巴利《小部》· 大义释第 53 阅读页 · MND10 · 10. Purābhedasuttaniddesa · 7/10

Te jivhaggena rasaggāni pariyesantā āhiṇḍanti, te ambilaṁ labhitvā anambilaṁ pariyesanti, anambilaṁ labhitvā ambilaṁ pariyesanti;Te jivhaggena rasaggāni pariyesantā āhiṇḍanti, te ambilaṁ labhitvā anambilaṁ pariyesanti, anambilaṁ labhitvā ambilaṁ pariyesanti;madhuraṁ labhitvā amadhuraṁ pariyesanti, amadhuraṁ labhitvā madhuraṁ pariyesanti;madhuraṁ labhitvā amadhuraṁ pariyesanti, amadhuraṁ labhitvā madhuraṁ pariyesanti;tittakaṁ labhitvā atittakaṁ pariyesanti, atittakaṁ labhitvā tittakaṁ pariyesanti;tittakaṁ labhitvā atittakaṁ pariyesanti, atittakaṁ labhitvā tittakaṁ pariyesanti;

kaṭukaṁ labhitvā akaṭukaṁ pariyesanti, akaṭukaṁ labhitvā kaṭukaṁ pariyesanti;kaṭukaṁ labhitvā akaṭukaṁ pariyesanti, akaṭukaṁ labhitvā kaṭukaṁ pariyesanti;loṇikaṁ labhitvā aloṇikaṁ pariyesanti, aloṇikaṁ labhitvā loṇikaṁ pariyesanti;loṇikaṁ labhitvā aloṇikaṁ pariyesanti, aloṇikaṁ labhitvā loṇikaṁ pariyesanti;khārikaṁ labhitvā akhārikaṁ pariyesanti, akhārikaṁ labhitvā khārikaṁ pariyesanti;khārikaṁ labhitvā akhārikaṁ pariyesanti, akhārikaṁ labhitvā khārikaṁ pariyesanti;

lambikaṁ labhitvā kasāvaṁ pariyesanti, kasāvaṁ labhitvā lambikaṁ pariyesanti;lambikaṁ labhitvā kasāvaṁ pariyesanti, kasāvaṁ labhitvā lambikaṁ pariyesanti;sāduṁ labhitvā asāduṁ pariyesanti, asāduṁ labhitvā sāduṁ pariyesanti;sāduṁ labhitvā asāduṁ pariyesanti, asāduṁ labhitvā sāduṁ pariyesanti;sītaṁ labhitvā uṇhaṁ pariyesanti, uṇhaṁ labhitvā sītaṁ pariyesanti.sītaṁ labhitvā uṇhaṁ pariyesanti, uṇhaṁ labhitvā sītaṁ pariyesanti.

Te yaṁ yaṁ labhitvā tena tena na santussanti aparāparaṁ pariyesanti, manāpikesu rasesu rattā giddhā gadhitā mucchitā ajjhosannā laggā laggitā palibuddhā.Te yaṁ yaṁ labhitvā tena tena na santussanti aparāparaṁ pariyesanti, manāpikesu rasesu rattā giddhā gadhitā mucchitā ajjhosannā laggā laggitā palibuddhā.Yassesā rasataṇhā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā, so paṭisaṅkhā yoniso āhāraṁ āhāreti—Yassesā rasataṇhā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā, so paṭisaṅkhā yoniso āhāraṁ āhāreti—neva davāya na madāya na maṇḍanāya na vibhūsanāya, yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṁsūparatiyā brahmacariyānuggahāya.neva davāya na madāya na maṇḍanāya na vibhūsanāya, yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṁsūparatiyā brahmacariyānuggahāya.

Iti purāṇañca vedanaṁ paṭihaṅkhāmi, navañca vedanaṁ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro ca.Iti purāṇañca vedanaṁ paṭihaṅkhāmi, navañca vedanaṁ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro ca.Yathā vanaṁ ālimpeyya yāvadeva ropanatthāya, yathā vā pana akkhaṁ abbhañjeyya yāvadeva bhārassa nittharaṇatthāya, yathā vā pana puttamaṁsaṁ āhāraṁ āhareyya yāvadeva kantārassa nittharaṇatthāya;Yathā vanaṁ ālimpeyya yāvadeva ropanatthāya, yathā vā pana akkhaṁ abbhañjeyya yāvadeva bhārassa nittharaṇatthāya, yathā vā pana puttamaṁsaṁ āhāraṁ āhareyya yāvadeva kantārassa nittharaṇatthāya;evamevaṁ bhikkhu paṭisaṅkhā yoniso āhāraṁ āhāreti—evamevaṁ bhikkhu paṭisaṅkhā yoniso āhāraṁ āhāreti—

“neva davāya …pe… phāsuvihāro cā”ti.“neva davāya …pe… phāsuvihāro cā”ti.Rasataṇhaṁ pajahati vinodeti byantiṁ karoti anabhāvaṁ gameti, rasataṇhāya ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—Rasataṇhaṁ pajahati vinodeti byantiṁ karoti anabhāvaṁ gameti, rasataṇhāya ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—aviruddho ca taṇhāya rasesu nānugijjhati.aviruddho ca taṇhāya rasesu nānugijjhati.

Tenāha bhagavā—Tenāha bhagavā—“Lābhakamyā na sikkhati,“Lābhakamyā na sikkhati,alābhe ca na kuppati;alābhe ca na kuppati;

Aviruddho ca taṇhāya,Aviruddho ca taṇhāya,rasesu nānugijjhatī”ti.rasesu nānugijjhatī”ti.<b>Upekkhako sadā sato,</b><b>Upekkhako sadā sato,</b>

<b>na loke maññate samaṁ;</b><b>na loke maññate samaṁ;</b><b>Na visesī na nīceyyo,</b><b>Na visesī na nīceyyo,</b><b>tassa no santi ussadā.</b><b>tassa no santi ussadā.</b>

<b>Upekkhako sadā sato</b>ti.<b>Upekkhako sadā sato</b>ti.<b>Upekkhako</b>ti chaḷaṅgupekkhāya samannāgato.<b>Upekkhako</b>ti chaḷaṅgupekkhāya samannāgato.Cakkhunā rūpaṁ disvā neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno.Cakkhunā rūpaṁ disvā neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno.

Sotena saddaṁ sutvā …pe…Sotena saddaṁ sutvā …pe…manasā dhammaṁ viññāya neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno.manasā dhammaṁ viññāya neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno.Cakkhunā rūpaṁ disvā manāpaṁ nābhigijjhati nābhihaṁsati na rāgaṁ janeti, tassa ṭhitova kāyo hoti, ṭhitaṁ cittaṁ ajjhattaṁ susaṇṭhitaṁ suvimuttaṁ.Cakkhunā rūpaṁ disvā manāpaṁ nābhigijjhati nābhihaṁsati na rāgaṁ janeti, tassa ṭhitova kāyo hoti, ṭhitaṁ cittaṁ ajjhattaṁ susaṇṭhitaṁ suvimuttaṁ.

Cakkhunā kho paneva rūpaṁ disvā amanāpaṁ na maṅku hoti appatiṭṭhitacitto alīnamanaso abyāpannacetaso, tassa ṭhitova kāyo hoti, ṭhitaṁ cittaṁ ajjhattaṁ susaṇṭhitaṁ suvimuttaṁ.Cakkhunā kho paneva rūpaṁ disvā amanāpaṁ na maṅku hoti appatiṭṭhitacitto alīnamanaso abyāpannacetaso, tassa ṭhitova kāyo hoti, ṭhitaṁ cittaṁ ajjhattaṁ susaṇṭhitaṁ suvimuttaṁ.Sotena saddaṁ sutvā …Sotena saddaṁ sutvā …ghānena gandhaṁ ghāyitvā …ghānena gandhaṁ ghāyitvā …

jivhāya rasaṁ sāyitvā …jivhāya rasaṁ sāyitvā …kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …manasā dhammaṁ viññāya manāpaṁ nābhigijjhati nābhihaṁsati na rāgaṁ janeti, tassa ṭhitova kāyo hoti, ṭhitaṁ cittaṁ ajjhattaṁ susaṇṭhitaṁ suvimuttaṁ.manasā dhammaṁ viññāya manāpaṁ nābhigijjhati nābhihaṁsati na rāgaṁ janeti, tassa ṭhitova kāyo hoti, ṭhitaṁ cittaṁ ajjhattaṁ susaṇṭhitaṁ suvimuttaṁ.

Manasā kho paneva dhammaṁ viññāya amanāpaṁ na maṅku hoti appatiṭṭhitacitto alīnamanaso abyāpannacetaso, tassa ṭhitova kāyo hoti, ṭhitaṁ cittaṁ ajjhattaṁ susaṇṭhitaṁ suvimuttaṁ.Manasā kho paneva dhammaṁ viññāya amanāpaṁ na maṅku hoti appatiṭṭhitacitto alīnamanaso abyāpannacetaso, tassa ṭhitova kāyo hoti, ṭhitaṁ cittaṁ ajjhattaṁ susaṇṭhitaṁ suvimuttaṁ.Cakkhunā rūpaṁ disvā manāpāmanāpesu rūpesu tassa ṭhitova kāyo hoti, ṭhitaṁ cittaṁ ajjhattaṁ susaṇṭhitaṁ suvimuttaṁ.Cakkhunā rūpaṁ disvā manāpāmanāpesu rūpesu tassa ṭhitova kāyo hoti, ṭhitaṁ cittaṁ ajjhattaṁ susaṇṭhitaṁ suvimuttaṁ.Sotena saddaṁ sutvā …pe…Sotena saddaṁ sutvā …pe…

manasā dhammaṁ viññāya manāpāmanāpesu dhammesu tassa ṭhitova kāyo hoti, ṭhitaṁ cittaṁ ajjhattaṁ susaṇṭhitaṁ suvimuttaṁ.manasā dhammaṁ viññāya manāpāmanāpesu dhammesu tassa ṭhitova kāyo hoti, ṭhitaṁ cittaṁ ajjhattaṁ susaṇṭhitaṁ suvimuttaṁ.Cakkhunā rūpaṁ disvā rajanīye na rajjati, dussanīye na dussati, mohanīye na muyhati, kopanīye na kuppati, madanīye na majjati, kilesanīye na kilissati.Cakkhunā rūpaṁ disvā rajanīye na rajjati, dussanīye na dussati, mohanīye na muyhati, kopanīye na kuppati, madanīye na majjati, kilesanīye na kilissati.Sotena saddaṁ sutvā …pe…Sotena saddaṁ sutvā …pe…

manasā dhammaṁ viññāya rajanīye na rajjati dussanīye na dussati, mohanīye na muyhati, kopanīye na kuppati, madanīye na majjati, kilesanīye na kilissati.manasā dhammaṁ viññāya rajanīye na rajjati dussanīye na dussati, mohanīye na muyhati, kopanīye na kuppati, madanīye na majjati, kilesanīye na kilissati.Diṭṭhe diṭṭhamatto, sute sutamatto, mute mutamatto, viññāte viññātamatto.Diṭṭhe diṭṭhamatto, sute sutamatto, mute mutamatto, viññāte viññātamatto.Diṭṭhe na limpati, sute na limpati, mute na limpati, viññāte na limpati.Diṭṭhe na limpati, sute na limpati, mute na limpati, viññāte na limpati.

Diṭṭhe anūpayo anapāyo anissito appaṭibaddho vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharati.Diṭṭhe anūpayo anapāyo anissito appaṭibaddho vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharati.Sute …Sute …mute …mute …

viññāte anūpayo anapāyo anissito appaṭibaddho vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharati.viññāte anūpayo anapāyo anissito appaṭibaddho vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharati.Saṁvijjati arahato cakkhu, passati arahā cakkhunā rūpaṁ.Saṁvijjati arahato cakkhu, passati arahā cakkhunā rūpaṁ.Chandarāgo arahato natthi, suvimuttacitto arahā.Chandarāgo arahato natthi, suvimuttacitto arahā.

Saṁvijjati arahato sotaṁ, suṇāti arahā sotena saddaṁ.Saṁvijjati arahato sotaṁ, suṇāti arahā sotena saddaṁ.Chandarāgo arahato natthi, suvimuttacitto arahā.Chandarāgo arahato natthi, suvimuttacitto arahā.Saṁvijjati arahato ghānaṁ, ghāyati arahā ghānena gandhaṁ.Saṁvijjati arahato ghānaṁ, ghāyati arahā ghānena gandhaṁ.

Chandarāgo arahato natthi, suvimuttacitto arahā.Chandarāgo arahato natthi, suvimuttacitto arahā.Saṁvijjati arahato jivhā, sāyati arahā jivhāya rasaṁ …pe…Saṁvijjati arahato jivhā, sāyati arahā jivhāya rasaṁ …pe…saṁvijjati arahato kāyo, phusati arahā kāyena phoṭṭhabbaṁ …pe…saṁvijjati arahato kāyo, phusati arahā kāyena phoṭṭhabbaṁ …pe…

saṁvijjati arahato mano, vijānāti arahā manasā dhammaṁ.saṁvijjati arahato mano, vijānāti arahā manasā dhammaṁ.Chandarāgo arahato natthi suvimuttacitto arahā.Chandarāgo arahato natthi suvimuttacitto arahā.Cakkhu rūpārāmaṁ rūparataṁ rūpasammuditaṁ, taṁ arahato dantaṁ guttaṁ rakkhitaṁ saṁvutaṁ, tassa ca saṁvarāya dhammaṁ deseti.Cakkhu rūpārāmaṁ rūparataṁ rūpasammuditaṁ, taṁ arahato dantaṁ guttaṁ rakkhitaṁ saṁvutaṁ, tassa ca saṁvarāya dhammaṁ deseti.

Sotaṁ saddārāmaṁ …pe…Sotaṁ saddārāmaṁ …pe…ghānaṁ gandhārāmaṁ …ghānaṁ gandhārāmaṁ …jivhā rasārāmā rasaratā rasasammuditā, sā arahato dantā guttā rakkhitā saṁvutā, tassā ca saṁvarāya dhammaṁ deseti.jivhā rasārāmā rasaratā rasasammuditā, sā arahato dantā guttā rakkhitā saṁvutā, tassā ca saṁvarāya dhammaṁ deseti.

Kāyo phoṭṭhabbārāmo …pe…Kāyo phoṭṭhabbārāmo …pe…mano dhammārāmo dhammarato dhammasammudito, so arahato danto gutto rakkhito saṁvuto, tassa ca saṁvarāya dhammaṁ deseti.mano dhammārāmo dhammarato dhammasammudito, so arahato danto gutto rakkhito saṁvuto, tassa ca saṁvarāya dhammaṁ deseti.“Dantaṁ nayanti samitiṁ,“Dantaṁ nayanti samitiṁ,

dantaṁ rājābhirūhati;dantaṁ rājābhirūhati;Danto seṭṭho manussesu,Danto seṭṭho manussesu,yotivākyaṁ titikkhati.yotivākyaṁ titikkhati.

Varamassatarā dantā,Varamassatarā dantā,ājānīyā ca sindhavā;ājānīyā ca sindhavā;Kuñjarā ca mahānāgā,Kuñjarā ca mahānāgā,

attadanto tato varaṁ.attadanto tato varaṁ.Na hi etehi yānehi,Na hi etehi yānehi,gaccheyya agataṁ disaṁ;gaccheyya agataṁ disaṁ;

Yathāttanā sudantena,Yathāttanā sudantena,danto dantena gacchati.danto dantena gacchati.Vidhāsu na vikampanti,Vidhāsu na vikampanti,

vippamuttā punabbhavā;vippamuttā punabbhavā;Dantabhūmimanuppattā,Dantabhūmimanuppattā,te loke vijitāvino.te loke vijitāvino.

Yassindriyāni bhāvitāni,Yassindriyāni bhāvitāni,Ajjhattaṁ bahiddhā ca sabbaloke;Ajjhattaṁ bahiddhā ca sabbaloke;Nibbijjha imaṁ parañca lokaṁ,Nibbijjha imaṁ parañca lokaṁ,

Kālaṁ kaṅkhati bhāvito sa danto”ti.Kālaṁ kaṅkhati bhāvito sa danto”ti.<b>Upekkhako sadā</b>ti.<b>Upekkhako sadā</b>ti.Sadā sabbadā sabbakālaṁ niccakālaṁ dhuvakālaṁ …pe…Sadā sabbadā sabbakālaṁ niccakālaṁ dhuvakālaṁ …pe…

pacchime vayokhandhe.pacchime vayokhandhe.<b>Sato</b>ti catūhi kāraṇehi sato—<b>Sato</b>ti catūhi kāraṇehi sato—kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato,kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato,

vedanāsu …vedanāsu …citte …citte …dhammesu dhammānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato …pe…dhammesu dhammānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato …pe…

so vuccati satoti—so vuccati satoti—upekkhako sadā sato.upekkhako sadā sato.<b>Na loke maññate saman</b>ti.<b>Na loke maññate saman</b>ti.

“Sadisohamasmī”ti mānaṁ na janeti jātiyā vā gottena vā …pe… aññataraññatarena vā vatthunāti—“Sadisohamasmī”ti mānaṁ na janeti jātiyā vā gottena vā …pe… aññataraññatarena vā vatthunāti—na loke maññate samaṁ.na loke maññate samaṁ.<b>Na visesī na nīceyyo</b>ti.<b>Na visesī na nīceyyo</b>ti.

“Seyyohamasmī”ti atimānaṁ na janeti jātiyā vā gottena vā …pe… aññataraññatarena vā vatthunā.“Seyyohamasmī”ti atimānaṁ na janeti jātiyā vā gottena vā …pe… aññataraññatarena vā vatthunā.“Hīnohamasmī”ti omānaṁ na janeti jātiyā vā gottena vā …pe… aññataraññatarena vā vatthunāti—“Hīnohamasmī”ti omānaṁ na janeti jātiyā vā gottena vā …pe… aññataraññatarena vā vatthunāti—na visesī na nīceyyo.na visesī na nīceyyo.

<b>Tassa no santi ussadā</b>ti.<b>Tassa no santi ussadā</b>ti.<b>Tassā</b>ti arahato khīṇāsavassa.<b>Tassā</b>ti arahato khīṇāsavassa.<b>Ussadā</b>ti sattussadā—<b>Ussadā</b>ti sattussadā—

rāgussado dosussado mohussado mānussado diṭṭhussado kilesussado kammussado.rāgussado dosussado mohussado mānussado diṭṭhussado kilesussado kammussado.Tassime ussadā natthi na santi na saṁvijjanti nupalabbhanti, pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti—Tassime ussadā natthi na santi na saṁvijjanti nupalabbhanti, pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti—tassa no santi ussadā.tassa no santi ussadā.

Tenāha bhagavā—Tenāha bhagavā—“Upekkhako sadā sato,“Upekkhako sadā sato,na loke maññate samaṁ;na loke maññate samaṁ;

Na visesī na nīceyyo,Na visesī na nīceyyo,tassa no santi ussadā”ti.tassa no santi ussadā”ti.<b>Yassa nissayatā natthi,</b><b>Yassa nissayatā natthi,</b>

<b>ñatvā dhammaṁ anissito;</b><b>ñatvā dhammaṁ anissito;</b><b>Bhavāya vibhavāya vā,</b><b>Bhavāya vibhavāya vā,</b><b>taṇhā yassa na vijjati.</b><b>taṇhā yassa na vijjati.</b>