巴利《小部》· 大义释第 72 阅读页 · MND13 · 13. Mahābyūhasuttaniddesa · 5/7

Pakappitā diṭṭhipurakkharāno;Pakappitā diṭṭhipurakkharāno;Yaṁ nissito tattha subhaṁ vadāno,Yaṁ nissito tattha subhaṁ vadāno,Suddhiṁ vado tattha tathaddasā so”ti.Suddhiṁ vado tattha tathaddasā so”ti.

<b>Na brāhmaṇo kappamupeti saṅkhā,</b><b>Na brāhmaṇo kappamupeti saṅkhā,</b><b>Na diṭṭhisārī napi ñāṇabandhu;</b><b>Na diṭṭhisārī napi ñāṇabandhu;</b><b>Ñatvā ca so sammutiyo puthujjā,</b><b>Ñatvā ca so sammutiyo puthujjā,</b>

<b>Upekkhatī uggahaṇanti maññe.</b><b>Upekkhatī uggahaṇanti maññe.</b><b>Na brāhmaṇo kappamupeti saṅkhā</b>ti.<b>Na brāhmaṇo kappamupeti saṅkhā</b>ti.<b>Nā</b>ti paṭikkhepo.<b>Nā</b>ti paṭikkhepo.

<b>Brāhmaṇo</b>ti sattannaṁ dhammānaṁ bāhitattā brāhmaṇo …pe… asito tādi pavuccate sa brahmā.<b>Brāhmaṇo</b>ti sattannaṁ dhammānaṁ bāhitattā brāhmaṇo …pe… asito tādi pavuccate sa brahmā.<b>Kappā</b>ti dve kappā—<b>Kappā</b>ti dve kappā—taṇhākappo ca diṭṭhikappo ca …pe…taṇhākappo ca diṭṭhikappo ca …pe…

ayaṁ taṇhākappo …pe…ayaṁ taṇhākappo …pe…ayaṁ diṭṭhikappo.ayaṁ diṭṭhikappo.Saṅkhā vuccati ñāṇaṁ.Saṅkhā vuccati ñāṇaṁ.

Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.<b>Na brāhmaṇo kappamupeti saṅkhā</b>ti.<b>Na brāhmaṇo kappamupeti saṅkhā</b>ti.Brāhmaṇo saṅkhāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā.Brāhmaṇo saṅkhāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā.

“Sabbe saṅkhārā aniccā …“Sabbe saṅkhārā aniccā …sabbe saṅkhārā dukkhā …pe…sabbe saṅkhārā dukkhā …pe…yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti saṅkhāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā taṇhākappaṁ vā diṭṭhikappaṁ vā neti na upeti na upagacchati na gaṇhāti na parāmasati nābhinivisatīti—yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti saṅkhāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā taṇhākappaṁ vā diṭṭhikappaṁ vā neti na upeti na upagacchati na gaṇhāti na parāmasati nābhinivisatīti—

na brāhmaṇo kappamupeti saṅkhā.na brāhmaṇo kappamupeti saṅkhā.<b>Na diṭṭhisārī napi ñāṇabandhū</b>ti.<b>Na diṭṭhisārī napi ñāṇabandhū</b>ti.Tassa dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni pahīnāni samucchinnāni vūpasantāni paṭipassaddhāni abhabbuppattikāni ñāṇagginā daḍḍhāni.Tassa dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni pahīnāni samucchinnāni vūpasantāni paṭipassaddhāni abhabbuppattikāni ñāṇagginā daḍḍhāni.

So diṭṭhiyā na yāyati na nīyati na vuyhati na saṁharīyati napi taṁ diṭṭhigataṁ sārato pacceti na paccāgacchatīti—So diṭṭhiyā na yāyati na nīyati na vuyhati na saṁharīyati napi taṁ diṭṭhigataṁ sārato pacceti na paccāgacchatīti—na diṭṭhisārī.na diṭṭhisārī.<b>Napi ñāṇabandhū</b>ti aṭṭhasamāpattiñāṇena vā pañcābhiññāñāṇena vā taṇhābandhuṁ vā diṭṭhibandhuṁ vā na karoti na janeti na sañjaneti na nibbatteti nābhinibbattetīti—<b>Napi ñāṇabandhū</b>ti aṭṭhasamāpattiñāṇena vā pañcābhiññāñāṇena vā taṇhābandhuṁ vā diṭṭhibandhuṁ vā na karoti na janeti na sañjaneti na nibbatteti nābhinibbattetīti—

na diṭṭhisārī napi ñāṇabandhu.na diṭṭhisārī napi ñāṇabandhu.<b>Ñatvā ca so sammutiyo puthujjā</b>ti.<b>Ñatvā ca so sammutiyo puthujjā</b>ti.<b>Ñatvā</b>ti ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā.<b>Ñatvā</b>ti ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā.

“Sabbe saṅkhārā aniccā”ti ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā,“Sabbe saṅkhārā aniccā”ti ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā,“sabbe saṅkhārā dukkhā”ti …pe…“sabbe saṅkhārā dukkhā”ti …pe…“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—

ñatvā ca so.ñatvā ca so.<b>Sammutiyo</b> vuccanti dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni diṭṭhisammutiyo.<b>Sammutiyo</b> vuccanti dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni diṭṭhisammutiyo.<b>Puthujjā</b>ti puthujjanehi janitā vā tā sammutiyoti—<b>Puthujjā</b>ti puthujjanehi janitā vā tā sammutiyoti—

puthujjā.puthujjā.Puthu nānājanehi janitā vā sammutiyoti puthujjāti—Puthu nānājanehi janitā vā sammutiyoti puthujjāti—ñatvā ca so sammutiyo puthujjā.ñatvā ca so sammutiyo puthujjā.

<b>Upekkhatī uggahaṇanti maññe</b>ti.<b>Upekkhatī uggahaṇanti maññe</b>ti.Aññe taṇhāvasena diṭṭhivasena gaṇhanti parāmasanti abhinivisanti.Aññe taṇhāvasena diṭṭhivasena gaṇhanti parāmasanti abhinivisanti.Arahā upekkhati na gaṇhāti na parāmasati nābhinivisatīti—Arahā upekkhati na gaṇhāti na parāmasati nābhinivisatīti—

upekkhatī uggahaṇanti maññe.upekkhatī uggahaṇanti maññe.Tenāha bhagavā—Tenāha bhagavā—“Na brāhmaṇo kappamupeti saṅkhā,“Na brāhmaṇo kappamupeti saṅkhā,

Na diṭṭhisārī napi ñāṇabandhu;Na diṭṭhisārī napi ñāṇabandhu;Ñatvā ca so sammutiyo puthujjā,Ñatvā ca so sammutiyo puthujjā,Upekkhatī uggahaṇanti maññe”ti.Upekkhatī uggahaṇanti maññe”ti.

<b>Vissajja ganthāni munīdha loke,</b><b>Vissajja ganthāni munīdha loke,</b><b>Vivādajātesu na vaggasārī;</b><b>Vivādajātesu na vaggasārī;</b><b>Santo asantesu upekkhako so,</b><b>Santo asantesu upekkhako so,</b>

<b>Anuggaho uggahaṇanti maññe.</b><b>Anuggaho uggahaṇanti maññe.</b><b>Vissajja ganthāni munīdha loke</b>ti.<b>Vissajja ganthāni munīdha loke</b>ti.<b>Ganthā</b>ti cattāro ganthā—<b>Ganthā</b>ti cattāro ganthā—

abhijjhā kāyagantho, byāpādo kāyagantho, sīlabbataparāmāso kāyagantho, idaṁsaccābhiniveso kāyagantho.abhijjhā kāyagantho, byāpādo kāyagantho, sīlabbataparāmāso kāyagantho, idaṁsaccābhiniveso kāyagantho.Attano diṭṭhiyā rāgo abhijjhā kāyagantho, paravādesu āghāto appaccayo byāpādo kāyagantho, attano sīlaṁ vā vataṁ vā sīlabbataṁ vā parāmasati sīlabbataparāmāso kāyagantho, attano diṭṭhi idaṁsaccābhiniveso kāyagantho.Attano diṭṭhiyā rāgo abhijjhā kāyagantho, paravādesu āghāto appaccayo byāpādo kāyagantho, attano sīlaṁ vā vataṁ vā sīlabbataṁ vā parāmasati sīlabbataparāmāso kāyagantho, attano diṭṭhi idaṁsaccābhiniveso kāyagantho.<b>Vissajjā</b>ti ganthe vossajjitvā vissajja.<b>Vissajjā</b>ti ganthe vossajjitvā vissajja.

Atha vā ganthe gathite ganthite bandhe vibandhe ābandhe lagge laggite palibuddhe bandhane phoṭayitvā vissajja.Atha vā ganthe gathite ganthite bandhe vibandhe ābandhe lagge laggite palibuddhe bandhane phoṭayitvā vissajja.Yathā vayhaṁ vā rathaṁ vā sakaṭaṁ vā sandamānikaṁ vā sajjaṁ vissajjaṁ karonti vikopenti;Yathā vayhaṁ vā rathaṁ vā sakaṭaṁ vā sandamānikaṁ vā sajjaṁ vissajjaṁ karonti vikopenti;evamevaṁ ganthe vossajjitvā vissajja.evamevaṁ ganthe vossajjitvā vissajja.

Atha vā ganthe gathite gaṇṭhite bandhe vibandhe ābandhe lagge laggite palibuddhe bandhane phoṭayitvā vissajja.Atha vā ganthe gathite gaṇṭhite bandhe vibandhe ābandhe lagge laggite palibuddhe bandhane phoṭayitvā vissajja.<b>Munī</b>ti.<b>Munī</b>ti.<b>Monaṁ</b> vuccati ñāṇaṁ …pe… saṅgajālamaticca so muni.<b>Monaṁ</b> vuccati ñāṇaṁ …pe… saṅgajālamaticca so muni.

<b>Idhā</b>ti imissā diṭṭhiyā …pe…<b>Idhā</b>ti imissā diṭṭhiyā …pe…imasmiṁ manussaloketi—imasmiṁ manussaloketi—vissajja ganthāni munīdha loke.vissajja ganthāni munīdha loke.

<b>Vivādajātesu na vaggasārī</b>ti.<b>Vivādajātesu na vaggasārī</b>ti.Vivādajātesu sañjātesu nibbattesu abhinibbattesu pātubhūtesu chandāgatiṁ gacchantesu dosāgatiṁ gacchantesu bhayāgatiṁ gacchantesu mohāgatiṁ gacchantesu na chandāgatiṁ gacchati, na dosāgatiṁ gacchati, na bhayāgatiṁ gacchati, na mohāgatiṁ gacchati, na rāgavasena gacchati, na dosavasena gacchati, na mohavasena gacchati, na mānavasena gacchati, na diṭṭhivasena gacchati, na uddhaccavasena gacchati, na vicikicchāvasena gacchati, na anusayavasena gacchati, na vaggehi dhammehi yāyati nīyati vuyhati saṁharīyatīti—Vivādajātesu sañjātesu nibbattesu abhinibbattesu pātubhūtesu chandāgatiṁ gacchantesu dosāgatiṁ gacchantesu bhayāgatiṁ gacchantesu mohāgatiṁ gacchantesu na chandāgatiṁ gacchati, na dosāgatiṁ gacchati, na bhayāgatiṁ gacchati, na mohāgatiṁ gacchati, na rāgavasena gacchati, na dosavasena gacchati, na mohavasena gacchati, na mānavasena gacchati, na diṭṭhivasena gacchati, na uddhaccavasena gacchati, na vicikicchāvasena gacchati, na anusayavasena gacchati, na vaggehi dhammehi yāyati nīyati vuyhati saṁharīyatīti—

vivādajātesu na vaggasārī.vivādajātesu na vaggasārī.<b>Santo asantesu upekkhako so</b>ti.<b>Santo asantesu upekkhako so</b>ti.<b>Santo</b>ti rāgassa santattā santo, dosassa santattā santo, mohassa santattā santo …pe… sabbākusalābhisaṅkhārānaṁ santattā samitattā vūpasamitattā vijjhātattā nibbutattā vigatattā paṭipassaddhattā santo upasanto vūpasanto nibbuto paṭipassaddhoti—<b>Santo</b>ti rāgassa santattā santo, dosassa santattā santo, mohassa santattā santo …pe… sabbākusalābhisaṅkhārānaṁ santattā samitattā vūpasamitattā vijjhātattā nibbutattā vigatattā paṭipassaddhattā santo upasanto vūpasanto nibbuto paṭipassaddhoti—

santo.santo.<b>Asantesū</b>ti asantesu anupasantesu avūpasantesu anibbutesu appaṭipassaddhesūti—<b>Asantesū</b>ti asantesu anupasantesu avūpasantesu anibbutesu appaṭipassaddhesūti—santo asantesu.santo asantesu.

<b>Upekkhako so</b>ti arahā chaḷaṅgupekkhāya samannāgato cakkhunā rūpaṁ disvā neva sumano hoti na dummano upekkhako viharati sato sampajāno.<b>Upekkhako so</b>ti arahā chaḷaṅgupekkhāya samannāgato cakkhunā rūpaṁ disvā neva sumano hoti na dummano upekkhako viharati sato sampajāno.Sotena saddaṁ sutvā …pe…Sotena saddaṁ sutvā …pe…kālaṁ kaṅkhati bhāvito sa dantoti—kālaṁ kaṅkhati bhāvito sa dantoti—

santo asantesu upekkhako so.santo asantesu upekkhako so.<b>Anuggaho uggahaṇanti maññe</b>ti.<b>Anuggaho uggahaṇanti maññe</b>ti.Aññe taṇhāvasena diṭṭhivasena gaṇhante parāmasante abhinivisante.Aññe taṇhāvasena diṭṭhivasena gaṇhante parāmasante abhinivisante.

Arahā upekkhati na gaṇhāti na parāmasati nābhinivisatīti—Arahā upekkhati na gaṇhāti na parāmasati nābhinivisatīti—anuggaho uggahaṇanti maññe.anuggaho uggahaṇanti maññe.Tenāha bhagavā—Tenāha bhagavā—

“Vissajja ganthāni munīdha loke,“Vissajja ganthāni munīdha loke,Vivādajātesu na vaggasārī;Vivādajātesu na vaggasārī;Santo asantesu upekkhako so,Santo asantesu upekkhako so,

Anuggaho uggahaṇanti maññe”ti.Anuggaho uggahaṇanti maññe”ti.<b>Pubbāsave hitvā nave akubbaṁ,</b><b>Pubbāsave hitvā nave akubbaṁ,</b><b>Na chandagū nopi nivissavādī;</b><b>Na chandagū nopi nivissavādī;</b>

<b>Sa vippamutto diṭṭhigatehi dhīro,</b><b>Sa vippamutto diṭṭhigatehi dhīro,</b><b>Na limpati loke anattagarahī.</b><b>Na limpati loke anattagarahī.</b><b>Pubbāsave hitvā nave akubban</b>ti.<b>Pubbāsave hitvā nave akubban</b>ti.

<b>Pubbāsavā</b> vuccanti atītā rūpavedanāsaññāsaṅkhāraviññāṇā.<b>Pubbāsavā</b> vuccanti atītā rūpavedanāsaññāsaṅkhāraviññāṇā.Atīte saṅkhāre ārabbha ye kilesā uppajjeyyuṁ te kilese hitvā cajitvā pariccajitvā pajahitvā vinodetvā byantiṁ karitvā anabhāvaṁ gametvāti—Atīte saṅkhāre ārabbha ye kilesā uppajjeyyuṁ te kilese hitvā cajitvā pariccajitvā pajahitvā vinodetvā byantiṁ karitvā anabhāvaṁ gametvāti—pubbāsave hitvā.pubbāsave hitvā.

<b>Nave akubban</b>ti <b>navā</b> vuccanti paccuppannā rūpavedanāsaññāsaṅkhāraviññāṇā.<b>Nave akubban</b>ti <b>navā</b> vuccanti paccuppannā rūpavedanāsaññāsaṅkhāraviññāṇā.Paccuppanne saṅkhāre ārabbha chandaṁ akubbamāno pemaṁ akubbamāno rāgaṁ akubbamāno ajanayamāno asañjanayamāno anibbattayamāno anabhinibbattayamānoti—Paccuppanne saṅkhāre ārabbha chandaṁ akubbamāno pemaṁ akubbamāno rāgaṁ akubbamāno ajanayamāno asañjanayamāno anibbattayamāno anabhinibbattayamānoti—pubbāsave hitvā nave akubbaṁ.pubbāsave hitvā nave akubbaṁ.

<b>Na chandagū nopi nivissavādī</b>ti.<b>Na chandagū nopi nivissavādī</b>ti.Na chandāgatiṁ gacchati, na dosāgatiṁ gacchati, na mohāgatiṁ gacchati, na bhayāgatiṁ gacchati, na rāgavasena gacchati, na dosavasena gacchati, na mohavasena gacchati, na mānavasena gacchati, na diṭṭhivasena gacchati, na uddhaccavasena gacchati, na vicikicchāvasena gacchati, na anusayavasena gacchati, na vaggehi dhammehi yāyati nīyati vuyhati na saṁharīyatīti—Na chandāgatiṁ gacchati, na dosāgatiṁ gacchati, na mohāgatiṁ gacchati, na bhayāgatiṁ gacchati, na rāgavasena gacchati, na dosavasena gacchati, na mohavasena gacchati, na mānavasena gacchati, na diṭṭhivasena gacchati, na uddhaccavasena gacchati, na vicikicchāvasena gacchati, na anusayavasena gacchati, na vaggehi dhammehi yāyati nīyati vuyhati na saṁharīyatīti—

na chandagū.na chandagū.<b>Nopi nivissavādī</b>ti “sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan”ti na nivissavādī …pe…<b>Nopi nivissavādī</b>ti “sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan”ti na nivissavādī …pe…“neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan”ti na nivissavādīti—“neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan”ti na nivissavādīti—

na chandagū nopi nivissavādī.na chandagū nopi nivissavādī.<b>Sa vippamutto diṭṭhigatehi dhīro</b>ti tassa dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni pahīnāni samucchinnāni vūpasantāni paṭipassaddhāni abhabbuppattikāni ñāṇagginā daḍḍhāni.<b>Sa vippamutto diṭṭhigatehi dhīro</b>ti tassa dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni pahīnāni samucchinnāni vūpasantāni paṭipassaddhāni abhabbuppattikāni ñāṇagginā daḍḍhāni.So diṭṭhigatehi vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharati.So diṭṭhigatehi vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharati.

<b>Dhīro</b>ti dhīro paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī vibhāvī medhāvīti—<b>Dhīro</b>ti dhīro paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī vibhāvī medhāvīti—sa vippamutto diṭṭhigatehi dhīro.sa vippamutto diṭṭhigatehi dhīro.<b>Na limpati loke anattagarahī</b>ti.<b>Na limpati loke anattagarahī</b>ti.

<b>Lepā</b>ti dve lepā—<b>Lepā</b>ti dve lepā—taṇhālepo ca diṭṭhilepo ca …pe…taṇhālepo ca diṭṭhilepo ca …pe…ayaṁ taṇhālepo …pe…ayaṁ taṇhālepo …pe…

ayaṁ diṭṭhilepo.ayaṁ diṭṭhilepo.Tassa taṇhālepo pahīno, diṭṭhilepo paṭinissaṭṭho;Tassa taṇhālepo pahīno, diṭṭhilepo paṭinissaṭṭho;tassa taṇhālepassa pahīnattā, diṭṭhilepassa paṭinissaṭṭhattā apāyaloke na limpati, manussaloke na limpati, devaloke na limpati, khandhaloke na limpati, dhātuloke na limpati, āyatanaloke na limpati na palimpati na upalimpati, alitto apalitto anupalitto nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—tassa taṇhālepassa pahīnattā, diṭṭhilepassa paṭinissaṭṭhattā apāyaloke na limpati, manussaloke na limpati, devaloke na limpati, khandhaloke na limpati, dhātuloke na limpati, āyatanaloke na limpati na palimpati na upalimpati, alitto apalitto anupalitto nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—

na limpati loke.na limpati loke.<b>Anattagarahī</b>ti dvīhi kāraṇehi attānaṁ garahati—<b>Anattagarahī</b>ti dvīhi kāraṇehi attānaṁ garahati—katattā ca akatattā ca.katattā ca akatattā ca.

Kathaṁ katattā ca akatattā ca attānaṁ garahati?Kathaṁ katattā ca akatattā ca attānaṁ garahati?“Kataṁ me kāyaduccaritaṁ, akataṁ me kāyasucaritan”ti attānaṁ garahati.“Kataṁ me kāyaduccaritaṁ, akataṁ me kāyasucaritan”ti attānaṁ garahati.