上座部《分别论》（巴利原文）第 70 阅读页 · VB12 · Jhānavibhaṅga · 4/7

Yo takko vitakko …pe… sammāsaṅkappo—Yo takko vitakko …pe… sammāsaṅkappo—ayaṁ vuccati “vitakko”.ayaṁ vuccati “vitakko”.Tattha katamo vicāro?Tattha katamo vicāro?

Yo cāro anucāro vicāro anuvicāro upavicāro cittassa anusandhanatā anupekkhanatā—Yo cāro anucāro vicāro anuvicāro upavicāro cittassa anusandhanatā anupekkhanatā—ayaṁ vuccati “vicāro”.ayaṁ vuccati “vicāro”.Iti ayañca vitakko ayañca vicāro santā honti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.Iti ayañca vitakko ayañca vicāro santā honti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.

Tena vuccati “avitakkaṁ avicāran”ti.Tena vuccati “avitakkaṁ avicāran”ti.“Samādhijan”ti sampasādo pītisukhaṁ—“Samādhijan”ti sampasādo pītisukhaṁ—te imasmiṁ samādhimhi jātā honti sañjātā nibbattā abhinibbattā pātubhūtā.te imasmiṁ samādhimhi jātā honti sañjātā nibbattā abhinibbattā pātubhūtā.

Tena vuccati “samādhijan”ti.Tena vuccati “samādhijan”ti.“Pītisukhan”ti atthi pīti, atthi sukhaṁ.“Pītisukhan”ti atthi pīti, atthi sukhaṁ.Tattha katamā pīti …pe…Tattha katamā pīti …pe…

ayaṁ vuccati “pīti”.ayaṁ vuccati “pīti”.Tattha katamaṁ sukhaṁ …pe…Tattha katamaṁ sukhaṁ …pe…idaṁ vuccati “sukhaṁ”.idaṁ vuccati “sukhaṁ”.

Idaṁ sukhaṁ imāya pītiyā sahagataṁ hoti sahajātaṁ saṁsaṭṭhaṁ sampayuttaṁ.Idaṁ sukhaṁ imāya pītiyā sahagataṁ hoti sahajātaṁ saṁsaṭṭhaṁ sampayuttaṁ.Tena vuccati “pītisukhan”ti.Tena vuccati “pītisukhan”ti.“Dutiyan”ti gaṇanānupubbatā dutiyaṁ.“Dutiyan”ti gaṇanānupubbatā dutiyaṁ.

Idaṁ dutiyaṁ samāpajjatīti dutiyaṁ.Idaṁ dutiyaṁ samāpajjatīti dutiyaṁ.“Jhānan”ti sampasādo, pītisukhaṁ, cittassekaggatā.“Jhānan”ti sampasādo, pītisukhaṁ, cittassekaggatā.“Upasampajjā”ti yo dutiyassa jhānassa lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.“Upasampajjā”ti yo dutiyassa jhānassa lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.

“Viharatī”ti …pe…“Viharatī”ti …pe…tena vuccati “viharatī”ti.tena vuccati “viharatī”ti.“Pītiyā ca virāgā”ti tattha katamā pīti?“Pītiyā ca virāgā”ti tattha katamā pīti?

Yā pīti pāmojjaṁ āmodanā pamodanā hāso pahāso vitti odagyaṁ attamanatā cittassa—Yā pīti pāmojjaṁ āmodanā pamodanā hāso pahāso vitti odagyaṁ attamanatā cittassa—ayaṁ vuccati “pīti”.ayaṁ vuccati “pīti”.Ayaṁ pīti santā hoti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.Ayaṁ pīti santā hoti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.

Tena vuccati “pītiyā ca virāgā”ti.Tena vuccati “pītiyā ca virāgā”ti.“Upekkhako”ti tattha katamā upekkhā?“Upekkhako”ti tattha katamā upekkhā?Yā upekkhā upekkhanā ajjhupekkhanā majjhattatā cittassa—Yā upekkhā upekkhanā ajjhupekkhanā majjhattatā cittassa—

ayaṁ vuccati “upekkhā”.ayaṁ vuccati “upekkhā”.Imāya upekkhāya upeto hoti …pe… samannāgato.Imāya upekkhāya upeto hoti …pe… samannāgato.Tena vuccati “upekkhako”ti.Tena vuccati “upekkhako”ti.

“Viharatī”ti …pe…“Viharatī”ti …pe…tena vuccati “viharatī”ti.tena vuccati “viharatī”ti.“Sato ca sampajāno”ti tattha katamā sati?“Sato ca sampajāno”ti tattha katamā sati?

Yā sati anussati …pe… sammāsati—Yā sati anussati …pe… sammāsati—ayaṁ vuccati “sati”.ayaṁ vuccati “sati”.Tattha katamaṁ sampajaññaṁ?Tattha katamaṁ sampajaññaṁ?

Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—idaṁ vuccati “sampajaññaṁ”.idaṁ vuccati “sampajaññaṁ”.Iti imāya ca satiyā iminā ca sampajaññena upeto hoti …pe… samannāgato.Iti imāya ca satiyā iminā ca sampajaññena upeto hoti …pe… samannāgato.

Tena vuccati “sato ca sampajāno”ti.Tena vuccati “sato ca sampajāno”ti.“Sukhañca kāyena paṭisaṁvedetī”ti tattha katamaṁ sukhaṁ?“Sukhañca kāyena paṭisaṁvedetī”ti tattha katamaṁ sukhaṁ?Yaṁ cetasikaṁ sātaṁ cetasikaṁ sukhaṁ cetosamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā—Yaṁ cetasikaṁ sātaṁ cetasikaṁ sukhaṁ cetosamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā—

idaṁ vuccati “sukhaṁ”.idaṁ vuccati “sukhaṁ”.Tattha katamo kāyo?Tattha katamo kāyo?Saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho—Saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho—

ayaṁ vuccati “kāyo”.ayaṁ vuccati “kāyo”.Idaṁ sukhaṁ iminā kāyena paṭisaṁvedeti.Idaṁ sukhaṁ iminā kāyena paṭisaṁvedeti.Tena vuccati “sukhañca kāyena paṭisaṁvedetī”ti.Tena vuccati “sukhañca kāyena paṭisaṁvedetī”ti.

“Yaṁ taṁ ariyā ācikkhantī”ti tattha katame ariyā?“Yaṁ taṁ ariyā ācikkhantī”ti tattha katame ariyā?Ariyā vuccanti buddhā ca buddhasāvakā ca.Ariyā vuccanti buddhā ca buddhasāvakā ca.Te imaṁ ācikkhanti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttāniṁ karonti pakāsenti.Te imaṁ ācikkhanti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttāniṁ karonti pakāsenti.

Tena vuccati “yaṁ taṁ ariyā ācikkhantī”ti.Tena vuccati “yaṁ taṁ ariyā ācikkhantī”ti.“Upekkhako satimā sukhavihārī”ti tattha katamā upekkhā?“Upekkhako satimā sukhavihārī”ti tattha katamā upekkhā?Yā upekkhā upekkhanā ajjhupekkhanā majjhattatā cittassa—Yā upekkhā upekkhanā ajjhupekkhanā majjhattatā cittassa—

ayaṁ vuccati “upekkhā”.ayaṁ vuccati “upekkhā”.Tattha katamā sati?Tattha katamā sati?Yā sati anussati …pe… sammāsati—Yā sati anussati …pe… sammāsati—

ayaṁ vuccati “sati”.ayaṁ vuccati “sati”.Tattha katamaṁ sukhaṁ?Tattha katamaṁ sukhaṁ?Yaṁ cetasikaṁ sātaṁ cetasikaṁ sukhaṁ cetosamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā—Yaṁ cetasikaṁ sātaṁ cetasikaṁ sukhaṁ cetosamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā—

idaṁ vuccati “sukhaṁ”.idaṁ vuccati “sukhaṁ”.Iti imāya ca upekkhāya imāya ca satiyā iminā ca sukhena samannāgato iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti carati viharati.Iti imāya ca upekkhāya imāya ca satiyā iminā ca sukhena samannāgato iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti carati viharati.Tena vuccati “upekkhako satimā sukhavihārī”ti.Tena vuccati “upekkhako satimā sukhavihārī”ti.

“Tatiyan”ti gaṇanānupubbatā tatiyaṁ.“Tatiyan”ti gaṇanānupubbatā tatiyaṁ.Idaṁ tatiyaṁ samāpajjatīti tatiyaṁ.Idaṁ tatiyaṁ samāpajjatīti tatiyaṁ.“Jhānan”ti upekkhā, sati, sampajaññaṁ, sukhaṁ, cittassekaggatā.“Jhānan”ti upekkhā, sati, sampajaññaṁ, sukhaṁ, cittassekaggatā.

“Upasampajjā”ti yo tatiyassa jhānassa lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.“Upasampajjā”ti yo tatiyassa jhānassa lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.“Viharatī”ti …pe…“Viharatī”ti …pe…tena vuccati “viharatī”ti.tena vuccati “viharatī”ti.

“Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā”ti, atthi sukhaṁ, atthi dukkhaṁ.“Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā”ti, atthi sukhaṁ, atthi dukkhaṁ.Tattha katamaṁ sukhaṁ?Tattha katamaṁ sukhaṁ?Yaṁ kāyikaṁ sātaṁ kāyikaṁ sukhaṁ kāyasamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ kāyasamphassajā sātā sukhā vedanā—Yaṁ kāyikaṁ sātaṁ kāyikaṁ sukhaṁ kāyasamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ kāyasamphassajā sātā sukhā vedanā—

idaṁ vuccati “sukhaṁ”.idaṁ vuccati “sukhaṁ”.Tattha katamaṁ dukkhaṁ?Tattha katamaṁ dukkhaṁ?Yaṁ kāyikaṁ asātaṁ kāyikaṁ dukkhaṁ kāyasamphassajaṁ asātaṁ dukkhaṁ vedayitaṁ kāyasamphassajā asātā dukkhā vedanā—Yaṁ kāyikaṁ asātaṁ kāyikaṁ dukkhaṁ kāyasamphassajaṁ asātaṁ dukkhaṁ vedayitaṁ kāyasamphassajā asātā dukkhā vedanā—

idaṁ vuccati “dukkhaṁ”.idaṁ vuccati “dukkhaṁ”.Iti idañca sukhaṁ idañca dukkhaṁ santā honti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.Iti idañca sukhaṁ idañca dukkhaṁ santā honti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.Tena vuccati “sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā”ti.Tena vuccati “sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā”ti.

“Pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā”ti atthi somanassaṁ, atthi domanassaṁ.“Pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā”ti atthi somanassaṁ, atthi domanassaṁ.Tattha katamaṁ somanassaṁ?Tattha katamaṁ somanassaṁ?Yaṁ cetasikaṁ sātaṁ cetasikaṁ sukhaṁ cetosamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā—Yaṁ cetasikaṁ sātaṁ cetasikaṁ sukhaṁ cetosamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā—

idaṁ vuccati “somanassaṁ”.idaṁ vuccati “somanassaṁ”.Tattha katamaṁ domanassaṁ?Tattha katamaṁ domanassaṁ?Yaṁ cetasikaṁ asātaṁ cetasikaṁ dukkhaṁ cetosamphassajaṁ asātaṁ dukkhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā asātā dukkhā vedanā—Yaṁ cetasikaṁ asātaṁ cetasikaṁ dukkhaṁ cetosamphassajaṁ asātaṁ dukkhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā asātā dukkhā vedanā—

idaṁ vuccati “domanassaṁ”.idaṁ vuccati “domanassaṁ”.Iti idañca somanassaṁ idañca domanassaṁ pubbeva santā honti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.Iti idañca somanassaṁ idañca domanassaṁ pubbeva santā honti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.Tena vuccati “pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā”ti.Tena vuccati “pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā”ti.

“Adukkhamasukhan”ti yaṁ cetasikaṁ neva sātaṁ nāsātaṁ cetosamphassajaṁ adukkhamasukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā.“Adukkhamasukhan”ti yaṁ cetasikaṁ neva sātaṁ nāsātaṁ cetosamphassajaṁ adukkhamasukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā.Tena vuccati “adukkhamasukhan”ti.Tena vuccati “adukkhamasukhan”ti.“Upekkhāsatipārisuddhin”ti, tattha katamā upekkhā?“Upekkhāsatipārisuddhin”ti, tattha katamā upekkhā?

Yā upekkhā upekkhanā ajjhupekkhanā majjhattatā cittassa—Yā upekkhā upekkhanā ajjhupekkhanā majjhattatā cittassa—ayaṁ vuccati “upekkhā”.ayaṁ vuccati “upekkhā”.Tattha katamā sati?Tattha katamā sati?

Yā sati anussati …pe… sammāsati—Yā sati anussati …pe… sammāsati—ayaṁ vuccati “sati”.ayaṁ vuccati “sati”.Ayaṁ sati imāya upekkhāya vivaṭā hoti parisuddhā pariyodātā.Ayaṁ sati imāya upekkhāya vivaṭā hoti parisuddhā pariyodātā.

Tena vuccati “upekkhāsatipārisuddhin”ti.Tena vuccati “upekkhāsatipārisuddhin”ti.“Catutthan”ti gaṇanānupubbatā catutthaṁ, idaṁ catutthaṁ samāpajjatīti catutthaṁ.“Catutthan”ti gaṇanānupubbatā catutthaṁ, idaṁ catutthaṁ samāpajjatīti catutthaṁ.“Jhānan”ti upekkhā, sati, cittassekaggatā.“Jhānan”ti upekkhā, sati, cittassekaggatā.

“Upasampajjā”ti yo catutthassa jhānassa lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.“Upasampajjā”ti yo catutthassa jhānassa lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.“Viharatī”ti …pe…“Viharatī”ti …pe…tena vuccati “viharatī”ti.tena vuccati “viharatī”ti.

“Sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā”ti tattha katamā rūpasaññā?“Sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā”ti tattha katamā rūpasaññā?Rūpāvacarasamāpattiṁ samāpannassa vā upapannassa vā diṭṭhadhammasukhavihārissa vā saññā sañjānanā sañjānitattaṁ—Rūpāvacarasamāpattiṁ samāpannassa vā upapannassa vā diṭṭhadhammasukhavihārissa vā saññā sañjānanā sañjānitattaṁ—imā vuccanti “rūpasaññāyo”.imā vuccanti “rūpasaññāyo”.

Imā rūpasaññāyo atikkanto hoti vītikkanto samatikkanto.Imā rūpasaññāyo atikkanto hoti vītikkanto samatikkanto.Tena vuccati “sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā”ti.Tena vuccati “sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā”ti.“Paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā”ti tattha katamā paṭighasaññā?“Paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā”ti tattha katamā paṭighasaññā?

Rūpasaññā saddasaññā …pe…Rūpasaññā saddasaññā …pe…phoṭṭhabbasaññā—phoṭṭhabbasaññā—imā vuccanti “paṭighasaññāyo”.imā vuccanti “paṭighasaññāyo”.

Imā paṭighasaññāyo santā honti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.Imā paṭighasaññāyo santā honti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.Tena vuccati “paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā”ti.Tena vuccati “paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā”ti.“Nānattasaññānaṁ amanasikārā”ti tattha katamā nānattasaññā?“Nānattasaññānaṁ amanasikārā”ti tattha katamā nānattasaññā?

Asamāpannassa manodhātu samaṅgissa vā manoviññāṇadhātu samaṅgissa vā saññā sañjānanā sañjānitattaṁ—Asamāpannassa manodhātu samaṅgissa vā manoviññāṇadhātu samaṅgissa vā saññā sañjānanā sañjānitattaṁ—imā vuccanti “nānattasaññāyo”.imā vuccanti “nānattasaññāyo”.Imā nānattasaññāyo na manasi karoti.Imā nānattasaññāyo na manasi karoti.