巴利《小部》· 大义释第 96 阅读页 · MND15 · 15. Attadaṇḍasuttaniddesa · 11/12

yadidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi suññaṁ attena vā attaniyena vā.yadidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi suññaṁ attena vā attaniyena vā.Yasmā kho, ānanda, suññaṁ attena vā attaniyena vā, tasmā suñño lokoti vuccatī”ti.Yasmā kho, ānanda, suññaṁ attena vā attaniyena vā, tasmā suñño lokoti vuccatī”ti.Evampi yassa natthi idaṁ meti, paresaṁ vāpi kiñcanaṁ.Evampi yassa natthi idaṁ meti, paresaṁ vāpi kiñcanaṁ.

<b>Mamattaṁ so asaṁvindan</b>ti.<b>Mamattaṁ so asaṁvindan</b>ti.<b>Mamattā</b>ti dve mamattā—<b>Mamattā</b>ti dve mamattā—taṇhāmamattañca diṭṭhimamattañca …pe…taṇhāmamattañca diṭṭhimamattañca …pe…

idaṁ taṇhāmamattaṁ …pe…idaṁ taṇhāmamattaṁ …pe…idaṁ diṭṭhimamattaṁ.idaṁ diṭṭhimamattaṁ.Taṇhāmamattaṁ pahāya diṭṭhimamattaṁ paṭinissajjitvā mamattaṁ avindanto asaṁvindanto anadhigacchanto appaṭilabhantoti—Taṇhāmamattaṁ pahāya diṭṭhimamattaṁ paṭinissajjitvā mamattaṁ avindanto asaṁvindanto anadhigacchanto appaṭilabhantoti—

mamattaṁ so asaṁvindaṁ.mamattaṁ so asaṁvindaṁ.<b>Natthi meti na socatī</b>ti.<b>Natthi meti na socatī</b>ti.Vipariṇataṁ vā vatthuṁ na socati, vipariṇatasmiṁ vā vatthusmiṁ na socati.Vipariṇataṁ vā vatthuṁ na socati, vipariṇatasmiṁ vā vatthusmiṁ na socati.

“Cakkhu me vipariṇatan”ti na socati,“Cakkhu me vipariṇatan”ti na socati,“sotaṁ me …pe…“sotaṁ me …pe…sālohitā me vipariṇatā”ti na socati na kilamati na paridevati na urattāḷiṁ kandati na sammohaṁ āpajjatīti—sālohitā me vipariṇatā”ti na socati na kilamati na paridevati na urattāḷiṁ kandati na sammohaṁ āpajjatīti—

natthi meti na socati.natthi meti na socati.Tenāha bhagavā—Tenāha bhagavā—“Yassa natthi idaṁ meti,“Yassa natthi idaṁ meti,

paresaṁ vāpi kiñcanaṁ;paresaṁ vāpi kiñcanaṁ;Mamattaṁ so asaṁvindaṁ,Mamattaṁ so asaṁvindaṁ,natthi meti na socatī”ti.natthi meti na socatī”ti.

<b>Aniṭṭhurī ananugiddho,</b><b>Aniṭṭhurī ananugiddho,</b><b>anejo sabbadhī samo;</b><b>anejo sabbadhī samo;</b><b>Tamānisaṁsaṁ pabrūmi,</b><b>Tamānisaṁsaṁ pabrūmi,</b>

<b>pucchito avikampinaṁ.</b><b>pucchito avikampinaṁ.</b><b>Aniṭṭhurī ananugiddho anejo sabbadhī samo</b>ti.<b>Aniṭṭhurī ananugiddho anejo sabbadhī samo</b>ti.Katamaṁ <b>niṭṭhuriyaṁ</b>?Katamaṁ <b>niṭṭhuriyaṁ</b>?

Idhekacco niṭṭhuriyo hoti, paralābhasakkāragarukāramānanavandanapūjanāsu issati usūyati issaṁ bandhati.Idhekacco niṭṭhuriyo hoti, paralābhasakkāragarukāramānanavandanapūjanāsu issati usūyati issaṁ bandhati.Yaṁ evarūpaṁ niṭṭhuriyaṁ niṭṭhuriyakammaṁ issā issāyanā issāyitattaṁ usūyā usūyanā usūyitattaṁ—Yaṁ evarūpaṁ niṭṭhuriyaṁ niṭṭhuriyakammaṁ issā issāyanā issāyitattaṁ usūyā usūyanā usūyitattaṁ—idaṁ vuccati niṭṭhuriyaṁ.idaṁ vuccati niṭṭhuriyaṁ.

Yassetaṁ niṭṭhuriyaṁ pahīnaṁ samucchinnaṁ …pe…Yassetaṁ niṭṭhuriyaṁ pahīnaṁ samucchinnaṁ …pe…ñāṇagginā daḍḍhaṁ, so vuccati aniṭṭhurīti.ñāṇagginā daḍḍhaṁ, so vuccati aniṭṭhurīti.<b>Ananugiddho</b>ti.<b>Ananugiddho</b>ti.

<b>Gedho</b> vuccati taṇhā.<b>Gedho</b> vuccati taṇhā.Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.Yasseso gedho pahīno samucchinno …pe… ñāṇagginā daḍḍho, so vuccati ananugiddho.Yasseso gedho pahīno samucchinno …pe… ñāṇagginā daḍḍho, so vuccati ananugiddho.

So rūpe agiddho,So rūpe agiddho,sadde …pe…sadde …pe…diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu agiddho agadhito amucchito anajjhosanno, vītagedho vigatagedho cattagedho vantagedho muttagedho pahīnagedho paṭinissaṭṭhagedho, vītarāgo vigatarāgo cattarāgo vantarāgo muttarāgo pahīnarāgo paṭinissaṭṭharāgo, nicchāto nibbuto sītibhūto sukhappaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā viharatīti—diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu agiddho agadhito amucchito anajjhosanno, vītagedho vigatagedho cattagedho vantagedho muttagedho pahīnagedho paṭinissaṭṭhagedho, vītarāgo vigatarāgo cattarāgo vantarāgo muttarāgo pahīnarāgo paṭinissaṭṭharāgo, nicchāto nibbuto sītibhūto sukhappaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā viharatīti—

aniṭṭhurī ananugiddho.aniṭṭhurī ananugiddho.<b>Anejo sabbadhī samo</b>ti.<b>Anejo sabbadhī samo</b>ti.<b>Ejā</b> vuccati taṇhā.<b>Ejā</b> vuccati taṇhā.

Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.Yassesā ejā taṇhā pahīnā samucchinnā …pe… ñāṇagginā daḍḍhā, so vuccati anejo.Yassesā ejā taṇhā pahīnā samucchinnā …pe… ñāṇagginā daḍḍhā, so vuccati anejo.Ejāya pahīnattā anejo.Ejāya pahīnattā anejo.

So lābhepi na iñjati, alābhepi na iñjati, yasepi na iñjati, ayasepi na iñjati, pasaṁsāyapi na iñjati, nindāyapi na iñjati, sukhepi na iñjati, dukkhepi na iñjati, na calati na vedhati nappavedhati na sampavedhatīti—So lābhepi na iñjati, alābhepi na iñjati, yasepi na iñjati, ayasepi na iñjati, pasaṁsāyapi na iñjati, nindāyapi na iñjati, sukhepi na iñjati, dukkhepi na iñjati, na calati na vedhati nappavedhati na sampavedhatīti—anejo.anejo.<b>Sabbadhī samo</b>ti <b>sabbaṁ</b> vuccati dvādasāyatanāni.<b>Sabbadhī samo</b>ti <b>sabbaṁ</b> vuccati dvādasāyatanāni.

Cakkhu ceva rūpā ca …pe…Cakkhu ceva rūpā ca …pe…mano ceva dhammā ca.mano ceva dhammā ca.Yato ajjhattikabāhiresu āyatanesu chandarāgo pahīno hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṁ anuppādadhammo, so vuccati sabbadhi samo.Yato ajjhattikabāhiresu āyatanesu chandarāgo pahīno hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṁ anuppādadhammo, so vuccati sabbadhi samo.

So sabbattha tādi sabbattha majjhatto sabbattha upekkhakoti—So sabbattha tādi sabbattha majjhatto sabbattha upekkhakoti—anejo sabbadhī samo.anejo sabbadhī samo.<b>Tamānisaṁsaṁ pabrūmi, pucchito avikampinan</b>ti.<b>Tamānisaṁsaṁ pabrūmi, pucchito avikampinan</b>ti.

Avikampinaṁ puggalaṁ puṭṭho pucchito yācito ajjhesito pasādito ime cattāro ānisaṁse pabrūmi.Avikampinaṁ puggalaṁ puṭṭho pucchito yācito ajjhesito pasādito ime cattāro ānisaṁse pabrūmi.Yo so aniṭṭhurī ananugiddho anejo sabbadhi samoti brūmi ācikkhāmi …pe… pakāsemīti—Yo so aniṭṭhurī ananugiddho anejo sabbadhi samoti brūmi ācikkhāmi …pe… pakāsemīti—tamānisaṁsaṁ pabrūmi pucchito avikampinaṁ.tamānisaṁsaṁ pabrūmi pucchito avikampinaṁ.

Tenāha bhagavā—Tenāha bhagavā—“Aniṭṭhurī ananugiddho,“Aniṭṭhurī ananugiddho,anejo sabbadhī samo;anejo sabbadhī samo;

Tamānisaṁsaṁ pabrūmi,Tamānisaṁsaṁ pabrūmi,pucchito avikampinan”ti.pucchito avikampinan”ti.<b>Anejassa vijānato,</b><b>Anejassa vijānato,</b>

<b>natthi kāci nisaṅkhati;</b><b>natthi kāci nisaṅkhati;</b><b>Virato so viyārabbhā,</b><b>Virato so viyārabbhā,</b><b>khemaṁ passati sabbadhi.</b><b>khemaṁ passati sabbadhi.</b>

<b>Anejassa vijānato</b>ti.<b>Anejassa vijānato</b>ti.<b>Ejā</b> vuccati taṇhā.<b>Ejā</b> vuccati taṇhā.Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.

Yassesā ejā taṇhā pahīnā samucchinnā …pe… ñāṇagginā daḍḍhā, so vuccati anejo.Yassesā ejā taṇhā pahīnā samucchinnā …pe… ñāṇagginā daḍḍhā, so vuccati anejo.Ejāya pahīnattā anejo.Ejāya pahīnattā anejo.So lābhepi na iñjati, alābhepi na iñjati, yasepi na iñjati, ayasepi na iñjati, pasaṁsāyapi na iñjati, nindāyapi na iñjati, sukhepi na iñjati, dukkhepi na iñjati na calati na vedhati nappavedhati na sampavedhatīti—So lābhepi na iñjati, alābhepi na iñjati, yasepi na iñjati, ayasepi na iñjati, pasaṁsāyapi na iñjati, nindāyapi na iñjati, sukhepi na iñjati, dukkhepi na iñjati na calati na vedhati nappavedhati na sampavedhatīti—

anejassa.anejassa.<b>Vijānato</b>ti jānato ājānato vijānato paṭivijānato paṭivijjhato.<b>Vijānato</b>ti jānato ājānato vijānato paṭivijānato paṭivijjhato.“Sabbe saṅkhārā aniccā”ti jānato ājānato vijānato paṭivijānato paṭivijjhato,“Sabbe saṅkhārā aniccā”ti jānato ājānato vijānato paṭivijānato paṭivijjhato,

“sabbe saṅkhārā dukkhā”ti …pe…“sabbe saṅkhārā dukkhā”ti …pe…“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti jānato ājānato vijānato paṭivijānato paṭivijjhatoti—“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti jānato ājānato vijānato paṭivijānato paṭivijjhatoti—anejassa vijānato.anejassa vijānato.

<b>Natthi kāci nisaṅkhatī</b>ti.<b>Natthi kāci nisaṅkhatī</b>ti.<b>Nisaṅkhatiyo</b> vuccanti puññābhisaṅkhāro apuññābhisaṅkhāro āneñjābhisaṅkhāro.<b>Nisaṅkhatiyo</b> vuccanti puññābhisaṅkhāro apuññābhisaṅkhāro āneñjābhisaṅkhāro.Yato puññābhisaṅkhāro ca apuññābhisaṅkhāro ca āneñjābhisaṅkhāro ca pahīnā honti ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā, ettāvatā nisaṅkhatiyo natthi na santi na saṁvijjanti nupalabbhanti, pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti—Yato puññābhisaṅkhāro ca apuññābhisaṅkhāro ca āneñjābhisaṅkhāro ca pahīnā honti ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā, ettāvatā nisaṅkhatiyo natthi na santi na saṁvijjanti nupalabbhanti, pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti—

natthi kāci nisaṅkhati.natthi kāci nisaṅkhati.<b>Virato so viyārabbhā</b>ti.<b>Virato so viyārabbhā</b>ti.Viyārabbho vuccati puññābhisaṅkhāro apuññābhisaṅkhāro āneñjābhisaṅkhāro.Viyārabbho vuccati puññābhisaṅkhāro apuññābhisaṅkhāro āneñjābhisaṅkhāro.

Yato puññābhisaṅkhāro ca apuññābhisaṅkhāro ca āneñjābhisaṅkhāro ca pahīnā honti ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā, ettāvatā ārabbhā viyārabbhā ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—Yato puññābhisaṅkhāro ca apuññābhisaṅkhāro ca āneñjābhisaṅkhāro ca pahīnā honti ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā, ettāvatā ārabbhā viyārabbhā ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—virato so viyārabbhā.virato so viyārabbhā.<b>Khemaṁ passati sabbadhī</b>ti.<b>Khemaṁ passati sabbadhī</b>ti.

Bhayakaro rāgo bhayakaro doso bhayakaro moho …pe… bhayakarā kilesā.Bhayakaro rāgo bhayakaro doso bhayakaro moho …pe… bhayakarā kilesā.Bhayakarassa rāgassa pahīnattā …pe… bhayakarānaṁ kilesānaṁ pahīnattā sabbattha khemaṁ passati sabbattha abhayaṁ passati sabbattha anītikaṁ passati sabbattha anupaddavaṁ passati sabbattha anupasaggaṁ passati sabbattha anupasaṭṭhattaṁ passatīti—Bhayakarassa rāgassa pahīnattā …pe… bhayakarānaṁ kilesānaṁ pahīnattā sabbattha khemaṁ passati sabbattha abhayaṁ passati sabbattha anītikaṁ passati sabbattha anupaddavaṁ passati sabbattha anupasaggaṁ passati sabbattha anupasaṭṭhattaṁ passatīti—khemaṁ passati sabbadhi.khemaṁ passati sabbadhi.

Tenāha bhagavā—Tenāha bhagavā—“Anejassa vijānato,“Anejassa vijānato,natthi kāci nisaṅkhati;natthi kāci nisaṅkhati;

Virato so viyārabbhā,Virato so viyārabbhā,khemaṁ passati sabbadhī”ti.khemaṁ passati sabbadhī”ti.<b>Na samesu na omesu,</b><b>Na samesu na omesu,</b>

<b>Na ussesu vadate muni;</b><b>Na ussesu vadate muni;</b><b>Santo so vītamaccharo,</b><b>Santo so vītamaccharo,</b><b>Nādeti na nirassati.</b><b>Nādeti na nirassati.</b>

(Iti bhagavā.)(Iti bhagavā.)<b>Na samesu na omesu, na ussesu vadate munī</b>ti.<b>Na samesu na omesu, na ussesu vadate munī</b>ti.<b>Munī</b>ti.<b>Munī</b>ti.

Monaṁ vuccati ñāṇaṁ …pe… saṅgajālamaticca so muni.Monaṁ vuccati ñāṇaṁ …pe… saṅgajālamaticca so muni.“Seyyohamasmī”ti vā “sadisohamasmī”ti vā “hīnohamasmī”ti vā na vadati na katheti na bhaṇati na dīpayati na voharatīti—“Seyyohamasmī”ti vā “sadisohamasmī”ti vā “hīnohamasmī”ti vā na vadati na katheti na bhaṇati na dīpayati na voharatīti—na samesu na omesu, na ussesu vadate muni.na samesu na omesu, na ussesu vadate muni.

<b>Santo so vītamaccharo</b>ti.<b>Santo so vītamaccharo</b>ti.<b>Santo</b>ti rāgassa santattā samitattā santo,<b>Santo</b>ti rāgassa santattā samitattā santo,dosassa …pe…dosassa …pe…

mohassa …mohassa …sabbākusalābhisaṅkhārānaṁ santattā samitattā vūpasamitattā vijjhātattā nibbutattā vigatattā paṭipassaddhattā santo upasanto vūpasanto nibbuto paṭipassaddhoti—sabbākusalābhisaṅkhārānaṁ santattā samitattā vūpasamitattā vijjhātattā nibbutattā vigatattā paṭipassaddhattā santo upasanto vūpasanto nibbuto paṭipassaddhoti—santo.santo.

So <b>vītamaccharo</b>ti.So <b>vītamaccharo</b>ti.Pañca macchariyāni āvāsamacchariyaṁ …pe… gāho vuccati macchariyaṁ.Pañca macchariyāni āvāsamacchariyaṁ …pe… gāho vuccati macchariyaṁ.Yassetaṁ macchariyaṁ pahīnaṁ samucchinnaṁ …pe… ñāṇagginā daḍḍhaṁ, so vuccati vītamaccharo vigatamaccharo cattamaccharo vantamaccharo muttamaccharo pahīnamaccharo paṭinissaṭṭhamaccharoti—Yassetaṁ macchariyaṁ pahīnaṁ samucchinnaṁ …pe… ñāṇagginā daḍḍhaṁ, so vuccati vītamaccharo vigatamaccharo cattamaccharo vantamaccharo muttamaccharo pahīnamaccharo paṭinissaṭṭhamaccharoti—

santo so vītamaccharo.santo so vītamaccharo.<b>Nādeti na nirassati, iti bhagavā</b>ti.<b>Nādeti na nirassati, iti bhagavā</b>ti.<b>Nādetī</b>ti rūpaṁ nādiyati na upādiyati na gaṇhāti na parāmasati nābhinivisati,<b>Nādetī</b>ti rūpaṁ nādiyati na upādiyati na gaṇhāti na parāmasati nābhinivisati,

vedanaṁ …vedanaṁ …saññaṁ …saññaṁ …saṅkhāre …saṅkhāre …