巴利《小部》· 藏释第 38 阅读页 · PE8 · Hārasampātabhūmi · 12/14

Viññāṇaṁ ekattāya paññattaṁ.Viññāṇaṁ ekattāya paññattaṁ.Parikkhāroti subhañca ārammaṇaṁ ayoniso manasikāro cetanā hetupaccayatāya paccayo.Parikkhāroti subhañca ārammaṇaṁ ayoniso manasikāro cetanā hetupaccayatāya paccayo.Viññāṇassa patiṭṭhāno dhammo ārammaṇapaccayatāya paccayo.Viññāṇassa patiṭṭhāno dhammo ārammaṇapaccayatāya paccayo.

Tassa manasikāro hetupaccayatāya paccayo.Tassa manasikāro hetupaccayatāya paccayo.Tattha katamo samāropano?Tattha katamo samāropano?Idaṁ suttaṁ saññitaṁ tattha ceteti visajjanā iti niddisitabbā.Idaṁ suttaṁ saññitaṁ tattha ceteti visajjanā iti niddisitabbā.

Tassa diṭṭhiyā viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ yāva jarāmaraṇaṁ, ayaṁ samāropano.Tassa diṭṭhiyā viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ yāva jarāmaraṇaṁ, ayaṁ samāropano.Ārammaṇametaṁ na hoti viññāṇassa ṭhitiyā, viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho, nāmarūpanirodhā yāva jarāmaraṇanirodho.Ārammaṇametaṁ na hoti viññāṇassa ṭhitiyā, viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho, nāmarūpanirodhā yāva jarāmaraṇanirodho.Tattha katamaṁ saṅkilesabhāgiyañca nibbedhabhāgiyañca asekkhabhāgiyañca suttaṁ?Tattha katamaṁ saṅkilesabhāgiyañca nibbedhabhāgiyañca asekkhabhāgiyañca suttaṁ?

Ayaṁ loko santāpajāto yāva ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā bhavena bhavassa vippamokkhamāhaṁsu.Ayaṁ loko santāpajāto yāva ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā bhavena bhavassa vippamokkhamāhaṁsu.Saṅkilesabhāgiyaṁ upadhiṁ hi paṭicca dukkhamidaṁ sambhoti, yā tā pana taṇhā pahīyanti, bhavaṁ nābhinandatīti nibbedhassa nibbutassa bhikkhuno anupādāya punabbhavo na hoti.Saṅkilesabhāgiyaṁ upadhiṁ hi paṭicca dukkhamidaṁ sambhoti, yā tā pana taṇhā pahīyanti, bhavaṁ nābhinandatīti nibbedhassa nibbutassa bhikkhuno anupādāya punabbhavo na hoti.Upaccagā sabbabhavāni tādīti asekkhabhāgiyaṁ.Upaccagā sabbabhavāni tādīti asekkhabhāgiyaṁ.

Tattha santāpajātoti rāgajo santāpo dosajo mohajoti.Tattha santāpajātoti rāgajo santāpo dosajo mohajoti.Tesaṁ sattānaṁ ṭhānaṁ dasseti.Tesaṁ sattānaṁ ṭhānaṁ dasseti.Loko santāpajātoti phasso tividho sukhavedanīyo dukkhavedanīyo adukkhamasukhavedanīyo.Loko santāpajātoti phasso tividho sukhavedanīyo dukkhavedanīyo adukkhamasukhavedanīyo.

Tattha sukhavedanīyo phasso rāgasantāpo, dukkhavedanīyo dosasantāpo, adukkhamasukhavedanīyo mohasantāpo.Tattha sukhavedanīyo phasso rāgasantāpo, dukkhavedanīyo dosasantāpo, adukkhamasukhavedanīyo mohasantāpo.Yathā ca bhagavā āha paṭhamakassa valāhakassa gomagge yehi gahapatiputta rāgajehi dosajehi mohajehi santāpehi dukkhaṁ supati, te mama santāpā na santi.Yathā ca bhagavā āha paṭhamakassa valāhakassa gomagge yehi gahapatiputta rāgajehi dosajehi mohajehi santāpehi dukkhaṁ supati, te mama santāpā na santi.Rogaṁ vadati attatoti tehi santāpehi santāpito tividhaṁ vipallāsaṁ paṭilabhati saññāvipallāsaṁ cittavipallāsaṁ diṭṭhivipallāsaṁ.Rogaṁ vadati attatoti tehi santāpehi santāpito tividhaṁ vipallāsaṁ paṭilabhati saññāvipallāsaṁ cittavipallāsaṁ diṭṭhivipallāsaṁ.

Tattha asubhe subhanti saññāvipallāso.Tattha asubhe subhanti saññāvipallāso.Dukkhe sukhanti cittavipallāso.Dukkhe sukhanti cittavipallāso.Anicce niccanti anattani attāti diṭṭhivipallāso.Anicce niccanti anattani attāti diṭṭhivipallāso.

Yathā cittassa vipallāso saññādiṭṭhite tividhā vitakkā—Yathā cittassa vipallāso saññādiṭṭhite tividhā vitakkā—cittavitakko vipallāso saññāvitakko vipallāso diṭṭhivitakko vipallāsopi.cittavitakko vipallāso saññāvitakko vipallāso diṭṭhivitakko vipallāsopi.Tattha avijjā vipallāso gocarā gatipateyyabhūmi, yathā hi taṁ sañjānāti yathā vijānāti yathā sañjānāti ca vijānāti ca.Tattha avijjā vipallāso gocarā gatipateyyabhūmi, yathā hi taṁ sañjānāti yathā vijānāti yathā sañjānāti ca vijānāti ca.

Yathā khanti ceteti ime cattāro vipallāsā sattā yehi catubbidhaṁ attabhāvavatthuṁ rogabhūtaṁ gaṇḍabhūtaṁ “attā”ti vadanti.Yathā khanti ceteti ime cattāro vipallāsā sattā yehi catubbidhaṁ attabhāvavatthuṁ rogabhūtaṁ gaṇḍabhūtaṁ “attā”ti vadanti.Rogaṁ vadati attatoti ayaṁ āvaṭṭo.Rogaṁ vadati attatoti ayaṁ āvaṭṭo.Yena yena hi maññati tato taṁ hoti aññathāti subhanti maññati na tathā hoti.Yena yena hi maññati tato taṁ hoti aññathāti subhanti maññati na tathā hoti.

Evaṁ sukhanti niccaṁ attāti so aññathā bhavameva santaṁ anāgataṁ bhavaṁ patthayati, tena vuccati “bhavarāgo”ti.Evaṁ sukhanti niccaṁ attāti so aññathā bhavameva santaṁ anāgataṁ bhavaṁ patthayati, tena vuccati “bhavarāgo”ti.Bhavamevābhinandati, yaṁ abhinandati, taṁ dukkhanti pañcakkhandhe niddisiyati.Bhavamevābhinandati, yaṁ abhinandati, taṁ dukkhanti pañcakkhandhe niddisiyati.Yañca tappaccayā sokaparidevadukkhaṁ tassa hi bhāvessati.Yañca tappaccayā sokaparidevadukkhaṁ tassa hi bhāvessati.

Ettāvatā saṅkileso hoti.Ettāvatā saṅkileso hoti.Pahānatthaṁ kho pana brahmacariyaṁ vussati.Pahānatthaṁ kho pana brahmacariyaṁ vussati.Tiṇṇaṁ santāpānaṁ chandarāgavinayo hoti.Tiṇṇaṁ santāpānaṁ chandarāgavinayo hoti.

Upadhiṁ hi paṭicca dukkhamidaṁ bhavatīti ye bhavamevābhinandanti yassa bhāvessati, taṁ dukkhaṁ tassa dukkhassa pahānamāha.Upadhiṁ hi paṭicca dukkhamidaṁ bhavatīti ye bhavamevābhinandanti yassa bhāvessati, taṁ dukkhaṁ tassa dukkhassa pahānamāha.Sabbaso upādānañca yaṁ natthi dukkhassa sambhavoti cattāro vipallāsā yathā niddiṭṭhaupādānamāha.Sabbaso upādānañca yaṁ natthi dukkhassa sambhavoti cattāro vipallāsā yathā niddiṭṭhaupādānamāha.Tassa paṭhamo vipallāso kāmupādānaṁ, dutiyaṁ diṭṭhupādānaṁ, tatiyaṁ sīlabbatupādānaṁ, catutthaṁ attavādupādānaṁ, tesaṁ yo khayo natthi dukkhassa sambhavo upadhi nidānaṁ dukkhanirodhamāha.Tassa paṭhamo vipallāso kāmupādānaṁ, dutiyaṁ diṭṭhupādānaṁ, tatiyaṁ sīlabbatupādānaṁ, catutthaṁ attavādupādānaṁ, tesaṁ yo khayo natthi dukkhassa sambhavo upadhi nidānaṁ dukkhanirodhamāha.

Evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya passato vibhavataṇhā na hoti.Evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya passato vibhavataṇhā na hoti.Vibhavaṁ nābhinandatīti dassanabhūmiṁ manteti sabbaso taṇhakkhayaṁ nibbānanti dve vimuttiyo katheti rāgavirāgañca avijjāvirāgañca.Vibhavaṁ nābhinandatīti dassanabhūmiṁ manteti sabbaso taṇhakkhayaṁ nibbānanti dve vimuttiyo katheti rāgavirāgañca avijjāvirāgañca.Tassa bhikkhunoti anupādisesanibbānadhātuṁ manteti.Tassa bhikkhunoti anupādisesanibbānadhātuṁ manteti.

Ayaṁ suttassa atthaniddeso.Ayaṁ suttassa atthaniddeso.Tattha katamo vicayo?Tattha katamo vicayo?Yassa yattha pariḷāheti tassa pariḍayhantassa so yathābhūtaṁ natthi nibbindati ca, ayaṁ vicayo ca yutti ca.Yassa yattha pariḷāheti tassa pariḍayhantassa so yathābhūtaṁ natthi nibbindati ca, ayaṁ vicayo ca yutti ca.

Padaṭṭhāno rāgajo pariḷāho sukhindriyassa domanassindriyassa ca padaṭṭhānaṁ.Padaṭṭhāno rāgajo pariḷāho sukhindriyassa domanassindriyassa ca padaṭṭhānaṁ.Dosajo pariḷāho sukhindriyassa domanassindriyassa ca padaṭṭhānaṁ.Dosajo pariḷāho sukhindriyassa domanassindriyassa ca padaṭṭhānaṁ.Mohajo pariḷāho upekkhindriyassa domanassindriyassa ca padaṭṭhānaṁ.Mohajo pariḷāho upekkhindriyassa domanassindriyassa ca padaṭṭhānaṁ.

Tattha katamo lakkhaṇo hāro?Tattha katamo lakkhaṇo hāro?Phassapareto vedanāpareto saññāparetopi saṅkhāraparetopi yena yena maññati yadi subhanimittena yadi sukhanimittena yadi niccanimittena yadi attanimittena asubhe subhanti maññati, evaṁ sabbaṁ rāgaje pariḷāhe vutte cattāro pariḷāhā vuttā bhavanti.Phassapareto vedanāpareto saññāparetopi saṅkhāraparetopi yena yena maññati yadi subhanimittena yadi sukhanimittena yadi niccanimittena yadi attanimittena asubhe subhanti maññati, evaṁ sabbaṁ rāgaje pariḷāhe vutte cattāro pariḷāhā vuttā bhavanti.Rāgajo dosajo mohajo diṭṭhijo ca rāgaṁ vadāmīti attato vadati.Rāgajo dosajo mohajo diṭṭhijo ca rāgaṁ vadāmīti attato vadati.

Sabbāni pannarasa padāni aniccaṁ dukkhanti.Sabbāni pannarasa padāni aniccaṁ dukkhanti.Tattha katamo catubyūho?Tattha katamo catubyūho?Idha sutte bhagavato ko adhippāyo?Idha sutte bhagavato ko adhippāyo?

Ye pariḷāhena na acchanti te bhavaṁ nābhinandanti.Ye pariḷāhena na acchanti te bhavaṁ nābhinandanti.Ye bhavaṁ nābhinandanti, te parinibbāyissanti.Ye bhavaṁ nābhinandanti, te parinibbāyissanti.Ayaṁ adhippāyo.Ayaṁ adhippāyo.

Tattha katamo āvaṭṭo?Tattha katamo āvaṭṭo?Saṅkilesabhāgiyena dukkhañca samudayañca niddisati.Saṅkilesabhāgiyena dukkhañca samudayañca niddisati.Nibbedhabhāgiyena maggañca nirodhañca.Nibbedhabhāgiyena maggañca nirodhañca.

Tattha katamā vibhatti?Tattha katamā vibhatti?Santāpajāto rogajāto rogaṁ vadati attato taṁ na ekaṁsena hoti amanasikārā santāpajāto kho na ca rogaṁ attato vadati.Santāpajāto rogajāto rogaṁ vadati attato taṁ na ekaṁsena hoti amanasikārā santāpajāto kho na ca rogaṁ attato vadati.Tattha katamo parivattano?Tattha katamo parivattano?

Pakkhapaṭipakkhanidassanatthaṁ bhūmi parivattanāya.Pakkhapaṭipakkhanidassanatthaṁ bhūmi parivattanāya.Tattha katamo vevacano hāro?Tattha katamo vevacano hāro?Rogañca attato vadati sallaṁ attato vadati.Rogañca attato vadati sallaṁ attato vadati.

Pannarasa padāni sabbāni vattabbāni.Pannarasa padāni sabbāni vattabbāni.Tattha katamā paññatti?Tattha katamā paññatti?Santāpajātoti domanassapadaṭṭhānaṁ.Santāpajātoti domanassapadaṭṭhānaṁ.

Sabbe vacanapaññattiyā paññapeti.Sabbe vacanapaññattiyā paññapeti.Rogaṁ vadati attato vipallāso saṅkilesapaññattiyā paññapeti.Rogaṁ vadati attato vipallāso saṅkilesapaññattiyā paññapeti.Yaṁ nābhinandati, taṁ dukkhanti vipallāsanikkhepapaññattiyā paññattā.Yaṁ nābhinandati, taṁ dukkhanti vipallāsanikkhepapaññattiyā paññattā.

Te akatasattā lokā majjhena vemattatāya paññattā.Te akatasattā lokā majjhena vemattatāya paññattā.Tattha katamo otaraṇo?Tattha katamo otaraṇo?Santāpajātoti tīṇi akusalamūlāni, te saṅkhārā saṅkhārakkhandhapariyāpannā, dhātūsu dhammadhātu, āyatanesu dhammāyatanaṁ.Santāpajātoti tīṇi akusalamūlāni, te saṅkhārā saṅkhārakkhandhapariyāpannā, dhātūsu dhammadhātu, āyatanesu dhammāyatanaṁ.

Indriyesu itthindriyaṁ purisindriyañca padaṭṭhānaṁ.Indriyesu itthindriyaṁ purisindriyañca padaṭṭhānaṁ.Tattha katamo sodhano?Tattha katamo sodhano?Suddho suttassa ārambho.Suddho suttassa ārambho.

Tattha katamo adhiṭṭhāno hāro?Tattha katamo adhiṭṭhāno hāro?Pariḷāhoti ye sattā lokā ekattapaññattiyā paññattā, te akatasattā lokā majjhena vemattatāya paññattā.Pariḷāhoti ye sattā lokā ekattapaññattiyā paññattā, te akatasattā lokā majjhena vemattatāya paññattā.Tattha katamo parikkhāro?Tattha katamo parikkhāro?

Santāpajātoti ayoniso manasikāro hetu, vipallāsañca paccayo.Santāpajātoti ayoniso manasikāro hetu, vipallāsañca paccayo.Tattha dvīhi dhammehi attā abhiniviṭṭhā cittañca cetasikañca dhamme ubhayāni tassa viparītena parāmasato.Tattha dvīhi dhammehi attā abhiniviṭṭhā cittañca cetasikañca dhamme ubhayāni tassa viparītena parāmasato.Aparo pariyāyo, cetasikehi dhammehi attasaññā anattasaññā samugghāteti.Aparo pariyāyo, cetasikehi dhammehi attasaññā anattasaññā samugghāteti.

Aparo pariyāyo.Aparo pariyāyo.Aniccasaññā cetasikesu dhammesu, na tu attasaññā.Aniccasaññā cetasikesu dhammesu, na tu attasaññā.Idaṁ vuccati cittanti vā manoti vā viññāṇanti vā idaṁ dīgharattaṁ abbhuggataṁ etaṁ mama, esohamasmi, eso me attāti.Idaṁ vuccati cittanti vā manoti vā viññāṇanti vā idaṁ dīgharattaṁ abbhuggataṁ etaṁ mama, esohamasmi, eso me attāti.

Tattha cetasikā dhammānupassanā esāpi dhammasaññā.Tattha cetasikā dhammānupassanā esāpi dhammasaññā.Tassa ko hetu, ko paccayo?Tassa ko hetu, ko paccayo?Ahaṅkāro hetu, mamaṅkāro paccayo.Ahaṅkāro hetu, mamaṅkāro paccayo.

Tattha katamo samāropano?Tattha katamo samāropano?Ayaṁ loko santāpajātoti akusalaṁ manteti viññāṇaṁ nāmarūpassa paccayo yāva jarāmaraṇanti, ayaṁ samāropano.Ayaṁ loko santāpajātoti akusalaṁ manteti viññāṇaṁ nāmarūpassa paccayo yāva jarāmaraṇanti, ayaṁ samāropano.Evametaṁ yathābhūtaṁ, sammappaññāya passati akusalamūlānaṁ pahānaṁ.Evametaṁ yathābhūtaṁ, sammappaññāya passati akusalamūlānaṁ pahānaṁ.

Tattha avijjānirodho avijjānirodhā yāva jarāmaraṇanirodho, ayaṁ samāropano.Tattha avijjānirodho avijjānirodhā yāva jarāmaraṇanirodho, ayaṁ samāropano.Cattāro puggalā—Cattāro puggalā—anusotagāmī paṭisotagāmī ṭhitatto, tiṇṇo pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇoti.anusotagāmī paṭisotagāmī ṭhitatto, tiṇṇo pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇoti.

Tattha yo anusotagāmī ayaṁ kāme sevati.Tattha yo anusotagāmī ayaṁ kāme sevati.Pāpañca kammaṁ karoti yāva kāme paṭisevati.Pāpañca kammaṁ karoti yāva kāme paṭisevati.Idaṁ lobho akusalamūlaṁ, soyeva taṇhā, so tehi kāmehi vuyhati anusotagāmīti vuccati.Idaṁ lobho akusalamūlaṁ, soyeva taṇhā, so tehi kāmehi vuyhati anusotagāmīti vuccati.

Yo puggalo tāhi gamito tappaccayā tassa hetu akusalakammaṁ karoti kāyena ca vācāya ca, ayaṁ vuccati pāpakammaṁ karotīti.Yo puggalo tāhi gamito tappaccayā tassa hetu akusalakammaṁ karoti kāyena ca vācāya ca, ayaṁ vuccati pāpakammaṁ karotīti.Tassa tīṇi sotāni sakkāyadiṭṭhi vicikicchā sīlabbataparāmāso.Tassa tīṇi sotāni sakkāyadiṭṭhi vicikicchā sīlabbataparāmāso.Imehi tīhi sotehi tividhadhātuyaṁ uppajjati kāmadhātuyaṁ rūpadhātuyaṁ arūpadhātuyaṁ.Imehi tīhi sotehi tividhadhātuyaṁ uppajjati kāmadhātuyaṁ rūpadhātuyaṁ arūpadhātuyaṁ.

Tena paṭipakkhena yo kāme na paṭisevati.Tena paṭipakkhena yo kāme na paṭisevati.Yo sīlavataṁ na parāmasati.Yo sīlavataṁ na parāmasati.Yo sakkāyadiṭṭhīnaṁ pahānāya kāmesu yathābhūtaṁ ādīnavaṁ passati.Yo sakkāyadiṭṭhīnaṁ pahānāya kāmesu yathābhūtaṁ ādīnavaṁ passati.

Yena ca te dhamme paṭisevati.Yena ca te dhamme paṭisevati.Yañca tappaccayā tiṭṭhati brāhmaṇoti arahaṁ kira.Yañca tappaccayā tiṭṭhati brāhmaṇoti arahaṁ kira.Tattha arahaṁ tassa pāraṅgato hoti, pāraṅgatassa thale tiṭṭhati sopādisesā nibbānadhātu.Tattha arahaṁ tassa pāraṅgato hoti, pāraṅgatassa thale tiṭṭhati sopādisesā nibbānadhātu.

Anusotagāminīti dassanappahātabbānaṁ saṁyojanānaṁ appahānamāha.Anusotagāminīti dassanappahātabbānaṁ saṁyojanānaṁ appahānamāha.Paṭisotagāminīti phale diṭṭhekaṭṭhānañca kilesānaṁ pahānamāha, ṭhitattena pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ pahānamāha.Paṭisotagāminīti phale diṭṭhekaṭṭhānañca kilesānaṁ pahānamāha, ṭhitattena pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ pahānamāha.Tattha anusotagāminā maggarūpimāha.Tattha anusotagāminā maggarūpimāha.

Paṭisotagāminā ṭhitattena ca maggamitimāha.Paṭisotagāminā ṭhitattena ca maggamitimāha.Pāraṅgatena sāvakā asekkhā ca sammāsambuddhā ca vuttā.Pāraṅgatena sāvakā asekkhā ca sammāsambuddhā ca vuttā.Anusotagāminā sakkāyasamudayagāminiṁ paṭipadamāha.Anusotagāminā sakkāyasamudayagāminiṁ paṭipadamāha.

Paṭisotagāminā ṭhitattena sakkāyanirodhagāminiṁ paṭipadamāha.Paṭisotagāminā ṭhitattena sakkāyanirodhagāminiṁ paṭipadamāha.Pāraṅgatena dasa asekkhā arahantā dhammā vuttā.Pāraṅgatena dasa asekkhā arahantā dhammā vuttā.Ayaṁ suttattho.Ayaṁ suttattho.

Tattha katamā desanā?Tattha katamā desanā?Imasmiṁ hi sutte cattāri ariyasaccāni desitāni.Imasmiṁ hi sutte cattāri ariyasaccāni desitāni.Tedhātukalokasamatikkamanañca.Tedhātukalokasamatikkamanañca.

Tattha katamo vicayo hāro?Tattha katamo vicayo hāro?Yo kāme paṭisevati pāpaṁ kareyyāti yo ca kāme na paṭisevati so pāpakammaṁ na kareyyāti yo ca imehi dvīhi bhūmīhi uttiṇṇo pāraṅgatoti yā vīmaṁsā ayaṁ vicayo.Yo kāme paṭisevati pāpaṁ kareyyāti yo ca kāme na paṭisevati so pāpakammaṁ na kareyyāti yo ca imehi dvīhi bhūmīhi uttiṇṇo pāraṅgatoti yā vīmaṁsā ayaṁ vicayo.Yuttīti yujjati suttesu, nāyujjatīti yā vīmaṁsāya, ayaṁ yutti.Yuttīti yujjati suttesu, nāyujjatīti yā vīmaṁsāya, ayaṁ yutti.