上座部《分别论》（巴利原文）第 69 阅读页 · VB12 · Jhānavibhaṅga · 3/7

“Sato sampajāno”ti.“Sato sampajāno”ti.Tattha katamā sati?Tattha katamā sati?Yā sati anussati …pe… sammāsati—Yā sati anussati …pe… sammāsati—

ayaṁ vuccati “sati”.ayaṁ vuccati “sati”.Tattha katamaṁ sampajaññaṁ?Tattha katamaṁ sampajaññaṁ?Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—

idaṁ vuccati “sampajaññaṁ”.idaṁ vuccati “sampajaññaṁ”.Iti imāya ca satiyā iminā ca sampajaññena upeto hoti …pe… samannāgato.Iti imāya ca satiyā iminā ca sampajaññena upeto hoti …pe… samannāgato.Tena vuccati “sato sampajāno”ti.Tena vuccati “sato sampajāno”ti.

“Thinamiddhā cittaṁ parisodhetī”ti.“Thinamiddhā cittaṁ parisodhetī”ti.Atthi thinaṁ, atthi middhaṁ.Atthi thinaṁ, atthi middhaṁ.Tattha katamaṁ thinaṁ …pe…Tattha katamaṁ thinaṁ …pe…

idaṁ vuccati “thinaṁ”.idaṁ vuccati “thinaṁ”.Tattha katamaṁ middhaṁ …pe…Tattha katamaṁ middhaṁ …pe…idaṁ vuccati “middhaṁ”.idaṁ vuccati “middhaṁ”.

Tattha katamaṁ cittaṁ …pe…Tattha katamaṁ cittaṁ …pe…idaṁ vuccati “cittaṁ”.idaṁ vuccati “cittaṁ”.Idaṁ cittaṁ imamhā thinamiddhā sodheti visodheti parisodheti moceti vimoceti parimoceti.Idaṁ cittaṁ imamhā thinamiddhā sodheti visodheti parisodheti moceti vimoceti parimoceti.

Tena vuccati “thinamiddhā cittaṁ parisodhetī”ti.Tena vuccati “thinamiddhā cittaṁ parisodhetī”ti.“Uddhaccakukkuccaṁ pahāyā”ti atthi uddhaccaṁ, atthi kukkuccaṁ.“Uddhaccakukkuccaṁ pahāyā”ti atthi uddhaccaṁ, atthi kukkuccaṁ.Tattha katamaṁ uddhaccaṁ?Tattha katamaṁ uddhaccaṁ?

Yaṁ cittassa uddhaccaṁ avūpasamo cetaso vikkhepo bhantattaṁ cittassa—Yaṁ cittassa uddhaccaṁ avūpasamo cetaso vikkhepo bhantattaṁ cittassa—idaṁ vuccati “uddhaccaṁ”.idaṁ vuccati “uddhaccaṁ”.Tattha katamaṁ kukkuccaṁ?Tattha katamaṁ kukkuccaṁ?

Akappiye kappiyasaññitā, kappiye akappiyasaññitā, avajje vajjasaññitā, vajje avajjasaññitā, yaṁ evarūpaṁ kukkuccaṁ kukkuccāyanā kukkuccāyitattaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekhā—Akappiye kappiyasaññitā, kappiye akappiyasaññitā, avajje vajjasaññitā, vajje avajjasaññitā, yaṁ evarūpaṁ kukkuccaṁ kukkuccāyanā kukkuccāyitattaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekhā—idaṁ vuccati “kukkuccaṁ”.idaṁ vuccati “kukkuccaṁ”.Iti idañca uddhaccaṁ idañca kukkuccaṁ santā honti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.Iti idañca uddhaccaṁ idañca kukkuccaṁ santā honti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.

Tena vuccati “uddhaccakukkuccaṁ pahāyā”ti.Tena vuccati “uddhaccakukkuccaṁ pahāyā”ti.“Anuddhato”ti tassa uddhaccakukkuccassa cattattā vantattā muttattā pahīnattā paṭinissaṭṭhattā pahīnapaṭinissaṭṭhattā.“Anuddhato”ti tassa uddhaccakukkuccassa cattattā vantattā muttattā pahīnattā paṭinissaṭṭhattā pahīnapaṭinissaṭṭhattā.Tena vuccati “anuddhato”ti.Tena vuccati “anuddhato”ti.

“Viharatī”ti …pe…“Viharatī”ti …pe…tena vuccati “viharatī”ti.tena vuccati “viharatī”ti.(…)(…)

“Vūpasantacitto”ti.“Vūpasantacitto”ti.Tattha katamaṁ cittaṁ?Tattha katamaṁ cittaṁ?Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—

idaṁ vuccati “cittaṁ”.idaṁ vuccati “cittaṁ”.Idaṁ cittaṁ ajjhattaṁ santaṁ hoti samitaṁ vūpasantaṁ.Idaṁ cittaṁ ajjhattaṁ santaṁ hoti samitaṁ vūpasantaṁ.Tena vuccati “ajjhattaṁ vūpasantacitto”ti.Tena vuccati “ajjhattaṁ vūpasantacitto”ti.

“Uddhaccakukkuccā cittaṁ parisodhetī”ti atthi uddhaccaṁ, atthi kukkuccaṁ.“Uddhaccakukkuccā cittaṁ parisodhetī”ti atthi uddhaccaṁ, atthi kukkuccaṁ.Tattha katamaṁ uddhaccaṁ?Tattha katamaṁ uddhaccaṁ?Yaṁ cittassa uddhaccaṁ avūpasamo cetaso vikkhepo bhantattaṁ cittassa—Yaṁ cittassa uddhaccaṁ avūpasamo cetaso vikkhepo bhantattaṁ cittassa—

idaṁ vuccati “uddhaccaṁ”.idaṁ vuccati “uddhaccaṁ”.Tattha katamaṁ kukkuccaṁ …pe…Tattha katamaṁ kukkuccaṁ …pe…idaṁ vuccati “kukkuccaṁ”.idaṁ vuccati “kukkuccaṁ”.

Tattha katamaṁ cittaṁ …pe…Tattha katamaṁ cittaṁ …pe…idaṁ vuccati “cittaṁ”.idaṁ vuccati “cittaṁ”.Idaṁ cittaṁ imamhā uddhaccakukkuccā sodheti visodheti parisodheti moceti vimoceti parimoceti.Idaṁ cittaṁ imamhā uddhaccakukkuccā sodheti visodheti parisodheti moceti vimoceti parimoceti.

Tena vuccati “uddhaccakukkuccā cittaṁ parisodhetī”ti.Tena vuccati “uddhaccakukkuccā cittaṁ parisodhetī”ti.“Vicikicchaṁ pahāyā”ti, tattha katamā vicikicchā?“Vicikicchaṁ pahāyā”ti, tattha katamā vicikicchā?Yā kaṅkhā kaṅkhāyanā kaṅkhāyitattaṁ vimati vicikicchā dveḷhakaṁ dvidhāpatho saṁsayo anekaṁsaggāho āsappanā parisappanā apariyogāhaṇā chambhitattaṁ cittassa manovilekho—Yā kaṅkhā kaṅkhāyanā kaṅkhāyitattaṁ vimati vicikicchā dveḷhakaṁ dvidhāpatho saṁsayo anekaṁsaggāho āsappanā parisappanā apariyogāhaṇā chambhitattaṁ cittassa manovilekho—

ayaṁ vuccati “vicikicchā”.ayaṁ vuccati “vicikicchā”.Ayaṁ vicikicchā santā hoti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.Ayaṁ vicikicchā santā hoti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.Tena vuccati “vicikicchaṁ pahāyā”ti.Tena vuccati “vicikicchaṁ pahāyā”ti.

“Tiṇṇavicikiccho”ti, imaṁ vicikicchaṁ tiṇṇo hoti uttiṇṇo nittiṇṇo pāraṅgato pāramanuppatto.“Tiṇṇavicikiccho”ti, imaṁ vicikicchaṁ tiṇṇo hoti uttiṇṇo nittiṇṇo pāraṅgato pāramanuppatto.Tena vuccati “tiṇṇavicikiccho”ti.Tena vuccati “tiṇṇavicikiccho”ti.“Akathaṅkathī kusalesu dhammesū”ti imāya vicikicchāya kusalesu dhammesu na kaṅkhati na vicikicchati akathaṅkathī hoti nikkathaṅkathī vikathaṅkatho.“Akathaṅkathī kusalesu dhammesū”ti imāya vicikicchāya kusalesu dhammesu na kaṅkhati na vicikicchati akathaṅkathī hoti nikkathaṅkathī vikathaṅkatho.

Tena vuccati “akathaṅkathī kusalesu dhammesū”ti.Tena vuccati “akathaṅkathī kusalesu dhammesū”ti.“Vicikicchāya cittaṁ parisodhetī”ti, tattha katamā vicikicchā?“Vicikicchāya cittaṁ parisodhetī”ti, tattha katamā vicikicchā?Yā kaṅkhā kaṅkhāyanā kaṅkhāyitattaṁ chambhitattaṁ cittassa manovilekho—Yā kaṅkhā kaṅkhāyanā kaṅkhāyitattaṁ chambhitattaṁ cittassa manovilekho—

ayaṁ vuccati “vicikicchā”.ayaṁ vuccati “vicikicchā”.Tattha katamaṁ cittaṁ?Tattha katamaṁ cittaṁ?Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—

idaṁ vuccati “cittaṁ”.idaṁ vuccati “cittaṁ”.Idaṁ cittaṁ imāya vicikicchāya sodheti visodheti parisodheti moceti vimoceti parimoceti.Idaṁ cittaṁ imāya vicikicchāya sodheti visodheti parisodheti moceti vimoceti parimoceti.Tena vuccati “vicikicchāya cittaṁ parisodhetī”ti.Tena vuccati “vicikicchāya cittaṁ parisodhetī”ti.

“Ime pañca nīvaraṇe pahāyā”ti ime pañca nīvaraṇā santā honti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.“Ime pañca nīvaraṇe pahāyā”ti ime pañca nīvaraṇā santā honti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.Tena vuccati “ime pañca nīvaraṇe pahāyā”ti.Tena vuccati “ime pañca nīvaraṇe pahāyā”ti.“Cetaso upakkilese”ti ime pañca nīvaraṇā cittassa upakkilesā.“Cetaso upakkilese”ti ime pañca nīvaraṇā cittassa upakkilesā.

“Paññāya dubbalīkaraṇe”ti imehi pañcahi nīvaraṇehi anuppannā ceva paññā na uppajjati uppannā ca paññā nirujjhati.“Paññāya dubbalīkaraṇe”ti imehi pañcahi nīvaraṇehi anuppannā ceva paññā na uppajjati uppannā ca paññā nirujjhati.Tena vuccati “paññāya dubbalīkaraṇe”ti.Tena vuccati “paññāya dubbalīkaraṇe”ti.“Vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehī”ti tattha katame kāmā?“Vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehī”ti tattha katame kāmā?

Chando kāmo, rāgo kāmo, chandarāgo kāmo, saṅkappo kāmo, rāgo kāmo, saṅkapparāgo kāmo—Chando kāmo, rāgo kāmo, chandarāgo kāmo, saṅkappo kāmo, rāgo kāmo, saṅkapparāgo kāmo—ime vuccanti “kāmā”.ime vuccanti “kāmā”.Tattha katame akusalā dhammā?Tattha katame akusalā dhammā?

Kāmacchando, byāpādo, thinaṁ, middhaṁ, uddhaccaṁ, kukkuccaṁ, vicikicchā—Kāmacchando, byāpādo, thinaṁ, middhaṁ, uddhaccaṁ, kukkuccaṁ, vicikicchā—ime vuccanti “akusalā dhammā”.ime vuccanti “akusalā dhammā”.Iti imehi ca kāmehi imehi ca akusalehi dhammehi vivitto hoti.Iti imehi ca kāmehi imehi ca akusalehi dhammehi vivitto hoti.

Tena vuccati “vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehī”ti.Tena vuccati “vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehī”ti.“Savitakkaṁ savicāran”ti atthi vitakko, atthi vicāro.“Savitakkaṁ savicāran”ti atthi vitakko, atthi vicāro.Tattha katamo vitakko?Tattha katamo vitakko?

Yo takko vitakko saṅkappo appanā byappanā cetaso abhiniropanā sammāsaṅkappo—Yo takko vitakko saṅkappo appanā byappanā cetaso abhiniropanā sammāsaṅkappo—ayaṁ vuccati “vitakko”.ayaṁ vuccati “vitakko”.Tattha katamo vicāro?Tattha katamo vicāro?

Yo cāro vicāro anuvicāro upavicāro cittassa anusandhanatā anupekkhanatā—Yo cāro vicāro anuvicāro upavicāro cittassa anusandhanatā anupekkhanatā—ayaṁ vuccati “vicāro”.ayaṁ vuccati “vicāro”.Iti iminā ca vitakkena iminā ca vicārena upeto hoti …pe… samannāgato.Iti iminā ca vitakkena iminā ca vicārena upeto hoti …pe… samannāgato.

Tena vuccati “savitakkaṁ savicāran”ti.Tena vuccati “savitakkaṁ savicāran”ti.“Vivekajan”ti vitakko, vicāro, pīti, sukhaṁ, cittassekaggatā—“Vivekajan”ti vitakko, vicāro, pīti, sukhaṁ, cittassekaggatā—te imasmiṁ viveke jātā honti sañjātā nibbattā abhinibbattā pātubhūtā.te imasmiṁ viveke jātā honti sañjātā nibbattā abhinibbattā pātubhūtā.

Tena vuccati “vivekajan”ti.Tena vuccati “vivekajan”ti.“Pītisukhan”ti atthi pīti, atthi sukhaṁ.“Pītisukhan”ti atthi pīti, atthi sukhaṁ.Tattha katamā pīti?Tattha katamā pīti?

Yā pīti pāmojjaṁ āmodanā pamodanā hāso pahāso vitti odagyaṁ attamanatā cittassa—Yā pīti pāmojjaṁ āmodanā pamodanā hāso pahāso vitti odagyaṁ attamanatā cittassa—ayaṁ vuccati “pīti”.ayaṁ vuccati “pīti”.Tattha katamaṁ sukhaṁ?Tattha katamaṁ sukhaṁ?

Yaṁ cetasikaṁ sātaṁ cetasikaṁ sukhaṁ cetosamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā—Yaṁ cetasikaṁ sātaṁ cetasikaṁ sukhaṁ cetosamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā—idaṁ vuccati “sukhaṁ”.idaṁ vuccati “sukhaṁ”.Idaṁ sukhaṁ imāya pītiyā sahagataṁ hoti sahajātaṁ saṁsaṭṭhaṁ sampayuttaṁ.Idaṁ sukhaṁ imāya pītiyā sahagataṁ hoti sahajātaṁ saṁsaṭṭhaṁ sampayuttaṁ.

Tena vuccati “pītisukhan”ti.Tena vuccati “pītisukhan”ti.“Paṭhaman”ti gaṇanānupubbatā paṭhamaṁ.“Paṭhaman”ti gaṇanānupubbatā paṭhamaṁ.Idaṁ paṭhamaṁ samāpajjatīti paṭhamaṁ.Idaṁ paṭhamaṁ samāpajjatīti paṭhamaṁ.

“Jhānan”ti vitakko, vicāro, pīti, sukhaṁ, cittassekaggatā.“Jhānan”ti vitakko, vicāro, pīti, sukhaṁ, cittassekaggatā.“Upasampajjā”ti yo paṭhamassa jhānassa lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.“Upasampajjā”ti yo paṭhamassa jhānassa lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.“Viharatī”ti …pe…“Viharatī”ti …pe…

tena vuccati “viharatī”ti.tena vuccati “viharatī”ti.“Vitakkavicārānaṁ vūpasamā”ti, atthi vitakko, atthi vicāro.“Vitakkavicārānaṁ vūpasamā”ti, atthi vitakko, atthi vicāro.Tattha katamo vitakko?Tattha katamo vitakko?

Yo takko vitakko …pe… sammāsaṅkappo—Yo takko vitakko …pe… sammāsaṅkappo—ayaṁ vuccati “vitakko”.ayaṁ vuccati “vitakko”.Tattha katamo vicāro?Tattha katamo vicāro?

Yo cāro vicāro anuvicāro upavicāro cittassa anusandhanatā anupekkhanatā—Yo cāro vicāro anuvicāro upavicāro cittassa anusandhanatā anupekkhanatā—ayaṁ vuccati “vicāro”.ayaṁ vuccati “vicāro”.Iti ayañca vitakko ayañca vicāro santā honti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.Iti ayañca vitakko ayañca vicāro santā honti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.

Tena vuccati “vitakkavicārānaṁ vūpasamā”ti.Tena vuccati “vitakkavicārānaṁ vūpasamā”ti.“Ajjhattan”ti yaṁ ajjhattaṁ paccattaṁ.“Ajjhattan”ti yaṁ ajjhattaṁ paccattaṁ.“Sampasādanan”ti yā saddhā saddahanā okappanā abhippasādo.“Sampasādanan”ti yā saddhā saddahanā okappanā abhippasādo.

“Cetaso ekodibhāvan”ti yā cittassa ṭhiti …pe… sammāsamādhi.“Cetaso ekodibhāvan”ti yā cittassa ṭhiti …pe… sammāsamādhi.“Avitakkaṁ avicāran”ti atthi vitakko, atthi vicāro.“Avitakkaṁ avicāran”ti atthi vitakko, atthi vicāro.Tattha katamo vitakko?Tattha katamo vitakko?