巴利《小部》· 大义释第 106 阅读页 · MND16 · 16. Sāriputtasuttaniddesa · 9/14

Disvāpi tesaṁ bahubheravāni;Disvāpi tesaṁ bahubheravāni;Athāparāni abhisambhaveyya,Athāparāni abhisambhaveyya,Parissayāni kusalānuesī”ti.Parissayāni kusalānuesī”ti.

<b>Ātaṅkaphassena khudāya phuṭṭho,</b><b>Ātaṅkaphassena khudāya phuṭṭho,</b><b>Sītaṁ athuṇhaṁ adhivāsayeyya;</b><b>Sītaṁ athuṇhaṁ adhivāsayeyya;</b><b>So tehi phuṭṭho bahudhā anoko,</b><b>So tehi phuṭṭho bahudhā anoko,</b>

<b>Vīriyaparakkamaṁ daḷhaṁ kareyya.</b><b>Vīriyaparakkamaṁ daḷhaṁ kareyya.</b><b>Ātaṅkaphassena khudāya phuṭṭho</b>ti.<b>Ātaṅkaphassena khudāya phuṭṭho</b>ti.Ātaṅkaphasso vuccati rogaphasso.Ātaṅkaphasso vuccati rogaphasso.

Rogaphassena phuṭṭho pareto samohito samannāgato assa;Rogaphassena phuṭṭho pareto samohito samannāgato assa;cakkhurogena phuṭṭho pareto samohito samannāgato assa,cakkhurogena phuṭṭho pareto samohito samannāgato assa,sotarogena,sotarogena,

ghānarogena,ghānarogena,jivhārogena,jivhārogena,kāyarogena …pe…kāyarogena …pe…

ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassena phuṭṭho pareto samohito samannāgato assa.ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassena phuṭṭho pareto samohito samannāgato assa.Khudā vuccati chātako.Khudā vuccati chātako.Chātakena phuṭṭho pareto samohito samannāgato assāti—Chātakena phuṭṭho pareto samohito samannāgato assāti—

ātaṅkaphassena khudāya phuṭṭho.ātaṅkaphassena khudāya phuṭṭho.<b>Sītaṁ athuṇhaṁ adhivāsayeyyā</b>ti.<b>Sītaṁ athuṇhaṁ adhivāsayeyyā</b>ti.<b>Sītan</b>ti dvīhi kāraṇehi sītaṁ hoti—<b>Sītan</b>ti dvīhi kāraṇehi sītaṁ hoti—

abbhantaradhātuppakopavasena vā sītaṁ hoti, bahiddhā utuvasena vā sītaṁ hoti.abbhantaradhātuppakopavasena vā sītaṁ hoti, bahiddhā utuvasena vā sītaṁ hoti.<b>Uṇhan</b>ti dvīhi kāraṇehi uṇhaṁ hoti—<b>Uṇhan</b>ti dvīhi kāraṇehi uṇhaṁ hoti—abbhantaradhātuppakopavasena vā uṇhaṁ hoti, bahiddhā utuvasena vā uṇhaṁ hotīti—abbhantaradhātuppakopavasena vā uṇhaṁ hoti, bahiddhā utuvasena vā uṇhaṁ hotīti—

sītaṁ athuṇhaṁ.sītaṁ athuṇhaṁ.<b>Adhivāsayeyyā</b>ti khamo assa sītassa uṇhassa jighacchāya pipāsāya ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassānaṁ duruttānaṁ durāgatānaṁ vacanapathānaṁ uppannānaṁ sārīrikānaṁ vedanānaṁ dukkhānaṁ tibbānaṁ kharānaṁ kaṭukānaṁ asātānaṁ amanāpānaṁ pāṇaharānaṁ adhivāsakajātiko assāti—<b>Adhivāsayeyyā</b>ti khamo assa sītassa uṇhassa jighacchāya pipāsāya ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassānaṁ duruttānaṁ durāgatānaṁ vacanapathānaṁ uppannānaṁ sārīrikānaṁ vedanānaṁ dukkhānaṁ tibbānaṁ kharānaṁ kaṭukānaṁ asātānaṁ amanāpānaṁ pāṇaharānaṁ adhivāsakajātiko assāti—sītaṁ athuṇhaṁ adhivāsayeyya.sītaṁ athuṇhaṁ adhivāsayeyya.

<b>So tehi phuṭṭho bahudhā anoko</b>ti.<b>So tehi phuṭṭho bahudhā anoko</b>ti.<b>So tehī</b>ti ātaṅkaphassena ca khudāya ca sītena ca uṇhena ca phuṭṭho pareto samohito samannāgato assāti—<b>So tehī</b>ti ātaṅkaphassena ca khudāya ca sītena ca uṇhena ca phuṭṭho pareto samohito samannāgato assāti—so tehi phuṭṭho.so tehi phuṭṭho.

<b>Bahudhā</b>ti anekavidhehi ākārehi phuṭṭho pareto samohito samannāgato assāti—<b>Bahudhā</b>ti anekavidhehi ākārehi phuṭṭho pareto samohito samannāgato assāti—so tehi phuṭṭho bahudhā.so tehi phuṭṭho bahudhā.<b>Anoko</b>ti abhisaṅkhārasahagataviññāṇassa okāsaṁ na karotītipi—<b>Anoko</b>ti abhisaṅkhārasahagataviññāṇassa okāsaṁ na karotītipi—

anoko.anoko.Atha vā kāyaduccaritassa vacīduccaritassa manoduccaritassa okāsaṁ na karotītipi—Atha vā kāyaduccaritassa vacīduccaritassa manoduccaritassa okāsaṁ na karotītipi—anokoti—anokoti—

so tehi phuṭṭho bahudhā anoko.so tehi phuṭṭho bahudhā anoko.<b>Vīriyaparakkamaṁ daḷhaṁ kareyyā</b>ti.<b>Vīriyaparakkamaṁ daḷhaṁ kareyyā</b>ti.Vīriyaparakkamo vuccati yo cetasiko vīriyārambho nikkamo parakkamo uyyāmo vāyāmo ussāho ussoḷhī appaṭivānī thāmo dhiti asithilaparakkamatā anikkhittacchandatā anikkhittadhuratā dhurasampaggāho vīriyaṁ vīriyindriyaṁ vīriyabalaṁ sammāvāyāmo.Vīriyaparakkamo vuccati yo cetasiko vīriyārambho nikkamo parakkamo uyyāmo vāyāmo ussāho ussoḷhī appaṭivānī thāmo dhiti asithilaparakkamatā anikkhittacchandatā anikkhittadhuratā dhurasampaggāho vīriyaṁ vīriyindriyaṁ vīriyabalaṁ sammāvāyāmo.

<b>Vīriyaparakkamaṁ daḷhaṁ kareyyā</b>ti.<b>Vīriyaparakkamaṁ daḷhaṁ kareyyā</b>ti.Vīriyaṁ parakkamaṁ daḷhaṁ kareyya thiraṁ kareyya, daḷhasamādāno assa avatthitasamādānoti—Vīriyaṁ parakkamaṁ daḷhaṁ kareyya thiraṁ kareyya, daḷhasamādāno assa avatthitasamādānoti—vīriyaṁ parakkamaṁ daḷhaṁ kareyya.vīriyaṁ parakkamaṁ daḷhaṁ kareyya.

Tenāha bhagavā—Tenāha bhagavā—“Ātaṅkaphassena khudāya phuṭṭho,“Ātaṅkaphassena khudāya phuṭṭho,Sītaṁ athuṇhaṁ adhivāsayeyya;Sītaṁ athuṇhaṁ adhivāsayeyya;

So tehi phuṭṭho bahudhā anoko,So tehi phuṭṭho bahudhā anoko,Vīriyaparakkamaṁ daḷhaṁ kareyyā”ti.Vīriyaparakkamaṁ daḷhaṁ kareyyā”ti.<b>Theyyaṁ na kāre na musā bhaṇeyya,</b><b>Theyyaṁ na kāre na musā bhaṇeyya,</b>

<b>Mettāya phasse tasathāvarāni;</b><b>Mettāya phasse tasathāvarāni;</b><b>Yadāvilattaṁ manaso vijaññā,</b><b>Yadāvilattaṁ manaso vijaññā,</b><b>Kaṇhassa pakkhoti vinodayeyya.</b><b>Kaṇhassa pakkhoti vinodayeyya.</b>

<b>Theyyaṁ na kāre na musā bhaṇeyyā</b>ti.<b>Theyyaṁ na kāre na musā bhaṇeyyā</b>ti.<b>Theyyaṁ na kāre</b>ti idha bhikkhu adinnādānaṁ pahāya adinnādānā paṭivirato assa dinnādāyī dinnapāṭikaṅkhī, athenena sucibhūtena attanā vihareyyāti—<b>Theyyaṁ na kāre</b>ti idha bhikkhu adinnādānaṁ pahāya adinnādānā paṭivirato assa dinnādāyī dinnapāṭikaṅkhī, athenena sucibhūtena attanā vihareyyāti—theyyaṁ na kāre.theyyaṁ na kāre.

<b>Na musā bhaṇeyyā</b>ti idha bhikkhu musāvādaṁ pahāya musāvādā paṭivirato assa saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṁvādako lokassāti—<b>Na musā bhaṇeyyā</b>ti idha bhikkhu musāvādaṁ pahāya musāvādā paṭivirato assa saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṁvādako lokassāti—theyyaṁ na kāre na musā bhaṇeyya.theyyaṁ na kāre na musā bhaṇeyya.<b>Mettāya phasse tasathāvarānī</b>ti.<b>Mettāya phasse tasathāvarānī</b>ti.

<b>Mettā</b>ti yā sattesu metti mettāyanā mettāyitattaṁ anudā anudāyanā anudāyitattaṁ hitesitā anukampā abyāpādo abyāpajjo adoso kusalamūlaṁ.<b>Mettā</b>ti yā sattesu metti mettāyanā mettāyitattaṁ anudā anudāyanā anudāyitattaṁ hitesitā anukampā abyāpādo abyāpajjo adoso kusalamūlaṁ.<b>Tasā</b>ti yesaṁ tasitā taṇhā appahīnā, yesañca bhayabheravā appahīnā.<b>Tasā</b>ti yesaṁ tasitā taṇhā appahīnā, yesañca bhayabheravā appahīnā.Kiṅkāraṇā vuccanti tasā?Kiṅkāraṇā vuccanti tasā?

Te tasanti uttasanti paritasanti bhāyanti santāsaṁ āpajjanti;Te tasanti uttasanti paritasanti bhāyanti santāsaṁ āpajjanti;taṅkāraṇā vuccanti tasā.taṅkāraṇā vuccanti tasā.<b>Thāvarā</b>ti yesaṁ tasitā taṇhā pahīnā, yesañca bhayabheravā pahīnā.<b>Thāvarā</b>ti yesaṁ tasitā taṇhā pahīnā, yesañca bhayabheravā pahīnā.

Kiṅkāraṇā vuccanti thāvarā?Kiṅkāraṇā vuccanti thāvarā?Te na tasanti na uttasanti na paritasanti na bhāyanti santāsaṁ na āpajjanti;Te na tasanti na uttasanti na paritasanti na bhāyanti santāsaṁ na āpajjanti;taṅkāraṇā vuccanti thāvarā.taṅkāraṇā vuccanti thāvarā.

<b>Mettāya phasse tasathāvarānī</b>ti.<b>Mettāya phasse tasathāvarānī</b>ti.Tase ca thāvare ca mettāya phasseyya phareyya, mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā vihareyyāti—Tase ca thāvare ca mettāya phasseyya phareyya, mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā vihareyyāti—mettāya phasse tasathāvarāni.mettāya phasse tasathāvarāni.

<b>Yadāvilattaṁ manaso vijaññā</b>ti.<b>Yadāvilattaṁ manaso vijaññā</b>ti.<b>Yadā</b>ti yadā.<b>Yadā</b>ti yadā.<b>Manaso</b>ti yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ hadayaṁ paṇḍaraṁ mano manāyatanaṁ manindriyaṁ viññāṇaṁ viññāṇakkhandho tajjā manoviññāṇadhātu.<b>Manaso</b>ti yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ hadayaṁ paṇḍaraṁ mano manāyatanaṁ manindriyaṁ viññāṇaṁ viññāṇakkhandho tajjā manoviññāṇadhātu.

Kāyaduccaritena cittaṁ āvilaṁ hoti luḷitaṁ eritaṁ ghaṭṭitaṁ calitaṁ bhantaṁ avūpasantaṁ.Kāyaduccaritena cittaṁ āvilaṁ hoti luḷitaṁ eritaṁ ghaṭṭitaṁ calitaṁ bhantaṁ avūpasantaṁ.Vacīduccaritena …pe…Vacīduccaritena …pe…manoduccaritena …manoduccaritena …

rāgena …rāgena …dosena …dosena …mohena …mohena …

kodhena …kodhena …upanāhena …upanāhena …makkhena …makkhena …

paḷāsena …paḷāsena …issāya …issāya …macchariyena …macchariyena …

māyāya …māyāya …sāṭheyyena …sāṭheyyena …thambhena …thambhena …

sārambhena …sārambhena …mānena …mānena …atimānena …atimānena …

madena …madena …pamādena …pamādena …sabbakilesehi …sabbakilesehi …

sabbaduccaritehi …sabbaduccaritehi …sabbadarathehi …sabbadarathehi …sabbapariḷāhehi …sabbapariḷāhehi …

sabbasantāpehi …sabbasantāpehi …sabbākusalābhisaṅkhārehi cittaṁ āvilaṁ hoti luḷitaṁ eritaṁ ghaṭṭitaṁ calitaṁ bhantaṁ avūpasantaṁ.sabbākusalābhisaṅkhārehi cittaṁ āvilaṁ hoti luḷitaṁ eritaṁ ghaṭṭitaṁ calitaṁ bhantaṁ avūpasantaṁ.Yadāvilattaṁ manaso vijaññāti.Yadāvilattaṁ manaso vijaññāti.

Cittassa āvilabhāvaṁ jāneyya ājāneyya vijāneyya paṭivijāneyya paṭivijjheyyāti—Cittassa āvilabhāvaṁ jāneyya ājāneyya vijāneyya paṭivijāneyya paṭivijjheyyāti—yadāvilattaṁ manaso vijaññā.yadāvilattaṁ manaso vijaññā.<b>Kaṇhassa pakkhoti vinodayeyyā</b>ti.<b>Kaṇhassa pakkhoti vinodayeyyā</b>ti.

<b>Kaṇho</b>ti yo so māro kaṇho adhipati antagu namuci pamattabandhu.<b>Kaṇho</b>ti yo so māro kaṇho adhipati antagu namuci pamattabandhu.Kaṇhassa pakkho mārapakkho mārapāso mārabaḷisaṁ mārāmisaṁ māravisayo māranivāso māragocaro mārabandhananti pajaheyya vinodeyya byantiṁ kareyya anabhāvaṁ gameyyāti.Kaṇhassa pakkho mārapakkho mārapāso mārabaḷisaṁ mārāmisaṁ māravisayo māranivāso māragocaro mārabandhananti pajaheyya vinodeyya byantiṁ kareyya anabhāvaṁ gameyyāti.Evampi kaṇhassa pakkhoti vinodayeyya.Evampi kaṇhassa pakkhoti vinodayeyya.

Atha vā kaṇhassa pakkho mārapakkho akusalapakkho dukkhuddayo dukkhavipāko nirayasaṁvattaniko tiracchānayonisaṁvattaniko pettivisayasaṁvattanikoti pajaheyya vinodeyya byantiṁ kareyya anabhāvaṁ gameyyāti.Atha vā kaṇhassa pakkho mārapakkho akusalapakkho dukkhuddayo dukkhavipāko nirayasaṁvattaniko tiracchānayonisaṁvattaniko pettivisayasaṁvattanikoti pajaheyya vinodeyya byantiṁ kareyya anabhāvaṁ gameyyāti.Evampi kaṇhassa pakkhoti vinodayeyya.Evampi kaṇhassa pakkhoti vinodayeyya.Tenāha bhagavā—Tenāha bhagavā—

“Theyyaṁ na kāre na musā bhaṇeyya,“Theyyaṁ na kāre na musā bhaṇeyya,Mettāya phasse tasathāvarāni;Mettāya phasse tasathāvarāni;Yadāvilattaṁ manaso vijaññā,Yadāvilattaṁ manaso vijaññā,

Kaṇhassa pakkhoti vinodayeyyā”ti.Kaṇhassa pakkhoti vinodayeyyā”ti.<b>Kodhātimānassa vasaṁ na gacche,</b><b>Kodhātimānassa vasaṁ na gacche,</b><b>Mūlampi tesaṁ palikhañña tiṭṭhe;</b><b>Mūlampi tesaṁ palikhañña tiṭṭhe;</b>

<b>Athappiyaṁ vā pana appiyaṁ vā,</b><b>Athappiyaṁ vā pana appiyaṁ vā,</b><b>Addhā bhavanto abhisambhaveyya.</b><b>Addhā bhavanto abhisambhaveyya.</b><b>Kodhātimānassa vasaṁ na gacche</b>ti.<b>Kodhātimānassa vasaṁ na gacche</b>ti.

<b>Kodho</b>ti yo cittassa āghāto paṭighāto …pe…<b>Kodho</b>ti yo cittassa āghāto paṭighāto …pe…caṇḍikkaṁ asuropo anattamanatā cittassa.caṇḍikkaṁ asuropo anattamanatā cittassa.<b>Atimāno</b>ti idhekacco paraṁ atimaññati jātiyā vā gottena vā …pe… aññataraññatarena vā vatthunā.<b>Atimāno</b>ti idhekacco paraṁ atimaññati jātiyā vā gottena vā …pe… aññataraññatarena vā vatthunā.