上座部《人施设论》（巴利原文）第 13 阅读页 · PP2.2 · 2. Dukapuggalapaññatti · 1/3

PuggalapaññattiPuggalapaññattiNiddesaNiddesa2. Dukapuggalapaññatti2. Dukapuggalapaññatti

Katamo ca puggalo kodhano?Katamo ca puggalo kodhano?Tattha katamo kodho?Tattha katamo kodho?Yo kodho kujjhanā kujjhitattaṁ doso dussanā dussitattaṁ byāpatti byāpajjanā byāpajjitattaṁ virodho paṭivirodho caṇḍikkaṁ asuropo anattamanatā cittassa—Yo kodho kujjhanā kujjhitattaṁ doso dussanā dussitattaṁ byāpatti byāpajjanā byāpajjitattaṁ virodho paṭivirodho caṇḍikkaṁ asuropo anattamanatā cittassa—

ayaṁ vuccati kodho.ayaṁ vuccati kodho.Yassa puggalassa ayaṁ kodho appahīno—Yassa puggalassa ayaṁ kodho appahīno—ayaṁ vuccati puggalo “kodhano”.ayaṁ vuccati puggalo “kodhano”.

Katamo ca puggalo upanāhī?Katamo ca puggalo upanāhī?Tattha katamo upanāho?Tattha katamo upanāho?Pubbakālaṁ kodho aparakālaṁ upanāho.Pubbakālaṁ kodho aparakālaṁ upanāho.

Yo evarūpo upanāho upanayhanā upanayhitattaṁ aṭṭhapanā ṭhapanā saṇṭhapanā anusaṁsandanā anuppabandhanā daḷhīkammaṁ kodhassa—Yo evarūpo upanāho upanayhanā upanayhitattaṁ aṭṭhapanā ṭhapanā saṇṭhapanā anusaṁsandanā anuppabandhanā daḷhīkammaṁ kodhassa—ayaṁ vuccati upanāho.ayaṁ vuccati upanāho.Yassa puggalassa ayaṁ upanāho appahīno—Yassa puggalassa ayaṁ upanāho appahīno—

ayaṁ vuccati puggalo “upanāhī”.ayaṁ vuccati puggalo “upanāhī”.Katamo ca puggalo makkhī?Katamo ca puggalo makkhī?Tattha katamo makkho?Tattha katamo makkho?

Yo makkho makkhāyanā makkhāyitattaṁ niṭṭhuriyaṁ niṭṭhuriyakammaṁ—Yo makkho makkhāyanā makkhāyitattaṁ niṭṭhuriyaṁ niṭṭhuriyakammaṁ—ayaṁ vuccati makkho.ayaṁ vuccati makkho.Yassa puggalassa ayaṁ makkho appahīno—Yassa puggalassa ayaṁ makkho appahīno—

ayaṁ vuccati puggalo “makkhī”.ayaṁ vuccati puggalo “makkhī”.Katamo ca puggalo paḷāsī?Katamo ca puggalo paḷāsī?Tattha katamo paḷāso?Tattha katamo paḷāso?

Yo paḷāso paḷāsāyanā paḷāsāyitattaṁ paḷāsāhāro vivādaṭṭhānaṁ yugaggāho appaṭinissaggo—Yo paḷāso paḷāsāyanā paḷāsāyitattaṁ paḷāsāhāro vivādaṭṭhānaṁ yugaggāho appaṭinissaggo—ayaṁ vuccati paḷāso.ayaṁ vuccati paḷāso.Yassa puggalassa ayaṁ paḷāso appahīno—Yassa puggalassa ayaṁ paḷāso appahīno—

ayaṁ vuccati puggalo “paḷāsī”.ayaṁ vuccati puggalo “paḷāsī”.Katamo ca puggalo issukī?Katamo ca puggalo issukī?Tattha katamā issā?Tattha katamā issā?

Yā paralābhasakkāragarukāramānanavandanapūjanāsu issā issāyanā issāyitattaṁ usūyā usūyanā usūyitattaṁ—Yā paralābhasakkāragarukāramānanavandanapūjanāsu issā issāyanā issāyitattaṁ usūyā usūyanā usūyitattaṁ—ayaṁ vuccati issā.ayaṁ vuccati issā.Yassa puggalassa ayaṁ issā appahīnā—Yassa puggalassa ayaṁ issā appahīnā—

ayaṁ vuccati puggalo “issukī”.ayaṁ vuccati puggalo “issukī”.Katamo ca puggalo maccharī?Katamo ca puggalo maccharī?Tattha katamaṁ macchariyaṁ?Tattha katamaṁ macchariyaṁ?

Pañca macchariyāni—Pañca macchariyāni—āvāsamacchariyaṁ, kulamacchariyaṁ, lābhamacchariyaṁ, vaṇṇamacchariyaṁ, dhammamacchariyaṁ.āvāsamacchariyaṁ, kulamacchariyaṁ, lābhamacchariyaṁ, vaṇṇamacchariyaṁ, dhammamacchariyaṁ.Yaṁ evarūpaṁ maccheraṁ maccharāyanā maccharāyitattaṁ vevicchaṁ kadariyaṁ kaṭukañcukatā aggahitattaṁ cittassa—Yaṁ evarūpaṁ maccheraṁ maccharāyanā maccharāyitattaṁ vevicchaṁ kadariyaṁ kaṭukañcukatā aggahitattaṁ cittassa—

idaṁ vuccati macchariyaṁ.idaṁ vuccati macchariyaṁ.Yassa puggalassa idaṁ macchariyaṁ appahīnaṁ—Yassa puggalassa idaṁ macchariyaṁ appahīnaṁ—ayaṁ vuccati puggalo “maccharī”.ayaṁ vuccati puggalo “maccharī”.

Katamo ca puggalo saṭho?Katamo ca puggalo saṭho?Tattha katamaṁ sāṭheyyaṁ?Tattha katamaṁ sāṭheyyaṁ?Idhekacco saṭho hoti parisaṭho.Idhekacco saṭho hoti parisaṭho.

Yaṁ tattha saṭhaṁ saṭhatā sāṭheyyaṁ kakkaratā kakkariyaṁ parikkhattatā pārikkhattiyaṁ—Yaṁ tattha saṭhaṁ saṭhatā sāṭheyyaṁ kakkaratā kakkariyaṁ parikkhattatā pārikkhattiyaṁ—idaṁ vuccati sāṭheyyaṁ.idaṁ vuccati sāṭheyyaṁ.Yassa puggalassa idaṁ sāṭheyyaṁ appahīnaṁ—Yassa puggalassa idaṁ sāṭheyyaṁ appahīnaṁ—

ayaṁ vuccati puggalo “saṭho”.ayaṁ vuccati puggalo “saṭho”.Katamo ca puggalo māyāvī?Katamo ca puggalo māyāvī?Tattha katamā māyā?Tattha katamā māyā?

Idhekacco kāyena duccaritaṁ caritvā vācāya duccaritaṁ caritvā manasā duccaritaṁ caritvā tassa paṭicchādanahetu pāpikaṁ icchaṁ paṇidahati—Idhekacco kāyena duccaritaṁ caritvā vācāya duccaritaṁ caritvā manasā duccaritaṁ caritvā tassa paṭicchādanahetu pāpikaṁ icchaṁ paṇidahati—“mā maṁ jaññā”ti icchati, “mā maṁ jaññā”ti saṅkappati “mā maṁ jaññā”ti vācaṁ bhāsati, “mā maṁ jaññā”ti kāyena parakkamati.“mā maṁ jaññā”ti icchati, “mā maṁ jaññā”ti saṅkappati “mā maṁ jaññā”ti vācaṁ bhāsati, “mā maṁ jaññā”ti kāyena parakkamati.Yā evarūpā māyā māyāvitā accāsarā vañcanā nikati vikiraṇā pariharaṇā gūhanā parigūhanā chādanā paṭicchādanā anuttānīkammaṁ anāvikammaṁ vocchādanā pāpakiriyā—Yā evarūpā māyā māyāvitā accāsarā vañcanā nikati vikiraṇā pariharaṇā gūhanā parigūhanā chādanā paṭicchādanā anuttānīkammaṁ anāvikammaṁ vocchādanā pāpakiriyā—

ayaṁ vuccati māyā.ayaṁ vuccati māyā.Yassa puggalassa ayaṁ māyā appahīnā—Yassa puggalassa ayaṁ māyā appahīnā—ayaṁ vuccati puggalo “māyāvī”.ayaṁ vuccati puggalo “māyāvī”.

Katamo ca puggalo ahiriko?Katamo ca puggalo ahiriko?Tattha katamaṁ ahirikaṁ?Tattha katamaṁ ahirikaṁ?Yaṁ na hirīyati hiriyitabbena na hirīyati pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā—Yaṁ na hirīyati hiriyitabbena na hirīyati pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā—

idaṁ vuccati ahirikaṁ.idaṁ vuccati ahirikaṁ.Iminā ahirikena samannāgato puggalo “ahiriko”.Iminā ahirikena samannāgato puggalo “ahiriko”.Katamo ca puggalo anottappī?Katamo ca puggalo anottappī?

Tattha katamaṁ anottappaṁ?Tattha katamaṁ anottappaṁ?Yaṁ na ottappati ottappitabbena na ottappati pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā—Yaṁ na ottappati ottappitabbena na ottappati pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā—idaṁ vuccati anottappaṁ.idaṁ vuccati anottappaṁ.

Iminā anottappena samannāgato puggalo “anottappī”.Iminā anottappena samannāgato puggalo “anottappī”.Katamo ca puggalo dubbaco?Katamo ca puggalo dubbaco?Tattha katamā dovacassatā?Tattha katamā dovacassatā?

Sahadhammike vuccamāne dovacassāyaṁ dovacassiyaṁ dovacassatā vippaṭikulaggāhitā vipaccanīkasātatā anādariyaṁ anādariyatā agāravatā appatissavatā—Sahadhammike vuccamāne dovacassāyaṁ dovacassiyaṁ dovacassatā vippaṭikulaggāhitā vipaccanīkasātatā anādariyaṁ anādariyatā agāravatā appatissavatā—ayaṁ vuccati dovacassatā.ayaṁ vuccati dovacassatā.Imāya dovacassatāya samannāgato puggalo “dubbaco”.Imāya dovacassatāya samannāgato puggalo “dubbaco”.

Katamo ca puggalo pāpamitto?Katamo ca puggalo pāpamitto?Tattha katamā pāpamittatā?Tattha katamā pāpamittatā?Ye te puggalā assaddhā dussīlā appassutā maccharino duppaññā, yā tesaṁ sevanā nisevanā saṁsevanā bhajanā sambhajanā bhatti sambhatti sampavaṅkatā—Ye te puggalā assaddhā dussīlā appassutā maccharino duppaññā, yā tesaṁ sevanā nisevanā saṁsevanā bhajanā sambhajanā bhatti sambhatti sampavaṅkatā—

ayaṁ vuccati pāpamittatā.ayaṁ vuccati pāpamittatā.Imāya pāpamittatāya samannāgato puggalo “pāpamitto”.Imāya pāpamittatāya samannāgato puggalo “pāpamitto”.Katamo ca puggalo indriyesu aguttadvāro?Katamo ca puggalo indriyesu aguttadvāro?

Tattha katamā indriyesu aguttadvāratā?Tattha katamā indriyesu aguttadvāratā?Idhekacco puggalo cakkhunā rūpaṁ disvā nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī;Idhekacco puggalo cakkhunā rūpaṁ disvā nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī;yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya na paṭipajjati, na rakkhati cakkhundriyaṁ, cakkhundriye na saṁvaraṁ āpajjati.yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya na paṭipajjati, na rakkhati cakkhundriyaṁ, cakkhundriye na saṁvaraṁ āpajjati.

Sotena saddaṁ sutvā …pe…Sotena saddaṁ sutvā …pe…ghānena gandhaṁ ghāyitvā …pe…ghānena gandhaṁ ghāyitvā …pe…jivhāya rasaṁ sāyitvā …pe…jivhāya rasaṁ sāyitvā …pe…

kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …pe…kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …pe…manasā dhammaṁ viññāya nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī;manasā dhammaṁ viññāya nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī;yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya na paṭipajjati, na rakkhati manindriyaṁ, manindriye na saṁvaraṁ āpajjati.yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya na paṭipajjati, na rakkhati manindriyaṁ, manindriye na saṁvaraṁ āpajjati.

Yā imesaṁ channaṁ indriyānaṁ agutti agopanā anārakkho asaṁvaro—Yā imesaṁ channaṁ indriyānaṁ agutti agopanā anārakkho asaṁvaro—ayaṁ vuccati indriyesu aguttadvāratā.ayaṁ vuccati indriyesu aguttadvāratā.Imāya indriyesu aguttadvāratāya samannāgato puggalo “indriyesu aguttadvāro”.Imāya indriyesu aguttadvāratāya samannāgato puggalo “indriyesu aguttadvāro”.

Katamo ca puggalo bhojane amattaññū?Katamo ca puggalo bhojane amattaññū?Tattha katamā bhojane amattaññutā?Tattha katamā bhojane amattaññutā?Idhekacco puggalo appaṭisaṅkhā ayoniso āhāraṁ āhāreti davāya madāya maṇḍanāya vibhūsanāya, yā tattha asantuṭṭhitā amattaññutā appaṭisaṅkhā bhojane—Idhekacco puggalo appaṭisaṅkhā ayoniso āhāraṁ āhāreti davāya madāya maṇḍanāya vibhūsanāya, yā tattha asantuṭṭhitā amattaññutā appaṭisaṅkhā bhojane—

ayaṁ vuccati bhojane amattaññutā.ayaṁ vuccati bhojane amattaññutā.Imāya bhojane amattaññutāya samannāgato puggalo “bhojane amattaññū”.Imāya bhojane amattaññutāya samannāgato puggalo “bhojane amattaññū”.Katamo ca puggalo muṭṭhassati?Katamo ca puggalo muṭṭhassati?

Tattha katamaṁ muṭṭhassaccaṁ?Tattha katamaṁ muṭṭhassaccaṁ?Yā assati ananussati appaṭissati assati assaraṇatā adhāraṇatā pilāpanatā sammussanatā—Yā assati ananussati appaṭissati assati assaraṇatā adhāraṇatā pilāpanatā sammussanatā—idaṁ vuccati muṭṭhassaccaṁ.idaṁ vuccati muṭṭhassaccaṁ.

Iminā muṭṭhassaccena samannāgato puggalo “muṭṭhassati”.Iminā muṭṭhassaccena samannāgato puggalo “muṭṭhassati”.Katamo ca puggalo asampajāno?Katamo ca puggalo asampajāno?Tattha katamaṁ asampajaññaṁ?Tattha katamaṁ asampajaññaṁ?

Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ anabhisamayo ananubodho asambodho appaṭivedho asaṅgāhaṇā apariyogāhaṇā asamapekkhaṇā apaccavekkhaṇā apaccakkhakammaṁ dummejjhaṁ bālyaṁ asampajaññaṁ moho pamoho sammoho avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṁ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ anabhisamayo ananubodho asambodho appaṭivedho asaṅgāhaṇā apariyogāhaṇā asamapekkhaṇā apaccavekkhaṇā apaccakkhakammaṁ dummejjhaṁ bālyaṁ asampajaññaṁ moho pamoho sammoho avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṁ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—idaṁ vuccati asampajaññaṁ.idaṁ vuccati asampajaññaṁ.Iminā asampajaññena samannāgato puggalo “asampajāno”.Iminā asampajaññena samannāgato puggalo “asampajāno”.

Katamo ca puggalo sīlavipanno?Katamo ca puggalo sīlavipanno?Tattha katamā sīlavipatti?Tattha katamā sīlavipatti?Kāyiko vītikkamo vācasiko vītikkamo kāyikavācasiko vītikkamo—Kāyiko vītikkamo vācasiko vītikkamo kāyikavācasiko vītikkamo—

ayaṁ vuccati sīlavipatti.ayaṁ vuccati sīlavipatti.Sabbampi dussilyaṁ sīlavipatti.Sabbampi dussilyaṁ sīlavipatti.Imāya sīlavipattiyā samannāgato puggalo “sīlavipanno”.Imāya sīlavipattiyā samannāgato puggalo “sīlavipanno”.

Katamo ca puggalo diṭṭhivipanno?Katamo ca puggalo diṭṭhivipanno?Tattha katamā diṭṭhivipatti?Tattha katamā diṭṭhivipatti?“Natthi dinnaṁ, natthi yiṭṭhaṁ, natthi hutaṁ, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko, natthi ayaṁ loko, natthi paro loko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā, natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedentī”ti.“Natthi dinnaṁ, natthi yiṭṭhaṁ, natthi hutaṁ, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko, natthi ayaṁ loko, natthi paro loko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā, natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedentī”ti.

Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ diṭṭhigahanaṁ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṁ diṭṭhivipphanditaṁ diṭṭhisaṁyojanaṁ gāho paṭiggāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṁ titthāyatanaṁ vipariyāsaggāho, ayaṁ vuccati diṭṭhivipatti.Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ diṭṭhigahanaṁ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṁ diṭṭhivipphanditaṁ diṭṭhisaṁyojanaṁ gāho paṭiggāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṁ titthāyatanaṁ vipariyāsaggāho, ayaṁ vuccati diṭṭhivipatti.Sabbāpi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti.Sabbāpi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti.Imāya diṭṭhivipattiyā samannāgato puggalo “diṭṭhivipanno”.Imāya diṭṭhivipattiyā samannāgato puggalo “diṭṭhivipanno”.

Katamo ca puggalo ajjhattasaṁyojano?Katamo ca puggalo ajjhattasaṁyojano?Yassa puggalassa pañcorambhāgiyāni saṁyojanāni appahīnāni—Yassa puggalassa pañcorambhāgiyāni saṁyojanāni appahīnāni—ayaṁ vuccati puggalo “ajjhattasaṁyojano”.ayaṁ vuccati puggalo “ajjhattasaṁyojano”.