Kāyakasāvo, vacīkasāvo, manokasāvo—ime tayo kasāvā.ime tayo kasāvā.

Tattha katamā assādadiṭṭhi?Tattha katamā assādadiṭṭhi?Idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṁvādī hoti evaṁdiṭṭhī—Idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṁvādī hoti evaṁdiṭṭhī—“natthi kāmesu doso”ti.“natthi kāmesu doso”ti.

So kāmesu pātabyataṁ āpajjati.So kāmesu pātabyataṁ āpajjati.Ayaṁ vuccati “assādadiṭṭhi”.Ayaṁ vuccati “assādadiṭṭhi”.Tattha katamā attānudiṭṭhi?Tattha katamā attānudiṭṭhi?

Idha assutavā puthujjano ariyānaṁ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṁ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto—Idha assutavā puthujjano ariyānaṁ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṁ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto—rūpaṁ attato samanupassati rūpavantaṁ vā attānaṁ attani vā rūpaṁ rūpasmiṁ vā attānaṁ.rūpaṁ attato samanupassati rūpavantaṁ vā attānaṁ attani vā rūpaṁ rūpasmiṁ vā attānaṁ.Vedanaṁ …pe…Vedanaṁ …pe…

saññaṁ …pe…saññaṁ …pe…saṅkhāre …pe…saṅkhāre …pe…viññāṇaṁ attato samanupassati viññāṇavantaṁ vā attānaṁ attani vā viññāṇaṁ viññāṇasmiṁ vā attānaṁ.viññāṇaṁ attato samanupassati viññāṇavantaṁ vā attānaṁ attani vā viññāṇaṁ viññāṇasmiṁ vā attānaṁ.

Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ …pe… vipariyāsaggāho—Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ …pe… vipariyāsaggāho—ayaṁ vuccati “attānudiṭṭhi”.ayaṁ vuccati “attānudiṭṭhi”.Tattha katamā micchādiṭṭhi?Tattha katamā micchādiṭṭhi?

“Natthi dinnaṁ, natthi yiṭṭhaṁ …pe…“Natthi dinnaṁ, natthi yiṭṭhaṁ …pe…ye imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedentī”ti—ye imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedentī”ti—yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ …pe… vipariyāsaggāho—yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ …pe… vipariyāsaggāho—

ayaṁ vuccati “micchādiṭṭhi”.ayaṁ vuccati “micchādiṭṭhi”.Sassatadiṭṭhi assādadiṭṭhi, sakkāyadiṭṭhi attānudiṭṭhi, ucchedadiṭṭhi micchādiṭṭhi.Sassatadiṭṭhi assādadiṭṭhi, sakkāyadiṭṭhi attānudiṭṭhi, ucchedadiṭṭhi micchādiṭṭhi.Tattha katamā arati?Tattha katamā arati?

Pantesu vā senāsanesu aññataraññataresu vā adhikusalesu dhammesu arati aratitā anabhirati anabhiramaṇā ukkaṇṭhitā paritassitā—Pantesu vā senāsanesu aññataraññataresu vā adhikusalesu dhammesu arati aratitā anabhirati anabhiramaṇā ukkaṇṭhitā paritassitā—ayaṁ vuccati “arati”.ayaṁ vuccati “arati”.Tattha katamā vihesā?Tattha katamā vihesā?

Idhekacco pāṇinā vā leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā rajjuyā vā aññataraññatarena satte viheṭheti, yā evarūpā heṭhanā viheṭhanā hiṁsanā vihiṁsanā rosanā virosanā parūpaghāto—Idhekacco pāṇinā vā leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā rajjuyā vā aññataraññatarena satte viheṭheti, yā evarūpā heṭhanā viheṭhanā hiṁsanā vihiṁsanā rosanā virosanā parūpaghāto—ayaṁ vuccati “vihesā”.ayaṁ vuccati “vihesā”.Tattha katamā adhammacariyā?Tattha katamā adhammacariyā?

Kāyena adhammacariyāvisamacariyā, vācāya adhammacariyāvisamacariyā, manasā adhammacariyāvisamacariyā—Kāyena adhammacariyāvisamacariyā, vācāya adhammacariyāvisamacariyā, manasā adhammacariyāvisamacariyā—ayaṁ vuccati “adhammacariyā”.ayaṁ vuccati “adhammacariyā”.Tattha katamā dovacassatā?Tattha katamā dovacassatā?

Sahadhammike vuccamāne dovacassāyaṁ dovacassiyaṁ dovacassatā vippaṭikulaggāhitā vipaccanīkasātatā anādariyaṁ anādaratā agāravatā appatissavatā—Sahadhammike vuccamāne dovacassāyaṁ dovacassiyaṁ dovacassatā vippaṭikulaggāhitā vipaccanīkasātatā anādariyaṁ anādaratā agāravatā appatissavatā—ayaṁ vuccati “dovacassatā”.ayaṁ vuccati “dovacassatā”.Tattha katamā pāpamittatā?Tattha katamā pāpamittatā?

Ye te puggalā assaddhā dussīlā appassutā maccharino duppaññā, yā tesaṁ sevanā nisevanā saṁsevanā bhajanā sambhajanā bhatti sambhatti taṁsampavaṅkatā—Ye te puggalā assaddhā dussīlā appassutā maccharino duppaññā, yā tesaṁ sevanā nisevanā saṁsevanā bhajanā sambhajanā bhatti sambhatti taṁsampavaṅkatā—ayaṁ vuccati “pāpamittatā”.ayaṁ vuccati “pāpamittatā”.Tattha katamā nānattasaññā?Tattha katamā nānattasaññā?

Kāmasaññā, byāpādasaññā, vihiṁsāsaññā—Kāmasaññā, byāpādasaññā, vihiṁsāsaññā—ayaṁ vuccati “nānattasaññā”.ayaṁ vuccati “nānattasaññā”.Sabbāpi akusalā saññā nānattasaññā.Sabbāpi akusalā saññā nānattasaññā.

Tattha katamaṁ uddhaccaṁ?Tattha katamaṁ uddhaccaṁ?Yaṁ cittassa uddhaccaṁ avūpasamo cetaso vikkhepo bhantattaṁ cittassa—Yaṁ cittassa uddhaccaṁ avūpasamo cetaso vikkhepo bhantattaṁ cittassa—idaṁ vuccati “uddhaccaṁ”.idaṁ vuccati “uddhaccaṁ”.

Tattha katamaṁ kosajjaṁ?Tattha katamaṁ kosajjaṁ?Kāyaduccarite vā vacīduccarite vā manoduccarite vā pañcasu vā kāmaguṇesu cittassa vossaggo vossaggānuppadānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ bhāvanāya asakkaccakiriyatā asātaccakiriyatā anaṭṭhitakiriyatā olīnavuttitā nikkhittachandatā nikkhittadhuratā anāsevanā abhāvanā abahulīkammaṁ anadhiṭṭhānaṁ ananuyogo pamādo—Kāyaduccarite vā vacīduccarite vā manoduccarite vā pañcasu vā kāmaguṇesu cittassa vossaggo vossaggānuppadānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ bhāvanāya asakkaccakiriyatā asātaccakiriyatā anaṭṭhitakiriyatā olīnavuttitā nikkhittachandatā nikkhittadhuratā anāsevanā abhāvanā abahulīkammaṁ anadhiṭṭhānaṁ ananuyogo pamādo—idaṁ vuccati “kosajjaṁ”.idaṁ vuccati “kosajjaṁ”.

Tattha katamo pamādo?Tattha katamo pamādo?Kāyaduccarite vā vacīduccarite vā manoduccarite vā pañcasu vā kāmaguṇesu cittassa vossaggo vossaggānuppadānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ bhāvanāya asakkaccakiriyatā asātaccakiriyatā anaṭṭhitakiriyatā olīnavuttitā nikkhittachandatā nikkhittadhuratā anāsevanā abhāvanā abahulīkammaṁ anadhiṭṭhānaṁ ananuyogo pamādo, yo evarūpo pamādo pamajjanā pamajjitattaṁ—Kāyaduccarite vā vacīduccarite vā manoduccarite vā pañcasu vā kāmaguṇesu cittassa vossaggo vossaggānuppadānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ bhāvanāya asakkaccakiriyatā asātaccakiriyatā anaṭṭhitakiriyatā olīnavuttitā nikkhittachandatā nikkhittadhuratā anāsevanā abhāvanā abahulīkammaṁ anadhiṭṭhānaṁ ananuyogo pamādo, yo evarūpo pamādo pamajjanā pamajjitattaṁ—

ayaṁ vuccati “pamādo”.ayaṁ vuccati “pamādo”.