巴利《小部》· 大义释第 102 阅读页 · MND16 · 16. Sāriputtasuttaniddesa · 5/14

Parisahantīti parissayā, parihānāya saṁvattantīti parissayā, tatrāsayāti parissayā.Parisahantīti parissayā, parihānāya saṁvattantīti parissayā, tatrāsayāti parissayā.Kathaṁ parisahantīti parissayā?Kathaṁ parisahantīti parissayā?Te parissayā taṁ puggalaṁ sahanti parisahanti abhibhavanti ajjhottharanti pariyādiyanti maddanti.Te parissayā taṁ puggalaṁ sahanti parisahanti abhibhavanti ajjhottharanti pariyādiyanti maddanti.

Evaṁ parisahantīti—Evaṁ parisahantīti—parissayā.parissayā.Kathaṁ parihānāya saṁvattantīti parissayā?Kathaṁ parihānāya saṁvattantīti parissayā?

Te parissayā kusalānaṁ dhammānaṁ antarāyāya parihānāya saṁvattanti.Te parissayā kusalānaṁ dhammānaṁ antarāyāya parihānāya saṁvattanti.Katamesaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ?Katamesaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ?Sammāpaṭipadāya anulomapaṭipadāya apaccanīkapaṭipadāya aviruddhapaṭipadāya anvatthapaṭipadāya dhammānudhammapaṭipadāya sīlesu paripūrakāritāya indriyesu guttadvāratāya bhojane mattaññutāya jāgariyānuyogassa satisampajaññassa catunnaṁ satipaṭṭhānānaṁ bhāvanānuyogassa catunnaṁ sammappadhānānaṁ catunnaṁ iddhipādānaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ pañcannaṁ balānaṁ sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa bhāvanānuyogassa—Sammāpaṭipadāya anulomapaṭipadāya apaccanīkapaṭipadāya aviruddhapaṭipadāya anvatthapaṭipadāya dhammānudhammapaṭipadāya sīlesu paripūrakāritāya indriyesu guttadvāratāya bhojane mattaññutāya jāgariyānuyogassa satisampajaññassa catunnaṁ satipaṭṭhānānaṁ bhāvanānuyogassa catunnaṁ sammappadhānānaṁ catunnaṁ iddhipādānaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ pañcannaṁ balānaṁ sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa bhāvanānuyogassa—

imesaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ antarāyāya parihānāya saṁvattanti.imesaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ antarāyāya parihānāya saṁvattanti.Evaṁ parihānāya saṁvattantīti—Evaṁ parihānāya saṁvattantīti—parissayā.parissayā.

Kathaṁ tatrāsayāti parissayā?Kathaṁ tatrāsayāti parissayā?Tatthete pāpakā akusalā dhammā uppajjanti attabhāvasannissayā.Tatthete pāpakā akusalā dhammā uppajjanti attabhāvasannissayā.Yathā bile bilāsayā pāṇā sayanti, dake dakāsayā pāṇā sayanti, vane vanāsayā pāṇā sayanti, rukkhe rukkhāsayā pāṇā sayanti;Yathā bile bilāsayā pāṇā sayanti, dake dakāsayā pāṇā sayanti, vane vanāsayā pāṇā sayanti, rukkhe rukkhāsayā pāṇā sayanti;

evamevaṁ tatthete pāpakā akusalā dhammā uppajjanti attabhāvasannissayāti.evamevaṁ tatthete pāpakā akusalā dhammā uppajjanti attabhāvasannissayāti.Evampi tatrāsayāti—Evampi tatrāsayāti—parissayā.parissayā.

Vuttañhetaṁ bhagavatā—Vuttañhetaṁ bhagavatā—“Sāntevāsiko, bhikkhave, bhikkhu sācariyako dukkhaṁ na phāsu viharati.“Sāntevāsiko, bhikkhave, bhikkhu sācariyako dukkhaṁ na phāsu viharati.Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sāntevāsiko sācariyako dukkhaṁ na phāsu viharati?Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sāntevāsiko sācariyako dukkhaṁ na phāsu viharati?

Idha, bhikkhave, bhikkhuno cakkhunā rūpaṁ disvā uppajjanti pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saṁyojaniyā, tyassa anto vasanti anvāssavanti pāpakā akusalā dhammāti.Idha, bhikkhave, bhikkhuno cakkhunā rūpaṁ disvā uppajjanti pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saṁyojaniyā, tyassa anto vasanti anvāssavanti pāpakā akusalā dhammāti.Tasmā sāntevāsikoti vuccati.Tasmā sāntevāsikoti vuccati.Te naṁ samudācaranti, samudācaranti naṁ pāpakā akusalā dhammāti.Te naṁ samudācaranti, samudācaranti naṁ pāpakā akusalā dhammāti.

Tasmā sācariyakoti vuccati.Tasmā sācariyakoti vuccati.Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhuno sotena saddaṁ sutvā …pe…Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhuno sotena saddaṁ sutvā …pe…ghānena gandhaṁ ghāyitvā …ghānena gandhaṁ ghāyitvā …

jivhāya rasaṁ sāyitvā …jivhāya rasaṁ sāyitvā …kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …manasā dhammaṁ viññāya uppajjanti pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saṁyojaniyā, tyassa anto vasanti anvāssavanti pāpakā akusalā dhammāti.manasā dhammaṁ viññāya uppajjanti pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saṁyojaniyā, tyassa anto vasanti anvāssavanti pāpakā akusalā dhammāti.

Tasmā sāntevāsikoti vuccati.Tasmā sāntevāsikoti vuccati.Te naṁ samudācaranti, samudācaranti naṁ pāpakā akusalā dhammāti.Te naṁ samudācaranti, samudācaranti naṁ pāpakā akusalā dhammāti.Tasmā sācariyakoti vuccati.Tasmā sācariyakoti vuccati.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu sāntevāsiko sācariyako dukkhaṁ na phāsu viharatī”ti.Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu sāntevāsiko sācariyako dukkhaṁ na phāsu viharatī”ti.Evampi tatrāsayāti—Evampi tatrāsayāti—parissayā.parissayā.

Vuttañhetaṁ bhagavatā—Vuttañhetaṁ bhagavatā—“Tayome, bhikkhave, antarāmalā antarāamittā antarāsapattā antarāvadhakā antarāpaccatthikā.“Tayome, bhikkhave, antarāmalā antarāamittā antarāsapattā antarāvadhakā antarāpaccatthikā.Katame tayo?Katame tayo?

Lobho, bhikkhave, antarāmalo antarāamitto antarāsapatto antarāvadhako antarāpaccatthiko;Lobho, bhikkhave, antarāmalo antarāamitto antarāsapatto antarāvadhako antarāpaccatthiko;doso, bhikkhave …pe…doso, bhikkhave …pe…moho, bhikkhave, antarāmalo antarāamitto antarāsapatto antarāvadhako antarāpaccatthiko.moho, bhikkhave, antarāmalo antarāamitto antarāsapatto antarāvadhako antarāpaccatthiko.

Ime kho, bhikkhave, tayo antarāmalā antarāamittā antarāsapattā antarāvadhakā antarāpaccatthikā.Ime kho, bhikkhave, tayo antarāmalā antarāamittā antarāsapattā antarāvadhakā antarāpaccatthikā.Anatthajanano lobho,Anatthajanano lobho,lobho cittappakopano;lobho cittappakopano;

Bhayamantarato jātaṁ,Bhayamantarato jātaṁ,taṁ jano nāvabujjhati.taṁ jano nāvabujjhati.Luddho atthaṁ na jānāti,Luddho atthaṁ na jānāti,

luddho dhammaṁ na passati;luddho dhammaṁ na passati;Andhantamaṁ tadā hoti,Andhantamaṁ tadā hoti,yaṁ lobho sahate naraṁ.yaṁ lobho sahate naraṁ.

Anatthajanano doso,Anatthajanano doso,doso cittappakopano;doso cittappakopano;Bhayamantarato jātaṁ,Bhayamantarato jātaṁ,

taṁ jano nāvabujjhati.taṁ jano nāvabujjhati.Kuddho atthaṁ na jānāti,Kuddho atthaṁ na jānāti,kuddho dhammaṁ na passati;kuddho dhammaṁ na passati;

Andhantamaṁ tadā hoti,Andhantamaṁ tadā hoti,yaṁ doso sahate naraṁ.yaṁ doso sahate naraṁ.Anatthajanano moho,Anatthajanano moho,

moho cittappakopano;moho cittappakopano;Bhayamantarato jātaṁ,Bhayamantarato jātaṁ,taṁ jano nāvabujjhati.taṁ jano nāvabujjhati.

Mūḷho atthaṁ na jānāti,Mūḷho atthaṁ na jānāti,mūḷho dhammaṁ na passati;mūḷho dhammaṁ na passati;Andhantamaṁ tadā hoti,Andhantamaṁ tadā hoti,

yaṁ moho sahate naran”ti.yaṁ moho sahate naran”ti.Evampi tatrāsayāti—Evampi tatrāsayāti—parissayā.parissayā.

Vuttañhetaṁ bhagavatā—Vuttañhetaṁ bhagavatā—“Tayo kho, mahārāja, purisassa dhammā ajjhattaṁ uppajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya.“Tayo kho, mahārāja, purisassa dhammā ajjhattaṁ uppajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya.Katame tayo?Katame tayo?

Lobho kho, mahārāja, purisassa dhammo ajjhattaṁ uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya;Lobho kho, mahārāja, purisassa dhammo ajjhattaṁ uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya;doso kho, mahārāja …pe…doso kho, mahārāja …pe…moho kho, mahārāja, purisassa dhammo ajjhattaṁ uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya.moho kho, mahārāja, purisassa dhammo ajjhattaṁ uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya.

Ime kho, mahārāja, tayo purisassa dhammā ajjhattaṁ uppajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāyāti.Ime kho, mahārāja, tayo purisassa dhammā ajjhattaṁ uppajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāyāti.Lobho doso ca moho ca,Lobho doso ca moho ca,purisaṁ pāpacetasaṁ;purisaṁ pāpacetasaṁ;

Hiṁsanti attasambhūtā,Hiṁsanti attasambhūtā,tacasāraṁva samphalan”ti.tacasāraṁva samphalan”ti.Evampi tatrāsayāti—Evampi tatrāsayāti—

parissayā.parissayā.Vuttañhetaṁ bhagavatā—Vuttañhetaṁ bhagavatā—“Rāgo ca doso ca itonidānā,“Rāgo ca doso ca itonidānā,

Aratī ratī lomahaṁso itojā;Aratī ratī lomahaṁso itojā;Ito samuṭṭhāya manovitakkā,Ito samuṭṭhāya manovitakkā,Kumārakā dhaṅkamivossajantī”ti.Kumārakā dhaṅkamivossajantī”ti.

Evampi tatrāsayāti—Evampi tatrāsayāti—parissayā.parissayā.<b>Loke</b>ti manussaloketi—<b>Loke</b>ti manussaloketi—

kati parissayā loke.kati parissayā loke.<b>Gacchato agataṁ disan</b>ti.<b>Gacchato agataṁ disan</b>ti.Agatā disā vuccati amataṁ nibbānaṁ.Agatā disā vuccati amataṁ nibbānaṁ.

Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.Agatapubbā sā disā na sā disā gatapubbā iminā dīghena addhunā.Agatapubbā sā disā na sā disā gatapubbā iminā dīghena addhunā.“Samatittikaṁ anavasesaṁ,“Samatittikaṁ anavasesaṁ,

Telapattaṁ yathā parihareyya;Telapattaṁ yathā parihareyya;Evaṁ sacittamanurakkhe,Evaṁ sacittamanurakkhe,Patthayāno disaṁ agatapubbaṁ”.Patthayāno disaṁ agatapubbaṁ”.

Agatapubbaṁ disaṁ vajato gacchato abhikkamatoti—Agatapubbaṁ disaṁ vajato gacchato abhikkamatoti—gacchato agataṁ disaṁ.gacchato agataṁ disaṁ.<b>Ye bhikkhu abhisambhave</b>ti.<b>Ye bhikkhu abhisambhave</b>ti.

<b>Ye</b>ti ye parissaye abhisambhaveyya abhibhaveyya ajjhotthareyya pariyādiyeyya maddeyyāti—<b>Ye</b>ti ye parissaye abhisambhaveyya abhibhaveyya ajjhotthareyya pariyādiyeyya maddeyyāti—ye bhikkhu abhisambhave.ye bhikkhu abhisambhave.<b>Pantamhi sayanāsane</b>ti.<b>Pantamhi sayanāsane</b>ti.

Ante pante pariyante selante vā vanante vā nadante vā udakante vā yattha na kasīyati na vapīyati, janantaṁ atikkamitvā manussānaṁ anupacāre senāsaneti—Ante pante pariyante selante vā vanante vā nadante vā udakante vā yattha na kasīyati na vapīyati, janantaṁ atikkamitvā manussānaṁ anupacāre senāsaneti—pantamhi sayanāsane.pantamhi sayanāsane.Tenāha thero sāriputto—Tenāha thero sāriputto—

“Kati parissayā loke,“Kati parissayā loke,gacchato agataṁ disaṁ;gacchato agataṁ disaṁ;Ye bhikkhu abhisambhave,Ye bhikkhu abhisambhave,

pantamhi sayanāsane”ti.pantamhi sayanāsane”ti.<b>Kyāssa byappathayo assu,</b><b>Kyāssa byappathayo assu,</b><b>kyāssassu idha gocarā;</b><b>kyāssassu idha gocarā;</b>

<b>Kāni sīlabbatānāssu,</b><b>Kāni sīlabbatānāssu,</b><b>pahitattassa bhikkhuno.</b><b>pahitattassa bhikkhuno.</b><b>Kyāssa byappathayo assū</b>ti.<b>Kyāssa byappathayo assū</b>ti.

Kīdisena byappathena samannāgato assa kiṁsaṇṭhitena kiṁpakārena kiṁpaṭibhāgenāti vacīpārisuddhiṁ pucchati.Kīdisena byappathena samannāgato assa kiṁsaṇṭhitena kiṁpakārena kiṁpaṭibhāgenāti vacīpārisuddhiṁ pucchati.Katamā vacīpārisuddhi?Katamā vacīpārisuddhi?Idha bhikkhu musāvādaṁ pahāya musāvādā paṭivirato hoti saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṁvādako lokassa.Idha bhikkhu musāvādaṁ pahāya musāvādā paṭivirato hoti saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṁvādako lokassa.