上座部《分别论》（巴利原文）第 59 阅读页 · VB9 · Iddhipādavibhaṅga · 1/3

VibhaṅgaVibhaṅgaIddhipādavibhaṅgaIddhipādavibhaṅga1. Suttantabhājanīya1. Suttantabhājanīya

Cattāro iddhipādā—Cattāro iddhipādā—idha bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti,idha bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti,vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti,vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti,

cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti,cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti,vīmaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti.vīmaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti.

1.1. Chandiddhipāda1.1. Chandiddhipāda

Kathañca bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti?Kathañca bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti?Chandañce bhikkhu adhipatiṁ karitvā labhati samādhiṁ, labhati cittassekaggataṁ—Chandañce bhikkhu adhipatiṁ karitvā labhati samādhiṁ, labhati cittassekaggataṁ—ayaṁ vuccati “chandasamādhi”.ayaṁ vuccati “chandasamādhi”.

So anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati, uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati, anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati, uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.So anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati, uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati, anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati, uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.

Ime vuccanti “padhānasaṅkhārā”.Ime vuccanti “padhānasaṅkhārā”.Iti ayañca chandasamādhi, ime ca padhānasaṅkhārā.Iti ayañca chandasamādhi, ime ca padhānasaṅkhārā.Tadekajjhaṁ abhisaññūhitvā abhisaṅkhipitvā chandasamādhipadhānasaṅkhārotveva saṅkhyaṁ gacchati.Tadekajjhaṁ abhisaññūhitvā abhisaṅkhipitvā chandasamādhipadhānasaṅkhārotveva saṅkhyaṁ gacchati.

Tattha katamo chando?Tattha katamo chando?Yo chando chandikatā kattukamyatā kusalo dhammacchando—Yo chando chandikatā kattukamyatā kusalo dhammacchando—ayaṁ vuccati “chando”.ayaṁ vuccati “chando”.

Tattha katamo samādhi?Tattha katamo samādhi?Yā cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṁ samādhibalaṁ sammāsamādhi—Yā cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṁ samādhibalaṁ sammāsamādhi—ayaṁ vuccati “samādhi”.ayaṁ vuccati “samādhi”.

Tattha katamo padhānasaṅkhāro?Tattha katamo padhānasaṅkhāro?Yo cetasiko vīriyārambho nikkamo parakkamo uyyāmo vāyāmo ussāho ussoḷhī thāmo ṭhiti asithilaparakkamatā anikkhittachandatā anikkhittadhuratā dhurasampaggāho vīriyaṁ vīriyindriyaṁ vīriyabalaṁ sammāvāyāmo—Yo cetasiko vīriyārambho nikkamo parakkamo uyyāmo vāyāmo ussāho ussoḷhī thāmo ṭhiti asithilaparakkamatā anikkhittachandatā anikkhittadhuratā dhurasampaggāho vīriyaṁ vīriyindriyaṁ vīriyabalaṁ sammāvāyāmo—ayaṁ vuccati “padhānasaṅkhāro”.ayaṁ vuccati “padhānasaṅkhāro”.

Iti iminā ca chandena, iminā ca samādhinā, iminā ca padhānasaṅkhārena upeto hoti samupeto upāgato samupāgato upapanno sampanno samannāgato.Iti iminā ca chandena, iminā ca samādhinā, iminā ca padhānasaṅkhārena upeto hoti samupeto upāgato samupāgato upapanno sampanno samannāgato.Tena vuccati “chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato”ti.Tena vuccati “chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato”ti.“Iddhī”ti.“Iddhī”ti.

Yā tesaṁ dhammānaṁ iddhi samiddhi ijjhanā samijjhanā lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.Yā tesaṁ dhammānaṁ iddhi samiddhi ijjhanā samijjhanā lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.“Iddhipādo”ti.“Iddhipādo”ti.Tathābhūtassa vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho.Tathābhūtassa vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho.

“Iddhipādaṁ bhāvetī”ti.“Iddhipādaṁ bhāvetī”ti.Te dhamme āsevati bhāveti bahulīkaroti.Te dhamme āsevati bhāveti bahulīkaroti.Tena vuccati “iddhipādaṁ bhāvetī”ti.Tena vuccati “iddhipādaṁ bhāvetī”ti.

1.2. Vīriyiddhipāda1.2. Vīriyiddhipāda

Kathañca bhikkhu vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti?Kathañca bhikkhu vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti?Vīriyañce bhikkhu adhipatiṁ karitvā labhati samādhiṁ labhati cittassekaggataṁ—Vīriyañce bhikkhu adhipatiṁ karitvā labhati samādhiṁ labhati cittassekaggataṁ—ayaṁ vuccati “vīriyasamādhi”.ayaṁ vuccati “vīriyasamādhi”.

So anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati, uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya …pe…So anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati, uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya …pe…anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya …pe…anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya …pe…uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.

Ime vuccanti “padhānasaṅkhārā”.Ime vuccanti “padhānasaṅkhārā”.Iti ayañca vīriyasamādhi, ime ca padhānasaṅkhārā;Iti ayañca vīriyasamādhi, ime ca padhānasaṅkhārā;tadekajjhaṁ abhisaññūhitvā abhisaṅkhipitvā vīriyasamādhipadhānasaṅkhārotveva saṅkhyaṁ gacchati.tadekajjhaṁ abhisaññūhitvā abhisaṅkhipitvā vīriyasamādhipadhānasaṅkhārotveva saṅkhyaṁ gacchati.

Tattha katamaṁ vīriyaṁ?Tattha katamaṁ vīriyaṁ?Yo cetasiko vīriyārambho …pe… sammāvāyāmo—Yo cetasiko vīriyārambho …pe… sammāvāyāmo—idaṁ vuccati “vīriyaṁ”.idaṁ vuccati “vīriyaṁ”.

Tattha katamo samādhi?Tattha katamo samādhi?Yā cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṁ samādhibalaṁ sammāsamādhi—Yā cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṁ samādhibalaṁ sammāsamādhi—ayaṁ vuccati “samādhi”.ayaṁ vuccati “samādhi”.

Tattha katamo padhānasaṅkhāro?Tattha katamo padhānasaṅkhāro?Yo cetasiko vīriyārambho …pe… sammāvāyāmo—Yo cetasiko vīriyārambho …pe… sammāvāyāmo—ayaṁ vuccati “padhānasaṅkhāro”.ayaṁ vuccati “padhānasaṅkhāro”.

Iti iminā ca vīriyena, iminā ca samādhinā, iminā ca padhānasaṅkhārena upeto hoti …pe… samannāgato.Iti iminā ca vīriyena, iminā ca samādhinā, iminā ca padhānasaṅkhārena upeto hoti …pe… samannāgato.Tena vuccati “vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato”ti.Tena vuccati “vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato”ti.“Iddhī”ti.“Iddhī”ti.

Yā tesaṁ dhammānaṁ iddhi samiddhi ijjhanā samijjhanā lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.Yā tesaṁ dhammānaṁ iddhi samiddhi ijjhanā samijjhanā lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.“Iddhipādo”ti.“Iddhipādo”ti.Tathābhūtassa vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho.Tathābhūtassa vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho.

“Iddhipādaṁ bhāvetī”ti.“Iddhipādaṁ bhāvetī”ti.Te dhamme āsevati bhāveti bahulīkaroti.Te dhamme āsevati bhāveti bahulīkaroti.Tena vuccati “iddhipādaṁ bhāvetī”ti.Tena vuccati “iddhipādaṁ bhāvetī”ti.

1.3. Cittiddhipāda1.3. Cittiddhipāda

Kathañca bhikkhu cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti?Kathañca bhikkhu cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti?Cittañce bhikkhu adhipatiṁ karitvā labhati samādhiṁ labhati cittassekaggataṁ—Cittañce bhikkhu adhipatiṁ karitvā labhati samādhiṁ labhati cittassekaggataṁ—ayaṁ vuccati “cittasamādhi”.ayaṁ vuccati “cittasamādhi”.

So anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati, uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya …pe…So anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati, uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya …pe…anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya …pe…anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya …pe…uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.

Ime vuccanti “padhānasaṅkhārā”.Ime vuccanti “padhānasaṅkhārā”.Iti ayañca cittasamādhi, ime ca padhānasaṅkhārā;Iti ayañca cittasamādhi, ime ca padhānasaṅkhārā;tadekajjhaṁ abhisaññūhitvā abhisaṅkhipitvā cittasamādhipadhānasaṅkhārotveva saṅkhyaṁ gacchati.tadekajjhaṁ abhisaññūhitvā abhisaṅkhipitvā cittasamādhipadhānasaṅkhārotveva saṅkhyaṁ gacchati.

Tattha katamaṁ cittaṁ?Tattha katamaṁ cittaṁ?Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—idaṁ vuccati “cittaṁ”.idaṁ vuccati “cittaṁ”.

Tattha katamo samādhi?Tattha katamo samādhi?Yā cittassa ṭhiti saṇṭhiti …pe… sammāsamādhi—Yā cittassa ṭhiti saṇṭhiti …pe… sammāsamādhi—ayaṁ vuccati “samādhi”.ayaṁ vuccati “samādhi”.

Tattha katamo padhānasaṅkhāro?Tattha katamo padhānasaṅkhāro?Yo cetasiko vīriyārambho …pe… sammāvāyāmo—Yo cetasiko vīriyārambho …pe… sammāvāyāmo—ayaṁ vuccati “padhānasaṅkhāro”.ayaṁ vuccati “padhānasaṅkhāro”.

Iti iminā ca cittena, iminā ca samādhinā, iminā ca padhānasaṅkhārena upeto hoti …pe… samannāgato.Iti iminā ca cittena, iminā ca samādhinā, iminā ca padhānasaṅkhārena upeto hoti …pe… samannāgato.Tena vuccati “cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato”ti.Tena vuccati “cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato”ti.“Iddhī”ti.“Iddhī”ti.

Yā tesaṁ dhammānaṁ iddhi samiddhi ijjhanā samijjhanā lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.Yā tesaṁ dhammānaṁ iddhi samiddhi ijjhanā samijjhanā lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.“Iddhipādo”ti.“Iddhipādo”ti.Tathābhūtassa vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho.Tathābhūtassa vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho.

“Iddhipādaṁ bhāvetī”ti.“Iddhipādaṁ bhāvetī”ti.Te dhamme āsevati bhāveti bahulīkaroti.Te dhamme āsevati bhāveti bahulīkaroti.Tena vuccati “iddhipādaṁ bhāvetī”ti.Tena vuccati “iddhipādaṁ bhāvetī”ti.

1.4. Vīmaṁsiddhipāda1.4. Vīmaṁsiddhipāda

Kathañca bhikkhu vīmaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti?Kathañca bhikkhu vīmaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti?Vīmaṁsañce bhikkhu adhipatiṁ karitvā labhati samādhiṁ labhati cittassekaggataṁ—Vīmaṁsañce bhikkhu adhipatiṁ karitvā labhati samādhiṁ labhati cittassekaggataṁ—ayaṁ vuccati “vīmaṁsāsamādhi”.ayaṁ vuccati “vīmaṁsāsamādhi”.

So anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati, uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya …pe…So anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati, uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya …pe…anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya …pe…anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya …pe…uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.

Ime vuccanti “padhānasaṅkhārā”.Ime vuccanti “padhānasaṅkhārā”.Iti ayañca vīmaṁsāsamādhi, ime ca padhānasaṅkhārā;Iti ayañca vīmaṁsāsamādhi, ime ca padhānasaṅkhārā;tadekajjhaṁ abhisaññūhitvā abhisaṅkhipitvā vīmaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārotveva saṅkhyaṁ gacchati.tadekajjhaṁ abhisaññūhitvā abhisaṅkhipitvā vīmaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārotveva saṅkhyaṁ gacchati.

Tattha katamā vīmaṁsā?Tattha katamā vīmaṁsā?Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—ayaṁ vuccati “vīmaṁsā”.ayaṁ vuccati “vīmaṁsā”.

Tattha katamo samādhi?Tattha katamo samādhi?Yā cittassa ṭhiti saṇṭhiti …pe… sammāsamādhi—Yā cittassa ṭhiti saṇṭhiti …pe… sammāsamādhi—ayaṁ vuccati “samādhi”.ayaṁ vuccati “samādhi”.

Tattha katamo padhānasaṅkhāro?Tattha katamo padhānasaṅkhāro?Yo cetasiko vīriyārambho …pe… sammāvāyāmo—Yo cetasiko vīriyārambho …pe… sammāvāyāmo—ayaṁ vuccati “padhānasaṅkhāro”.ayaṁ vuccati “padhānasaṅkhāro”.

Iti imāya ca vīmaṁsāya, iminā ca samādhinā, iminā ca padhānasaṅkhārena upeto hoti …pe… samannāgato.Iti imāya ca vīmaṁsāya, iminā ca samādhinā, iminā ca padhānasaṅkhārena upeto hoti …pe… samannāgato.Tena vuccati “vīmaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato”ti.Tena vuccati “vīmaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato”ti.“Iddhī”ti.“Iddhī”ti.

Yā tesaṁ dhammānaṁ iddhi samiddhi ijjhanā samijjhanā lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.Yā tesaṁ dhammānaṁ iddhi samiddhi ijjhanā samijjhanā lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.“Iddhipādo”ti.“Iddhipādo”ti.Tathābhūtassa vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho.Tathābhūtassa vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho.

“Iddhipādaṁ bhāvetī”ti.“Iddhipādaṁ bhāvetī”ti.Te dhamme āsevati bhāveti bahulīkaroti.Te dhamme āsevati bhāveti bahulīkaroti.Tena vuccati “iddhipādaṁ bhāvetī”ti.Tena vuccati “iddhipādaṁ bhāvetī”ti.

Suttantabhājanīyaṁ.Suttantabhājanīyaṁ.

2. Abhidhammabhājanīya2. Abhidhammabhājanīya