巴利《小部》· 大义释第 68 阅读页 · MND13 · 13. Mahābyūhasuttaniddesa · 1/7

MahāniddesaMahāniddesaAṭṭhakavaggaAṭṭhakavagga13. Mahābyūhasuttaniddesa13. Mahābyūhasuttaniddesa

Atha mahābyūhasuttaniddesaṁ vakkhati—Atha mahābyūhasuttaniddesaṁ vakkhati—<b>Ye kecime diṭṭhiparibbasānā,</b><b>Ye kecime diṭṭhiparibbasānā,</b><b>Idameva saccanti ca vādayanti;</b><b>Idameva saccanti ca vādayanti;</b>

<b>Sabbeva te nindamanvānayanti,</b><b>Sabbeva te nindamanvānayanti,</b><b>Atho pasaṁsampi labhanti tattha.</b><b>Atho pasaṁsampi labhanti tattha.</b><b>Ye kecime diṭṭhiparibbasānā</b>ti.<b>Ye kecime diṭṭhiparibbasānā</b>ti.

<b>Ye kecī</b>ti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādiyanavacanametaṁ—<b>Ye kecī</b>ti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādiyanavacanametaṁ—ye kecīti.ye kecīti.<b>Diṭṭhiparibbasānā</b>ti.<b>Diṭṭhiparibbasānā</b>ti.

Santeke samaṇabrāhmaṇā diṭṭhigatikā;Santeke samaṇabrāhmaṇā diṭṭhigatikā;te dvāsaṭṭhiyā diṭṭhigatānaṁ aññataraññataraṁ diṭṭhigataṁ gahetvā uggahetvā gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvā sakāya sakāya diṭṭhiyā vasanti saṁvasanti āvasanti parivasanti.te dvāsaṭṭhiyā diṭṭhigatānaṁ aññataraññataraṁ diṭṭhigataṁ gahetvā uggahetvā gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvā sakāya sakāya diṭṭhiyā vasanti saṁvasanti āvasanti parivasanti.Yathā agārikā vā gharesu vasanti, sāpattikā vā āpattīsu vasanti, sakilesā vā kilesesu vasanti;Yathā agārikā vā gharesu vasanti, sāpattikā vā āpattīsu vasanti, sakilesā vā kilesesu vasanti;

evamevaṁ santeke …pe…evamevaṁ santeke …pe…parivasantīti—parivasantīti—ye kecime diṭṭhiparibbasānā.ye kecime diṭṭhiparibbasānā.

<b>Idameva saccanti ca vādayantī</b>ti.<b>Idameva saccanti ca vādayantī</b>ti.“Sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan”ti vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti.“Sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan”ti vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti.“Asassato loko …pe…“Asassato loko …pe…

neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan”ti vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan”ti vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—idameva saccanti ca vādayanti.idameva saccanti ca vādayanti.<b>Sabbeva te nindamanvānayantī</b>ti.<b>Sabbeva te nindamanvānayantī</b>ti.

Sabbeva te samaṇabrāhmaṇā nindameva anventi, garahameva anventi, akittimeva anventi;Sabbeva te samaṇabrāhmaṇā nindameva anventi, garahameva anventi, akittimeva anventi;sabbe ninditāyeva honti, garahitāyeva honti, akittitāyeva hontīti—sabbe ninditāyeva honti, garahitāyeva honti, akittitāyeva hontīti—sabbeva te nindamanvānayanti.sabbeva te nindamanvānayanti.

<b>Atho pasaṁsampi labhanti tatthā</b>ti.<b>Atho pasaṁsampi labhanti tatthā</b>ti.Tattha sakāya diṭṭhiyā sakāya khantiyā sakāya ruciyā sakāya laddhiyā pasaṁsaṁ thomanaṁ kittiṁ vaṇṇahārikaṁ labhanti paṭilabhanti upagacchanti vindantīti—Tattha sakāya diṭṭhiyā sakāya khantiyā sakāya ruciyā sakāya laddhiyā pasaṁsaṁ thomanaṁ kittiṁ vaṇṇahārikaṁ labhanti paṭilabhanti upagacchanti vindantīti—atho pasaṁsampi labhanti tattha.atho pasaṁsampi labhanti tattha.

Tenāha so nimmito—Tenāha so nimmito—“Ye kecime diṭṭhiparibbasānā,“Ye kecime diṭṭhiparibbasānā,Idameva saccanti ca vādayanti;Idameva saccanti ca vādayanti;

Sabbeva te nindamanvānayanti,Sabbeva te nindamanvānayanti,Atho pasaṁsampi labhanti tatthā”ti.Atho pasaṁsampi labhanti tatthā”ti.<b>Appañhi etaṁ na alaṁ samāya,</b><b>Appañhi etaṁ na alaṁ samāya,</b>

<b>Duve vivādassa phalāni brūmi;</b><b>Duve vivādassa phalāni brūmi;</b><b>Etampi disvā na vivādayetha,</b><b>Etampi disvā na vivādayetha,</b><b>Khemābhipassaṁ avivādabhūmiṁ.</b><b>Khemābhipassaṁ avivādabhūmiṁ.</b>

<b>Appañhi etaṁ na alaṁ samāyā</b>ti.<b>Appañhi etaṁ na alaṁ samāyā</b>ti.<b>Appañhi etan</b>ti appakaṁ etaṁ, omakaṁ etaṁ, thokakaṁ etaṁ, lāmakaṁ etaṁ, chatukkaṁ etaṁ, parittakaṁ etanti—<b>Appañhi etan</b>ti appakaṁ etaṁ, omakaṁ etaṁ, thokakaṁ etaṁ, lāmakaṁ etaṁ, chatukkaṁ etaṁ, parittakaṁ etanti—appañhi etaṁ.appañhi etaṁ.

<b>Na alaṁ samāyā</b>ti nālaṁ rāgassa samāya, dosassa samāya, mohassa samāya, kodhassa … upanāhassa … makkhassa … paḷāsassa … issāya … macchariyassa … māyāya … sāṭheyyassa … thambhassa … sārambhassa … mānassa … atimānassa … madassa … pamādassa … sabbakilesānaṁ … sabbaduccaritānaṁ … sabbadarathānaṁ … sabbapariḷāhānaṁ … sabbasantāpānaṁ … sabbākusalābhisaṅkhārānaṁ samāya upasamāya vūpasamāya nibbānāya paṭinissaggāya paṭipassaddhiyāti—<b>Na alaṁ samāyā</b>ti nālaṁ rāgassa samāya, dosassa samāya, mohassa samāya, kodhassa … upanāhassa … makkhassa … paḷāsassa … issāya … macchariyassa … māyāya … sāṭheyyassa … thambhassa … sārambhassa … mānassa … atimānassa … madassa … pamādassa … sabbakilesānaṁ … sabbaduccaritānaṁ … sabbadarathānaṁ … sabbapariḷāhānaṁ … sabbasantāpānaṁ … sabbākusalābhisaṅkhārānaṁ samāya upasamāya vūpasamāya nibbānāya paṭinissaggāya paṭipassaddhiyāti—

appañhi etaṁ na alaṁ samāya.appañhi etaṁ na alaṁ samāya.<b>Duve vivādassa phalāni brūmī</b>ti.<b>Duve vivādassa phalāni brūmī</b>ti.Diṭṭhikalahassa diṭṭhibhaṇḍanassa diṭṭhiviggahassa diṭṭhivivādassa diṭṭhimedhagassa dve phalāni honti—Diṭṭhikalahassa diṭṭhibhaṇḍanassa diṭṭhiviggahassa diṭṭhivivādassa diṭṭhimedhagassa dve phalāni honti—

jayaparājayo hoti, lābhālābho hoti, yasāyaso hoti, nindāpasaṁso hoti, sukhadukkhaṁ hoti, somanassadomanassaṁ hoti, iṭṭhāniṭṭhaṁ hoti, anunayapaṭighaṁ hoti, ugghātinigghāti hoti, anurodhavirodho hoti.jayaparājayo hoti, lābhālābho hoti, yasāyaso hoti, nindāpasaṁso hoti, sukhadukkhaṁ hoti, somanassadomanassaṁ hoti, iṭṭhāniṭṭhaṁ hoti, anunayapaṭighaṁ hoti, ugghātinigghāti hoti, anurodhavirodho hoti.Atha vā taṁ kammaṁ nirayasaṁvattanikaṁ, tiracchānayonisaṁvattanikaṁ, pettivisayasaṁvattanikanti brūmi ācikkhāmi desemi paññapemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi pakāsemīti—Atha vā taṁ kammaṁ nirayasaṁvattanikaṁ, tiracchānayonisaṁvattanikaṁ, pettivisayasaṁvattanikanti brūmi ācikkhāmi desemi paññapemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi pakāsemīti—

duve vivādassa phalāni brūmi.duve vivādassa phalāni brūmi.<b>Etampi disvā na vivādayethā</b>ti.<b>Etampi disvā na vivādayethā</b>ti.<b>Etampi disvā</b>ti etaṁ ādīnavaṁ disvā passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā diṭṭhikalahesu diṭṭhibhaṇḍanesu diṭṭhiviggahesu diṭṭhivivādesu diṭṭhimedhagesūti—<b>Etampi disvā</b>ti etaṁ ādīnavaṁ disvā passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā diṭṭhikalahesu diṭṭhibhaṇḍanesu diṭṭhiviggahesu diṭṭhivivādesu diṭṭhimedhagesūti—

etampi disvā.etampi disvā.<b>Na vivādayethā</b>ti na kalahaṁ kareyya, na bhaṇḍanaṁ kareyya, na viggahaṁ kareyya, na vivādaṁ kareyya, na medhagaṁ kareyya, kalahaṁ bhaṇḍanaṁ viggahaṁ vivādaṁ medhagaṁ pajaheyya vinodeyya byantiṁ kareyya anabhāvaṁ gameyya, kalahā bhaṇḍanā viggahā vivādā medhagā ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā vihareyyāti—<b>Na vivādayethā</b>ti na kalahaṁ kareyya, na bhaṇḍanaṁ kareyya, na viggahaṁ kareyya, na vivādaṁ kareyya, na medhagaṁ kareyya, kalahaṁ bhaṇḍanaṁ viggahaṁ vivādaṁ medhagaṁ pajaheyya vinodeyya byantiṁ kareyya anabhāvaṁ gameyya, kalahā bhaṇḍanā viggahā vivādā medhagā ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā vihareyyāti—

etampi disvā na vivādayetha.etampi disvā na vivādayetha.<b>Khemābhipassaṁ avivādabhūmin</b>ti.<b>Khemābhipassaṁ avivādabhūmin</b>ti.<b>Avivādabhūmiṁ</b> vuccati amataṁ nibbānaṁ.<b>Avivādabhūmiṁ</b> vuccati amataṁ nibbānaṁ.

Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.Etaṁ avivādabhūmiṁ khemato tāṇato leṇato saraṇato abhayato accutato amatato nibbānato passanto dakkhanto olokento nijjhāyanto upaparikkhantoti—Etaṁ avivādabhūmiṁ khemato tāṇato leṇato saraṇato abhayato accutato amatato nibbānato passanto dakkhanto olokento nijjhāyanto upaparikkhantoti—khemābhipassaṁ avivādabhūmiṁ.khemābhipassaṁ avivādabhūmiṁ.

Tenāha bhagavā—Tenāha bhagavā—“Appañhi etaṁ na alaṁ samāya,“Appañhi etaṁ na alaṁ samāya,Duve vivādassa phalāni brūmi;Duve vivādassa phalāni brūmi;

Etampi disvā na vivādayetha,Etampi disvā na vivādayetha,Khemābhipassaṁ avivādabhūmin”ti.Khemābhipassaṁ avivādabhūmin”ti.<b>Yā kācimā sammutiyo puthujjā,</b><b>Yā kācimā sammutiyo puthujjā,</b>

<b>Sabbāva etā na upeti vidvā;</b><b>Sabbāva etā na upeti vidvā;</b><b>Anūpayo so upayaṁ kimeyya,</b><b>Anūpayo so upayaṁ kimeyya,</b><b>Diṭṭhe sute khantimakubbamāno.</b><b>Diṭṭhe sute khantimakubbamāno.</b>

<b>Yā kācimā sammutiyo puthujjā</b>ti.<b>Yā kācimā sammutiyo puthujjā</b>ti.<b>Yā kācī</b>ti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādiyanavacanametaṁ—<b>Yā kācī</b>ti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādiyanavacanametaṁ—yā kācīti.yā kācīti.

<b>Sammutiyo</b>ti.<b>Sammutiyo</b>ti.Sammutiyo vuccanti dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni diṭṭhisammutiyo.Sammutiyo vuccanti dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni diṭṭhisammutiyo.<b>Puthujjā</b>ti puthujjanehi janitā sammutiyoti puthujjā, puthu nānājanehi janitā vā sammutiyoti puthujjāti—<b>Puthujjā</b>ti puthujjanehi janitā sammutiyoti puthujjā, puthu nānājanehi janitā vā sammutiyoti puthujjāti—

yā kācimā sammutiyo puthujjā.yā kācimā sammutiyo puthujjā.<b>Sabbāva etā na upeti vidvā</b>ti.<b>Sabbāva etā na upeti vidvā</b>ti.Vidvā vijjāgato ñāṇī vibhāvī medhāvī.Vidvā vijjāgato ñāṇī vibhāvī medhāvī.

Sabbāva etā diṭṭhisammutiyo neti na upeti na upagacchati na gaṇhāti na parāmasati nābhinivisatīti—Sabbāva etā diṭṭhisammutiyo neti na upeti na upagacchati na gaṇhāti na parāmasati nābhinivisatīti—sabbāva etā na upeti vidvā.sabbāva etā na upeti vidvā.<b>Anūpayo so upayaṁ kimeyyā</b>ti.<b>Anūpayo so upayaṁ kimeyyā</b>ti.

<b>Upayo</b>ti dve upayā—<b>Upayo</b>ti dve upayā—taṇhūpayo ca diṭṭhūpayo ca …pe…taṇhūpayo ca diṭṭhūpayo ca …pe…ayaṁ taṇhūpayo …pe…ayaṁ taṇhūpayo …pe…

ayaṁ diṭṭhūpayo.ayaṁ diṭṭhūpayo.Tassa taṇhūpayo pahīno, diṭṭhūpayo paṭinissaṭṭho;Tassa taṇhūpayo pahīno, diṭṭhūpayo paṭinissaṭṭho;taṇhūpayassa pahīnattā, diṭṭhūpayassa paṭinissaṭṭhattā anūpayo puggalo kiṁ rūpaṁ upeyya upagaccheyya gaṇheyya parāmaseyya abhiniveseyya attā meti.taṇhūpayassa pahīnattā, diṭṭhūpayassa paṭinissaṭṭhattā anūpayo puggalo kiṁ rūpaṁ upeyya upagaccheyya gaṇheyya parāmaseyya abhiniveseyya attā meti.

Kiṁ vedanaṁ …Kiṁ vedanaṁ …kiṁ saññaṁ …kiṁ saññaṁ …kiṁ saṅkhāre …kiṁ saṅkhāre …

kiṁ viññāṇaṁ …kiṁ viññāṇaṁ …kiṁ gatiṁ …kiṁ gatiṁ …kiṁ upapattiṁ …kiṁ upapattiṁ …

kiṁ paṭisandhiṁ …kiṁ paṭisandhiṁ …kiṁ bhavaṁ …kiṁ bhavaṁ …kiṁ saṁsāraṁ …kiṁ saṁsāraṁ …

kiṁ vaṭṭaṁ upeyya upagaccheyya gaṇheyya parāmaseyya abhiniveseyyāti—kiṁ vaṭṭaṁ upeyya upagaccheyya gaṇheyya parāmaseyya abhiniveseyyāti—anūpayo so upayaṁ kimeyya.anūpayo so upayaṁ kimeyya.<b>Diṭṭhe sute khantimakubbamāno</b>ti.<b>Diṭṭhe sute khantimakubbamāno</b>ti.

Diṭṭhe vā diṭṭhasuddhiyā vā sute vā sutasuddhiyā vā mute vā mutasuddhiyā vā khantiṁ akubbamāno chandaṁ akubbamāno pemaṁ akubbamāno rāgaṁ akubbamāno ajanayamāno asañjanayamāno anibbattayamāno anabhinibbattayamānoti—Diṭṭhe vā diṭṭhasuddhiyā vā sute vā sutasuddhiyā vā mute vā mutasuddhiyā vā khantiṁ akubbamāno chandaṁ akubbamāno pemaṁ akubbamāno rāgaṁ akubbamāno ajanayamāno asañjanayamāno anibbattayamāno anabhinibbattayamānoti—diṭṭhe sute khantimakubbamāno.diṭṭhe sute khantimakubbamāno.Tenāha bhagavā—Tenāha bhagavā—

“Yā kācimā sammutiyo puthujjā,“Yā kācimā sammutiyo puthujjā,Sabbāva etā na upeti vidvā;Sabbāva etā na upeti vidvā;Anūpayo so upayaṁ kimeyya,Anūpayo so upayaṁ kimeyya,

Diṭṭhe sute khantimakubbamāno”ti.Diṭṭhe sute khantimakubbamāno”ti.<b>Sīluttamā saññamenāhu suddhiṁ,</b><b>Sīluttamā saññamenāhu suddhiṁ,</b><b>Vataṁ samādāya upaṭṭhitāse;</b><b>Vataṁ samādāya upaṭṭhitāse;</b>

<b>Idheva sikkhema athassa suddhiṁ,</b><b>Idheva sikkhema athassa suddhiṁ,</b><b>Bhavūpanītā kusalāvadānā.</b><b>Bhavūpanītā kusalāvadānā.</b><b>Sīluttamā saññamenāhu suddhin</b>ti.<b>Sīluttamā saññamenāhu suddhin</b>ti.

Santeke samaṇabrāhmaṇā sīluttamavādā;Santeke samaṇabrāhmaṇā sīluttamavādā;te sīlamattena saññamamattena saṁvaramattena avītikkamamattena suddhiṁ visuddhiṁ parivisuddhiṁ, muttiṁ vimuttiṁ parivimuttiṁ āhaṁsu vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti.te sīlamattena saññamamattena saṁvaramattena avītikkamamattena suddhiṁ visuddhiṁ parivisuddhiṁ, muttiṁ vimuttiṁ parivimuttiṁ āhaṁsu vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti.Samaṇamuṇḍikāputto evamāha—Samaṇamuṇḍikāputto evamāha—

“catūhi kho ahaṁ, gahapati, dhammehi samannāgataṁ purisapuggalaṁ paññapemi sampannakusalaṁ paramakusalaṁ uttamapattipattaṁ samaṇaṁ ayojjhaṁ.“catūhi kho ahaṁ, gahapati, dhammehi samannāgataṁ purisapuggalaṁ paññapemi sampannakusalaṁ paramakusalaṁ uttamapattipattaṁ samaṇaṁ ayojjhaṁ.Katamehi catūhi?Katamehi catūhi?Idha, gahapati, na kāyena pāpakammaṁ karoti, na pāpikaṁ vācaṁ bhāsati, na pāpakaṁ saṅkappaṁ saṅkappeti, na pāpakaṁ ājīvaṁ ājīvati.Idha, gahapati, na kāyena pāpakammaṁ karoti, na pāpikaṁ vācaṁ bhāsati, na pāpakaṁ saṅkappaṁ saṅkappeti, na pāpakaṁ ājīvaṁ ājīvati.

Imehi kho ahaṁ, gahapati, catūhi dhammehi samannāgataṁ purisapuggalaṁ paññapemi sampannakusalaṁ paramakusalaṁ uttamapattipattaṁ samaṇaṁ ayojjhaṁ;Imehi kho ahaṁ, gahapati, catūhi dhammehi samannāgataṁ purisapuggalaṁ paññapemi sampannakusalaṁ paramakusalaṁ uttamapattipattaṁ samaṇaṁ ayojjhaṁ;evamevaṁ santeke samaṇabrāhmaṇā sīluttamavādā;evamevaṁ santeke samaṇabrāhmaṇā sīluttamavādā;te sīlamattena saññamamattena saṁvaramattena avītikkamamattena suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ, muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ āhaṁsu vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantī”ti—te sīlamattena saññamamattena saṁvaramattena avītikkamamattena suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ, muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ āhaṁsu vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantī”ti—

sīluttamā saññamenāhu suddhiṁ.sīluttamā saññamenāhu suddhiṁ.