巴利《小部》· 藏释第 1 阅读页 · PE1 · 1. Ariyasaccappakāsanapaṭhamabhūmi · 1/5

PeṭakopadesaPeṭakopadesa1. Ariyasaccappakāsanapaṭhamabhūmi1. Ariyasaccappakāsanapaṭhamabhūmi

Namo tassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa.Namo tassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa.Namo sammāsambuddhānaṁ paramatthadassīnaṁ sīlādiguṇapāramippattānaṁ.Namo sammāsambuddhānaṁ paramatthadassīnaṁ sīlādiguṇapāramippattānaṁ.Duve hetū duve paccayā sāvakassa sammādiṭṭhiyā uppādāya—Duve hetū duve paccayā sāvakassa sammādiṭṭhiyā uppādāya—

parato ca ghoso saccānusandhi, ajjhattañca yoniso manasikāro.parato ca ghoso saccānusandhi, ajjhattañca yoniso manasikāro.Tattha katamo parato ghoso?Tattha katamo parato ghoso?Yā parato desanā ovādo anusāsanī saccakathā saccānulomo.Yā parato desanā ovādo anusāsanī saccakathā saccānulomo.

Cattāri saccāni—Cattāri saccāni—dukkhaṁ samudayo nirodho maggo.dukkhaṁ samudayo nirodho maggo.Imesaṁ catunnaṁ saccānaṁ yā desanā sandassanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkiriyā pakāsanā—Imesaṁ catunnaṁ saccānaṁ yā desanā sandassanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkiriyā pakāsanā—

ayaṁ vuccati saccānulomo ghosoti.ayaṁ vuccati saccānulomo ghosoti.Tattha katamo ajjhattaṁ yoniso manasikāro?Tattha katamo ajjhattaṁ yoniso manasikāro?Ajjhattaṁ yoniso manasikāro nāma yo yathādesite dhamme bahiddhā ārammaṇaṁ anabhinīharitvā yoniso manasikāro—Ajjhattaṁ yoniso manasikāro nāma yo yathādesite dhamme bahiddhā ārammaṇaṁ anabhinīharitvā yoniso manasikāro—

ayaṁ vuccati yoniso manasikāro.ayaṁ vuccati yoniso manasikāro.Taṁākāro yoniso dvāro vidhi upāyo.Taṁākāro yoniso dvāro vidhi upāyo.Yathā puriso sukkhe kaṭṭhe vigatasnehe sukkhāya uttarāraṇiyā thale abhimanthamānaṁ bhabbo jotissa adhigamāya.Yathā puriso sukkhe kaṭṭhe vigatasnehe sukkhāya uttarāraṇiyā thale abhimanthamānaṁ bhabbo jotissa adhigamāya.

Taṁ kissa hetu.Taṁ kissa hetu.Yoniso aggissa adhigamāya.Yoniso aggissa adhigamāya.Evamevassa yamidaṁ dukkhasamudayanirodhamaggānaṁ aviparītadhammadesanaṁ manasikaroti—Evamevassa yamidaṁ dukkhasamudayanirodhamaggānaṁ aviparītadhammadesanaṁ manasikaroti—

ayaṁ vuccati yoniso manasikāro.ayaṁ vuccati yoniso manasikāro.Yathā tisso upamā pubbe assutā ca assutapubbā ca paṭibhanti.Yathā tisso upamā pubbe assutā ca assutapubbā ca paṭibhanti.Yo hi koci kāmesu avītarāgoti …pe…Yo hi koci kāmesu avītarāgoti …pe…

duve upamā ayoniso kātabbā pacchimesu vuttaṁ.duve upamā ayoniso kātabbā pacchimesu vuttaṁ.Tattha yo ca parato ghoso yo ca ajjhattaṁ yoniso manasikāro—Tattha yo ca parato ghoso yo ca ajjhattaṁ yoniso manasikāro—ime dve paccayā.ime dve paccayā.

Parato ghosena yā uppajjati paññā—Parato ghosena yā uppajjati paññā—ayaṁ vuccati sutamayī paññā.ayaṁ vuccati sutamayī paññā.Yā ajjhattaṁ yoniso manasikārena uppajjati paññā—Yā ajjhattaṁ yoniso manasikārena uppajjati paññā—

ayaṁ vuccati cintāmayī paññāti.ayaṁ vuccati cintāmayī paññāti.Imā dve paññā veditabbā.Imā dve paññā veditabbā.Purimakā ca dve paccayā.Purimakā ca dve paccayā.

Ime dve hetū dve paccayā sāvakassa sammādiṭṭhiyā uppādāya.Ime dve hetū dve paccayā sāvakassa sammādiṭṭhiyā uppādāya.Tattha parato ghosassa saccānusandhissa desitassa atthaṁ avijānanto atthappaṭisaṁvedī bhavissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.Tattha parato ghosassa saccānusandhissa desitassa atthaṁ avijānanto atthappaṭisaṁvedī bhavissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.Na ca atthappaṭisaṁvedī yoniso manasikarissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.Na ca atthappaṭisaṁvedī yoniso manasikarissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.

Parato ghosassa saccānusandhissa desitassa atthaṁ vijānanto atthappaṭisaṁvedī bhavissatīti ṭhānametaṁ vijjati.Parato ghosassa saccānusandhissa desitassa atthaṁ vijānanto atthappaṭisaṁvedī bhavissatīti ṭhānametaṁ vijjati.Atthappaṭisaṁvedī ca yoniso manasikarissatīti ṭhānametaṁ vijjati.Atthappaṭisaṁvedī ca yoniso manasikarissatīti ṭhānametaṁ vijjati.Esa hetu etaṁ ārammaṇaṁ eso upāyo sāvakassa niyyānassa, natthañño.Esa hetu etaṁ ārammaṇaṁ eso upāyo sāvakassa niyyānassa, natthañño.

Soyaṁ na ca suttassa atthavijānanāya saha yutto nāpi ghosānuyogena parato ghosassa atthaṁ avijānantena sakkā uttari manussadhammaṁ alamariyañāṇadassanaṁ adhigantuṁ, tasmā nibbāyitukāmena sutamayena atthā pariyesitabbā.Soyaṁ na ca suttassa atthavijānanāya saha yutto nāpi ghosānuyogena parato ghosassa atthaṁ avijānantena sakkā uttari manussadhammaṁ alamariyañāṇadassanaṁ adhigantuṁ, tasmā nibbāyitukāmena sutamayena atthā pariyesitabbā.Tattha pariyesanāya ayaṁ anupubbī bhavati soḷasa hārā, pañca nayā, aṭṭhārasa mūlapadāni.Tattha pariyesanāya ayaṁ anupubbī bhavati soḷasa hārā, pañca nayā, aṭṭhārasa mūlapadāni.Tatthāyaṁ uddānagāthāTatthāyaṁ uddānagāthā

Soḷasahārā nettī,Soḷasahārā nettī,Pañcanayā sāsanassa pariyeṭṭhi;Pañcanayā sāsanassa pariyeṭṭhi;Aṭṭhārasamūlapadā,Aṭṭhārasamūlapadā,

Kaccāyanagottaniddiṭṭhā.Kaccāyanagottaniddiṭṭhā.Tattha katame <b>soḷasahārā</b>?Tattha katame <b>soḷasahārā</b>?Desanā vicayo yutti padaṭṭhānaṁ lakkhaṇaṁ catubyūho āvaṭṭo vibhatti parivattano vevacano paññatti otaraṇo sodhano adhiṭṭhāno parikkhāro samāropano—Desanā vicayo yutti padaṭṭhānaṁ lakkhaṇaṁ catubyūho āvaṭṭo vibhatti parivattano vevacano paññatti otaraṇo sodhano adhiṭṭhāno parikkhāro samāropano—

ime soḷasa hārā.ime soḷasa hārā.Tattha uddānagāthāTattha uddānagāthāDesanā vicayo yutti,Desanā vicayo yutti,

padaṭṭhāno ca lakkhaṇo;padaṭṭhāno ca lakkhaṇo;Catubyūho ca āvaṭṭo,Catubyūho ca āvaṭṭo,vibhatti parivattano.vibhatti parivattano.

Vevacano ca paññatti,Vevacano ca paññatti,otaraṇo ca sodhano;otaraṇo ca sodhano;Adhiṭṭhāno parikkhāro,Adhiṭṭhāno parikkhāro,

samāropano soḷaso.samāropano soḷaso.Tattha katame <b>pañca nayā</b>?Tattha katame <b>pañca nayā</b>?Nandiyāvaṭṭo tipukkhalo sīhavikkīḷito disālocano aṅkusoti.Nandiyāvaṭṭo tipukkhalo sīhavikkīḷito disālocano aṅkusoti.

Tattha uddānagāthāTattha uddānagāthāPaṭhamo nandiyāvaṭṭo,Paṭhamo nandiyāvaṭṭo,dutiyo ca tipukkhalo;dutiyo ca tipukkhalo;

Sīhavikkīḷito nāma,Sīhavikkīḷito nāma,tatiyo hoti so nayo.tatiyo hoti so nayo.Disālocanamāhaṁsu,Disālocanamāhaṁsu,

catuttho nayalañjako;catuttho nayalañjako;Pañcamo aṅkuso nāma,Pañcamo aṅkuso nāma,sabbe pañca nayā gatā.sabbe pañca nayā gatā.

Tattha katamāni <b>aṭṭhārasa mūlapadāni</b>?Tattha katamāni <b>aṭṭhārasa mūlapadāni</b>?Avijjā taṇhā lobho doso moho subhasaññā sukhasaññā niccasaññā attasaññā samatho vipassanā alobho adoso amoho asubhasaññā dukkhasaññā aniccasaññā anattasaññā, imāni aṭṭhārasa mūlapadāni.Avijjā taṇhā lobho doso moho subhasaññā sukhasaññā niccasaññā attasaññā samatho vipassanā alobho adoso amoho asubhasaññā dukkhasaññā aniccasaññā anattasaññā, imāni aṭṭhārasa mūlapadāni.Tattha nava padāni akusalāni yattha sabbaṁ akusalaṁ samosarati.Tattha nava padāni akusalāni yattha sabbaṁ akusalaṁ samosarati.

Nava padāni kusalāni yattha sabbaṁ kusalaṁ samosarati.Nava padāni kusalāni yattha sabbaṁ kusalaṁ samosarati.Katamāni nava padāni akusalāni yattha sabbaṁ akusalaṁ samosarati?Katamāni nava padāni akusalāni yattha sabbaṁ akusalaṁ samosarati?Avijjā yāva attasaññā, imāni nava padāni akusalāni, yattha sabbaṁ akusalaṁ samosarati.Avijjā yāva attasaññā, imāni nava padāni akusalāni, yattha sabbaṁ akusalaṁ samosarati.

Katamāni nava padāni kusalāni yattha sabbaṁ kusalaṁ samosarati?Katamāni nava padāni kusalāni yattha sabbaṁ kusalaṁ samosarati?Samatho yāva anattasaññā, imāni nava padāni kusalāni yattha sabbaṁ kusalaṁ samosarati.Samatho yāva anattasaññā, imāni nava padāni kusalāni yattha sabbaṁ kusalaṁ samosarati.Imāni aṭṭhārasa mūlapadāni.Imāni aṭṭhārasa mūlapadāni.

Tattha imā uddānagāthāTattha imā uddānagāthāTaṇhā ca avijjā lobho,Taṇhā ca avijjā lobho,Doso tatheva moho ca;Doso tatheva moho ca;

Cattāro ca vipallāsā,Cattāro ca vipallāsā,Kilesabhūmi nava padāni.Kilesabhūmi nava padāni.Ye ca satipaṭṭhānā samatho,Ye ca satipaṭṭhānā samatho,

Vipassanā kusalamūlaṁ;Vipassanā kusalamūlaṁ;Etaṁ sabbaṁ kusalaṁ,Etaṁ sabbaṁ kusalaṁ,Indriyabhūmi navapadāni.Indriyabhūmi navapadāni.

Sabbaṁ kusalaṁ navahi padehi yujjati,Sabbaṁ kusalaṁ navahi padehi yujjati,Navahi ceva akusalaṁ;Navahi ceva akusalaṁ;Ekake nava mūlapadāni,Ekake nava mūlapadāni,

Ubhayato aṭṭhārasa mūlapadāni.Ubhayato aṭṭhārasa mūlapadāni.Imesaṁ aṭṭhārasannaṁ mūlapadānaṁ yāni nava padāni akusalāni, ayaṁ dukkhasamudayo;Imesaṁ aṭṭhārasannaṁ mūlapadānaṁ yāni nava padāni akusalāni, ayaṁ dukkhasamudayo;yāni nava padāni kusalāni, ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā.yāni nava padāni kusalāni, ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā.

Iti samudayassa dukkhaṁ phalaṁ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya nirodhaṁ phalaṁ.Iti samudayassa dukkhaṁ phalaṁ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya nirodhaṁ phalaṁ.Imāni cattāri ariyasaccāni bhagavatā bārāṇasiyaṁ desitāni.Imāni cattāri ariyasaccāni bhagavatā bārāṇasiyaṁ desitāni.Tattha dukkhassa ariyasaccassa aparimāṇāni akkharāni padāni byañjanāni ākārāni niruttiyo niddesā desitā etassevatthassa saṅkāsanāya pakāsanāya vivaraṇāya vibhajanāya uttānīkammatāya paññāpanāyāti.Tattha dukkhassa ariyasaccassa aparimāṇāni akkharāni padāni byañjanāni ākārāni niruttiyo niddesā desitā etassevatthassa saṅkāsanāya pakāsanāya vivaraṇāya vibhajanāya uttānīkammatāya paññāpanāyāti.

Yā evaṁ sabbesaṁ saccānaṁ iti ekamekaṁ saccaṁ aparimāṇehi akkharapadabyañjanaākāraniruttiniddesehi pariyesitabbaṁ, tañca byañjanaṁ atthaputhuttena pana attheva byañjanaputhuttena.Yā evaṁ sabbesaṁ saccānaṁ iti ekamekaṁ saccaṁ aparimāṇehi akkharapadabyañjanaākāraniruttiniddesehi pariyesitabbaṁ, tañca byañjanaṁ atthaputhuttena pana attheva byañjanaputhuttena.Yo hi koci samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṁ vadeyya “ahaṁ idaṁ dukkhaṁ paccakkhāya aññaṁ dukkhaṁ paññapessāmī”ti tassa taṁ vācāvatthukamevassa pucchito ca na sampāyissati.Yo hi koci samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṁ vadeyya “ahaṁ idaṁ dukkhaṁ paccakkhāya aññaṁ dukkhaṁ paññapessāmī”ti tassa taṁ vācāvatthukamevassa pucchito ca na sampāyissati.Evaṁ saccāni.Evaṁ saccāni.

Yañca rattiṁ bhagavā abhisambuddho, yañca rattiṁ anupādāya parinibbuto, etthantare yaṁ kiñci bhagavatā bhāsitaṁ suttaṁ geyyaṁ veyyākaraṇaṁ gāthā udānaṁ itivuttakaṁ jātakaṁ abbhutadhammaṁ vedallaṁ, sabbaṁ taṁ dhammacakkaṁ pavattitaṁ.Yañca rattiṁ bhagavā abhisambuddho, yañca rattiṁ anupādāya parinibbuto, etthantare yaṁ kiñci bhagavatā bhāsitaṁ suttaṁ geyyaṁ veyyākaraṇaṁ gāthā udānaṁ itivuttakaṁ jātakaṁ abbhutadhammaṁ vedallaṁ, sabbaṁ taṁ dhammacakkaṁ pavattitaṁ.Na kiñci buddhānaṁ bhagavantānaṁ dhammadesanāya dhammacakkato bahiddhā, tassa sabbaṁ suttaṁ ariyadhammesu pariyesitabbaṁ.Na kiñci buddhānaṁ bhagavantānaṁ dhammadesanāya dhammacakkato bahiddhā, tassa sabbaṁ suttaṁ ariyadhammesu pariyesitabbaṁ.Tattha pariggaṇhanāya ālokasabhāni cattāri ariyasaccāni thāvarāni imāni.Tattha pariggaṇhanāya ālokasabhāni cattāri ariyasaccāni thāvarāni imāni.

Tattha katamaṁ <b>dukkhaṁ</b>?Tattha katamaṁ <b>dukkhaṁ</b>?Jāti jarā byādhi maraṇaṁ saṅkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā.Jāti jarā byādhi maraṇaṁ saṅkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā.Tatthāyaṁ lakkhaṇaniddeso, pātubhāvalakkhaṇā jāti, paripākalakkhaṇā jarā, dukkhadukkhatālakkhaṇo byādhi, cutilakkhaṇaṁ maraṇaṁ, piyavippayogavipariṇāmaparitāpanalakkhaṇo soko, lālappanalakkhaṇo paridevo, kāyasampīḷanalakkhaṇaṁ dukkhaṁ, cittasampīḷanalakkhaṇaṁ domanassaṁ, kilesaparidahanalakkhaṇo upāyāso, amanāpasamodhānalakkhaṇo appiyasampayogo, manāpavinābhāvalakkhaṇo piyavippayogo, adhippāyavivattanalakkhaṇo alābho, apariññālakkhaṇā pañcupādānakkhandhā, paripākacutilakkhaṇaṁ jarāmaraṇaṁ, pātubhāvacutilakkhaṇaṁ cutopapatti, paṭisandhinibbattanalakkhaṇo samudayo, samudayaparijahanalakkhaṇo nirodho, anusayasamucchedalakkhaṇo maggo.Tatthāyaṁ lakkhaṇaniddeso, pātubhāvalakkhaṇā jāti, paripākalakkhaṇā jarā, dukkhadukkhatālakkhaṇo byādhi, cutilakkhaṇaṁ maraṇaṁ, piyavippayogavipariṇāmaparitāpanalakkhaṇo soko, lālappanalakkhaṇo paridevo, kāyasampīḷanalakkhaṇaṁ dukkhaṁ, cittasampīḷanalakkhaṇaṁ domanassaṁ, kilesaparidahanalakkhaṇo upāyāso, amanāpasamodhānalakkhaṇo appiyasampayogo, manāpavinābhāvalakkhaṇo piyavippayogo, adhippāyavivattanalakkhaṇo alābho, apariññālakkhaṇā pañcupādānakkhandhā, paripākacutilakkhaṇaṁ jarāmaraṇaṁ, pātubhāvacutilakkhaṇaṁ cutopapatti, paṭisandhinibbattanalakkhaṇo samudayo, samudayaparijahanalakkhaṇo nirodho, anusayasamucchedalakkhaṇo maggo.

Byādhilakkhaṇaṁ dukkhaṁ, sañjānanalakkhaṇo samudayo, niyyānikalakkhaṇo maggo, santilakkhaṇo nirodho.Byādhilakkhaṇaṁ dukkhaṁ, sañjānanalakkhaṇo samudayo, niyyānikalakkhaṇo maggo, santilakkhaṇo nirodho.Appaṭisandhibhāvanirodhalakkhaṇā anupādisesā nibbānadhātu, dukkhañca samudayo ca, dukkhañca nirodho ca, dukkhañca maggo ca, samudayo ca dukkhañca, samudayo ca nirodho ca, samudayo ca maggo ca, nirodho ca samudayo ca, nirodho ca dukkhañca, nirodho ca maggo ca, maggo ca nirodho ca, maggo ca samudayo ca, maggo ca dukkhañca.Appaṭisandhibhāvanirodhalakkhaṇā anupādisesā nibbānadhātu, dukkhañca samudayo ca, dukkhañca nirodho ca, dukkhañca maggo ca, samudayo ca dukkhañca, samudayo ca nirodho ca, samudayo ca maggo ca, nirodho ca samudayo ca, nirodho ca dukkhañca, nirodho ca maggo ca, maggo ca nirodho ca, maggo ca samudayo ca, maggo ca dukkhañca.

Tatthimāni suttāni.Tatthimāni suttāni.“Yamekarattiṁ paṭhamaṁ,“Yamekarattiṁ paṭhamaṁ,gabbhe vasati māṇavo;gabbhe vasati māṇavo;

Abbhuṭṭhitova so yāti,Abbhuṭṭhitova so yāti,sa gacchaṁ na nivattatī”ti.sa gacchaṁ na nivattatī”ti.Aṭṭhimā, ānanda, dānūpapattiyo ekuttarike suttaṁ—Aṭṭhimā, ānanda, dānūpapattiyo ekuttarike suttaṁ—

ayaṁ jāti.ayaṁ jāti.Tattha katamā jarā?Tattha katamā jarā?“Acaritvā brahmacariyaṁ,“Acaritvā brahmacariyaṁ,

aladdhā yobbane dhanaṁ;aladdhā yobbane dhanaṁ;Jiṇṇakoñcāva jhāyanti,Jiṇṇakoñcāva jhāyanti,khīṇamaccheva pallale”.khīṇamaccheva pallale”.

Pañca pubbanimittāni devesu—Pañca pubbanimittāni devesu—ayaṁ jarā.ayaṁ jarā.