上座部《人施设论》（巴利原文）第 14 阅读页 · PP2.2 · 2. Dukapuggalapaññatti · 2/3

Katamo ca puggalo bahiddhāsaṁyojano?Katamo ca puggalo bahiddhāsaṁyojano?Yassa puggalassa pañcuddhambhāgiyāni saṁyojanāni appahīnāni—Yassa puggalassa pañcuddhambhāgiyāni saṁyojanāni appahīnāni—ayaṁ vuccati puggalo “bahiddhāsaṁyojano”.ayaṁ vuccati puggalo “bahiddhāsaṁyojano”.

Katamo ca puggalo akkodhano?Katamo ca puggalo akkodhano?Tattha katamo kodho?Tattha katamo kodho?Yo kodho kujjhanā kujjhitattaṁ doso dussanā dussitattaṁ byāpatti byāpajjanā byāpajjitattaṁ virodho paṭivirodho caṇḍikkaṁ asuropo anattamanatā cittassa—Yo kodho kujjhanā kujjhitattaṁ doso dussanā dussitattaṁ byāpatti byāpajjanā byāpajjitattaṁ virodho paṭivirodho caṇḍikkaṁ asuropo anattamanatā cittassa—

ayaṁ vuccati kodho.ayaṁ vuccati kodho.Yassa puggalassa ayaṁ kodho pahīno—Yassa puggalassa ayaṁ kodho pahīno—ayaṁ vuccati puggalo “akkodhano”.ayaṁ vuccati puggalo “akkodhano”.

Katamo ca puggalo anupanāhī?Katamo ca puggalo anupanāhī?Tattha katamo upanāho?Tattha katamo upanāho?Pubbakālaṁ kodho aparakālaṁ upanāho yo evarūpo upanāho upanayhanā upanayhitattaṁ aṭṭhapanā ṭhapanā saṇṭhapanā anusaṁsandanā anuppabandhanā daḷhīkammaṁ kodhassa—Pubbakālaṁ kodho aparakālaṁ upanāho yo evarūpo upanāho upanayhanā upanayhitattaṁ aṭṭhapanā ṭhapanā saṇṭhapanā anusaṁsandanā anuppabandhanā daḷhīkammaṁ kodhassa—

ayaṁ vuccati upanāho.ayaṁ vuccati upanāho.Yassa puggalassa ayaṁ upanāho pahīno—Yassa puggalassa ayaṁ upanāho pahīno—ayaṁ vuccati puggalo “anupanāhī”.ayaṁ vuccati puggalo “anupanāhī”.

Katamo ca puggalo amakkhī?Katamo ca puggalo amakkhī?Tattha katamo makkho?Tattha katamo makkho?Yo makkho makkhāyanā makkhāyitattaṁ niṭṭhuriyaṁ niṭṭhuriyakammaṁ—Yo makkho makkhāyanā makkhāyitattaṁ niṭṭhuriyaṁ niṭṭhuriyakammaṁ—

ayaṁ vuccati makkho.ayaṁ vuccati makkho.Yassa puggalassa ayaṁ makkho pahīno—Yassa puggalassa ayaṁ makkho pahīno—ayaṁ vuccati puggalo “amakkhī”.ayaṁ vuccati puggalo “amakkhī”.

Katamo ca puggalo apaḷāsī?Katamo ca puggalo apaḷāsī?Tattha katamo paḷāso?Tattha katamo paḷāso?Yo paḷāso paḷāsāyanā paḷāsāyitattaṁ paḷāsāhāro vivādaṭṭhānaṁ yugaggāho appaṭinissaggo—Yo paḷāso paḷāsāyanā paḷāsāyitattaṁ paḷāsāhāro vivādaṭṭhānaṁ yugaggāho appaṭinissaggo—

ayaṁ vuccati paḷāso.ayaṁ vuccati paḷāso.Yassa puggalassa ayaṁ paḷāso pahīno—Yassa puggalassa ayaṁ paḷāso pahīno—ayaṁ vuccati puggalo “apaḷāsī”.ayaṁ vuccati puggalo “apaḷāsī”.

Katamo ca puggalo anissukī?Katamo ca puggalo anissukī?Tattha katamā issā?Tattha katamā issā?Yā paralābhasakkāragarukāramānanavandanapūjanāsu issā issāyanā issāyitattaṁ usūyā usūyanā usūyitattaṁ—Yā paralābhasakkāragarukāramānanavandanapūjanāsu issā issāyanā issāyitattaṁ usūyā usūyanā usūyitattaṁ—

ayaṁ vuccati issā.ayaṁ vuccati issā.Yassa puggalassa ayaṁ issā pahīnā—Yassa puggalassa ayaṁ issā pahīnā—ayaṁ vuccati puggalo “anissukī”.ayaṁ vuccati puggalo “anissukī”.

Katamo ca puggalo amaccharī?Katamo ca puggalo amaccharī?Tattha katamaṁ macchariyaṁ?Tattha katamaṁ macchariyaṁ?Pañca macchariyāni—Pañca macchariyāni—

āvāsamacchariyaṁ, kulamacchariyaṁ, lābhamacchariyaṁ, vaṇṇamacchariyaṁ, dhammamacchariyaṁ.āvāsamacchariyaṁ, kulamacchariyaṁ, lābhamacchariyaṁ, vaṇṇamacchariyaṁ, dhammamacchariyaṁ.Yaṁ evarūpaṁ maccheraṁ maccharāyanā maccharāyitattaṁ vevicchaṁ kadariyaṁ kaṭukañcukatā aggahitattaṁ cittassa—Yaṁ evarūpaṁ maccheraṁ maccharāyanā maccharāyitattaṁ vevicchaṁ kadariyaṁ kaṭukañcukatā aggahitattaṁ cittassa—idaṁ vuccati macchariyaṁ.idaṁ vuccati macchariyaṁ.

Yassa puggalassa idaṁ macchariyaṁ pahīnaṁ—Yassa puggalassa idaṁ macchariyaṁ pahīnaṁ—ayaṁ vuccati puggalo “amaccharī”.ayaṁ vuccati puggalo “amaccharī”.Katamo ca puggalo asaṭho?Katamo ca puggalo asaṭho?

Tattha katamaṁ sāṭheyyaṁ?Tattha katamaṁ sāṭheyyaṁ?Idhekacco saṭho hoti parisaṭho.Idhekacco saṭho hoti parisaṭho.Yaṁ tattha saṭhaṁ saṭhatā sāṭheyyaṁ kakkaratā kakkariyaṁ parikkhattatā pārikkhattiyaṁ—Yaṁ tattha saṭhaṁ saṭhatā sāṭheyyaṁ kakkaratā kakkariyaṁ parikkhattatā pārikkhattiyaṁ—

idaṁ vuccati sāṭheyyaṁ.idaṁ vuccati sāṭheyyaṁ.Yassa puggalassa idaṁ sāṭheyyaṁ pahīnaṁ—Yassa puggalassa idaṁ sāṭheyyaṁ pahīnaṁ—ayaṁ vuccati puggalo “asaṭho”.ayaṁ vuccati puggalo “asaṭho”.

Katamo ca puggalo amāyāvī?Katamo ca puggalo amāyāvī?Tattha katamā māyā?Tattha katamā māyā?Idhekacco puggalo kāyena duccaritaṁ caritvā vācāya duccaritaṁ caritvā manasā duccaritaṁ caritvā tassa paṭicchādanahetu pāpikaṁ icchaṁ paṇidahati—Idhekacco puggalo kāyena duccaritaṁ caritvā vācāya duccaritaṁ caritvā manasā duccaritaṁ caritvā tassa paṭicchādanahetu pāpikaṁ icchaṁ paṇidahati—

“mā maṁ jaññā”ti icchati, “mā maṁ jaññā”ti saṅkappati, “mā maṁ jaññā”ti vācaṁ bhāsati, “mā maṁ jaññā”ti kāyena parakkamati.“mā maṁ jaññā”ti icchati, “mā maṁ jaññā”ti saṅkappati, “mā maṁ jaññā”ti vācaṁ bhāsati, “mā maṁ jaññā”ti kāyena parakkamati.Yā evarūpā māyā māyāvitā accāsarā vañcanā nikati vikiraṇā pariharaṇā gūhanā parigūhanā chādanā paṭicchādanā anuttānīkammaṁ anāvikammaṁ vocchādanā pāpakiriyā—Yā evarūpā māyā māyāvitā accāsarā vañcanā nikati vikiraṇā pariharaṇā gūhanā parigūhanā chādanā paṭicchādanā anuttānīkammaṁ anāvikammaṁ vocchādanā pāpakiriyā—ayaṁ vuccati māyā.ayaṁ vuccati māyā.

Yassa puggalassa ayaṁ māyā pahīnā—Yassa puggalassa ayaṁ māyā pahīnā—ayaṁ vuccati puggalo “amāyāvī”.ayaṁ vuccati puggalo “amāyāvī”.Katamo ca puggalo hirimā?Katamo ca puggalo hirimā?

Tattha katamā hirī?Tattha katamā hirī?Yaṁ hirīyati hiriyitabbena hirīyati pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā—Yaṁ hirīyati hiriyitabbena hirīyati pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā—ayaṁ vuccati hirī.ayaṁ vuccati hirī.

Imāya hiriyā samannāgato puggalo “hirimā”.Imāya hiriyā samannāgato puggalo “hirimā”.Katamo ca puggalo ottappī?Katamo ca puggalo ottappī?Tattha katamaṁ ottappaṁ?Tattha katamaṁ ottappaṁ?

Yaṁ ottappati ottappitabbena ottappati pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā—Yaṁ ottappati ottappitabbena ottappati pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā—idaṁ vuccati ottappaṁ.idaṁ vuccati ottappaṁ.Iminā ottappena samannāgato puggalo “ottappī”.Iminā ottappena samannāgato puggalo “ottappī”.

Katamo ca puggalo suvaco?Katamo ca puggalo suvaco?Tattha katamā sovacassatā?Tattha katamā sovacassatā?Sahadhammike vuccamāne sovacassāyaṁ sovacassiyaṁ sovacassatā avippaṭikulaggāhitā avipaccanīkasātatā sādariyaṁ sādariyatā sagāravatā sappatissavatā—Sahadhammike vuccamāne sovacassāyaṁ sovacassiyaṁ sovacassatā avippaṭikulaggāhitā avipaccanīkasātatā sādariyaṁ sādariyatā sagāravatā sappatissavatā—

ayaṁ vuccati sovacassatā.ayaṁ vuccati sovacassatā.Imāya sovacassatāya samannāgato puggalo “suvaco”.Imāya sovacassatāya samannāgato puggalo “suvaco”.Katamo ca puggalo kalyāṇamitto?Katamo ca puggalo kalyāṇamitto?

Tattha katamā kalyāṇamittatā?Tattha katamā kalyāṇamittatā?Ye te puggalā saddhā sīlavanto bahussutā cāgavanto paññavanto, yā tesaṁ sevanā nisevanā saṁsevanā bhajanā sambhajanā bhatti sambhatti sampavaṅkatā—Ye te puggalā saddhā sīlavanto bahussutā cāgavanto paññavanto, yā tesaṁ sevanā nisevanā saṁsevanā bhajanā sambhajanā bhatti sambhatti sampavaṅkatā—ayaṁ vuccati kalyāṇamittatā.ayaṁ vuccati kalyāṇamittatā.

Imāya kalyāṇamittatāya samannāgato puggalo “kalyāṇamitto”.Imāya kalyāṇamittatāya samannāgato puggalo “kalyāṇamitto”.Katamo ca puggalo indriyesu guttadvāro?Katamo ca puggalo indriyesu guttadvāro?Tattha katamā indriyesu guttadvāratā?Tattha katamā indriyesu guttadvāratā?

Idhekacco puggalo cakkhunā rūpaṁ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī;Idhekacco puggalo cakkhunā rūpaṁ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī;yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya paṭipajjati, rakkhati cakkhundriyaṁ cakkhundriye saṁvaraṁ āpajjati.yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya paṭipajjati, rakkhati cakkhundriyaṁ cakkhundriye saṁvaraṁ āpajjati.Sotena saddaṁ sutvā …pe…Sotena saddaṁ sutvā …pe…

ghānena gandhaṁ ghāyitvā …pe…ghānena gandhaṁ ghāyitvā …pe…jivhāya rasaṁ sāyitvā …pe…jivhāya rasaṁ sāyitvā …pe…kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …pe…kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …pe…

manasā dhammaṁ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī;manasā dhammaṁ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī;yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya paṭipajjati, rakkhati manindriyaṁ, manindriye saṁvaraṁ āpajjati.yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya paṭipajjati, rakkhati manindriyaṁ, manindriye saṁvaraṁ āpajjati.Yā imesaṁ channaṁ indriyānaṁ gutti gopanā ārakkho saṁvaro—Yā imesaṁ channaṁ indriyānaṁ gutti gopanā ārakkho saṁvaro—

ayaṁ vuccati indriyesu guttadvāratā.ayaṁ vuccati indriyesu guttadvāratā.Imāya indriyesu guttadvāratāya samannāgato puggalo “indriyesu guttadvāro”.Imāya indriyesu guttadvāratāya samannāgato puggalo “indriyesu guttadvāro”.Katamo ca puggalo bhojane mattaññū?Katamo ca puggalo bhojane mattaññū?

Tattha katamā bhojane mattaññutā?Tattha katamā bhojane mattaññutā?Idhekacco puggalo paṭisaṅkhā yoniso āhāraṁ āhāreti—Idhekacco puggalo paṭisaṅkhā yoniso āhāraṁ āhāreti—“neva davāya, na madāya, na maṇḍanāya, na vibhūsanāya;“neva davāya, na madāya, na maṇḍanāya, na vibhūsanāya;

yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṁsūparatiyā brahmacariyānuggahāya.yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṁsūparatiyā brahmacariyānuggahāya.Iti purāṇañca vedanaṁ paṭihaṅkhāmi, navañca vedanaṁ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro cā”ti.Iti purāṇañca vedanaṁ paṭihaṅkhāmi, navañca vedanaṁ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro cā”ti.Yā tattha santuṭṭhitā mattaññutā paṭisaṅkhā bhojane—Yā tattha santuṭṭhitā mattaññutā paṭisaṅkhā bhojane—

ayaṁ vuccati bhojane mattaññutā.ayaṁ vuccati bhojane mattaññutā.Imāya bhojane mattaññutāya samannāgato puggalo “bhojane mattaññū”.Imāya bhojane mattaññutāya samannāgato puggalo “bhojane mattaññū”.Katamo ca puggalo upaṭṭhitassati?Katamo ca puggalo upaṭṭhitassati?

Tattha katamā sati?Tattha katamā sati?Yā sati anussati paṭissati sati saraṇatā dhāraṇatā apilāpanatā asammussanatā sati satindriyaṁ satibalaṁ sammāsati—Yā sati anussati paṭissati sati saraṇatā dhāraṇatā apilāpanatā asammussanatā sati satindriyaṁ satibalaṁ sammāsati—ayaṁ vuccati sati.ayaṁ vuccati sati.

Imāya satiyā samannāgato puggalo “upaṭṭhitassati”.Imāya satiyā samannāgato puggalo “upaṭṭhitassati”.Katamo ca puggalo sampajāno?Katamo ca puggalo sampajāno?Tattha katamaṁ sampajaññaṁ?Tattha katamaṁ sampajaññaṁ?

Yā paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṁ kosallaṁ nepuññaṁ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṁ patodo paññā paññindriyaṁ paññābalaṁ paññāsatthaṁ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṁ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—Yā paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṁ kosallaṁ nepuññaṁ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṁ patodo paññā paññindriyaṁ paññābalaṁ paññāsatthaṁ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṁ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—idaṁ vuccati sampajaññaṁ.idaṁ vuccati sampajaññaṁ.Iminā sampajaññena samannāgato puggalo “sampajāno”.Iminā sampajaññena samannāgato puggalo “sampajāno”.

Katamo ca puggalo sīlasampanno?Katamo ca puggalo sīlasampanno?Tattha katamā sīlasampadā?Tattha katamā sīlasampadā?Kāyiko avītikkamo vācasiko avītikkamo kāyikavācasiko avītikkamo—Kāyiko avītikkamo vācasiko avītikkamo kāyikavācasiko avītikkamo—

ayaṁ vuccati sīlasampadā.ayaṁ vuccati sīlasampadā.Sabbopi sīlasaṁvaro sīlasampadā.Sabbopi sīlasaṁvaro sīlasampadā.Imāya sīlasampadāya samannāgato puggalo “sīlasampanno”.Imāya sīlasampadāya samannāgato puggalo “sīlasampanno”.

Katamo ca puggalo diṭṭhisampanno?Katamo ca puggalo diṭṭhisampanno?Tattha katamā diṭṭhisampadā?Tattha katamā diṭṭhisampadā?“Atthi dinnaṁ, atthi yiṭṭhaṁ, atthi hutaṁ, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko, atthi ayaṁ loko, atthi paro loko, atthi mātā, atthi pitā, atthi sattā opapātikā, atthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedentī”ti.“Atthi dinnaṁ, atthi yiṭṭhaṁ, atthi hutaṁ, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko, atthi ayaṁ loko, atthi paro loko, atthi mātā, atthi pitā, atthi sattā opapātikā, atthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedentī”ti.

Yā evarūpā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—Yā evarūpā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—ayaṁ vuccati diṭṭhisampadā.ayaṁ vuccati diṭṭhisampadā.Sabbāpi sammādiṭṭhi diṭṭhisampadā.Sabbāpi sammādiṭṭhi diṭṭhisampadā.