巴利《小部》· 大义释第 3 阅读页 · MND1 · 1. Kāmasuttaniddesa · 3/5

yo naro anugijjhatī”ti.yo naro anugijjhatī”ti.<b>Abalā naṁ balīyanti,</b><b>Abalā naṁ balīyanti,</b><b>maddantenaṁ parissayā;</b><b>maddantenaṁ parissayā;</b>

<b>Tato naṁ dukkhamanveti,</b><b>Tato naṁ dukkhamanveti,</b><b>nāvaṁ bhinnamivodakaṁ.</b><b>nāvaṁ bhinnamivodakaṁ.</b><b>Abalā naṁ balīyantī</b>ti.<b>Abalā naṁ balīyantī</b>ti.

<b>Abalā</b>ti abalā kilesā dubbalā appabalā appathāmakā hīnā nihīnā (…) omakā lāmakā chatukkā parittā.<b>Abalā</b>ti abalā kilesā dubbalā appabalā appathāmakā hīnā nihīnā (…) omakā lāmakā chatukkā parittā.Te kilesā taṁ puggalaṁ sahanti parisahanti abhibhavanti ajjhottharanti pariyādiyanti maddantīti, evampi abalā naṁ balīyanti.Te kilesā taṁ puggalaṁ sahanti parisahanti abhibhavanti ajjhottharanti pariyādiyanti maddantīti, evampi abalā naṁ balīyanti.Atha vā abalaṁ puggalaṁ dubbalaṁ appabalaṁ appathāmakaṁ hīnaṁ nihīnaṁ omakaṁ lāmakaṁ chatukkaṁ parittaṁ, yassa natthi saddhābalaṁ vīriyabalaṁ satibalaṁ samādhibalaṁ paññābalaṁ hiribalaṁ ottappabalaṁ.Atha vā abalaṁ puggalaṁ dubbalaṁ appabalaṁ appathāmakaṁ hīnaṁ nihīnaṁ omakaṁ lāmakaṁ chatukkaṁ parittaṁ, yassa natthi saddhābalaṁ vīriyabalaṁ satibalaṁ samādhibalaṁ paññābalaṁ hiribalaṁ ottappabalaṁ.

Te kilesā taṁ puggalaṁ sahanti parisahanti abhibhavanti ajjhottharanti pariyādiyanti maddantīti—Te kilesā taṁ puggalaṁ sahanti parisahanti abhibhavanti ajjhottharanti pariyādiyanti maddantīti—evampi abalā naṁ balīyantīti.evampi abalā naṁ balīyantīti.<b>Maddantenaṁ parissayā</b>ti.<b>Maddantenaṁ parissayā</b>ti.

Dve parissayā—Dve parissayā—pākaṭaparissayā ca paṭicchannaparissayā ca.pākaṭaparissayā ca paṭicchannaparissayā ca.Katame <b>pākaṭaparissayā</b>?Katame <b>pākaṭaparissayā</b>?

Sīhā byagghā dīpī acchā taracchā kokā mahiṁsā hatthī ahī vicchikā satapadī,Sīhā byagghā dīpī acchā taracchā kokā mahiṁsā hatthī ahī vicchikā satapadī,corā vā assu mānavā vā katakammā vā akatakammā vā,corā vā assu mānavā vā katakammā vā akatakammā vā,cakkhurogo sotarogo ghānarogo jivhārogo kāyarogo sīsarogo kaṇṇarogo mukharogo dantarogo, kāso sāso pināso ḍāho jaro, kucchirogo mucchā pakkhandikā sūlā visūcikā, kuṭṭhaṁ gaṇḍo kilāso soso apamāro, daddu kaṇḍu kacchu rakhasā vitacchikā lohitapittaṁ, madhumeho aṁsā piḷakā bhagandalā, pittasamuṭṭhānā ābādhā semhasamuṭṭhānā ābādhā vātasamuṭṭhānā ābādhā sannipātikā ābādhā utupariṇāmajā ābādhā visamaparihārajā ābādhā, opakkamikā ābādhā kammavipākajā ābādhā, sītaṁ uṇhaṁ jighacchā pipāsā uccāro passāvo ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassā iti vā—cakkhurogo sotarogo ghānarogo jivhārogo kāyarogo sīsarogo kaṇṇarogo mukharogo dantarogo, kāso sāso pināso ḍāho jaro, kucchirogo mucchā pakkhandikā sūlā visūcikā, kuṭṭhaṁ gaṇḍo kilāso soso apamāro, daddu kaṇḍu kacchu rakhasā vitacchikā lohitapittaṁ, madhumeho aṁsā piḷakā bhagandalā, pittasamuṭṭhānā ābādhā semhasamuṭṭhānā ābādhā vātasamuṭṭhānā ābādhā sannipātikā ābādhā utupariṇāmajā ābādhā visamaparihārajā ābādhā, opakkamikā ābādhā kammavipākajā ābādhā, sītaṁ uṇhaṁ jighacchā pipāsā uccāro passāvo ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassā iti vā—

ime vuccanti pākaṭaparissayā.ime vuccanti pākaṭaparissayā.Katame <b>paṭicchannaparissayā</b>?Katame <b>paṭicchannaparissayā</b>?Kāyaduccaritaṁ vacīduccaritaṁ manoduccaritaṁ, kāmacchandanīvaraṇaṁ byāpādanīvaraṇaṁ thinamiddhanīvaraṇaṁ uddhaccakukkuccanīvaraṇaṁ vicikicchānīvaraṇaṁ, rāgo doso moho kodho upanāho makkho paḷāso issā macchariyaṁ, māyā sāṭheyyaṁ thambho sārambho māno atimāno mado pamādo, sabbe kilesā sabbe duccaritā sabbe darathā sabbe pariḷāhā sabbe santāpā sabbākusalābhisaṅkhārā—Kāyaduccaritaṁ vacīduccaritaṁ manoduccaritaṁ, kāmacchandanīvaraṇaṁ byāpādanīvaraṇaṁ thinamiddhanīvaraṇaṁ uddhaccakukkuccanīvaraṇaṁ vicikicchānīvaraṇaṁ, rāgo doso moho kodho upanāho makkho paḷāso issā macchariyaṁ, māyā sāṭheyyaṁ thambho sārambho māno atimāno mado pamādo, sabbe kilesā sabbe duccaritā sabbe darathā sabbe pariḷāhā sabbe santāpā sabbākusalābhisaṅkhārā—

ime vuccanti paṭicchannaparissayā.ime vuccanti paṭicchannaparissayā.<b>Parissayā</b>ti kenaṭṭhena parissayā?<b>Parissayā</b>ti kenaṭṭhena parissayā?Parisahantīti parissayā, parihānāya saṁvattantīti parissayā, tatrāsayāti parissayā.Parisahantīti parissayā, parihānāya saṁvattantīti parissayā, tatrāsayāti parissayā.

Kathaṁ parisahantīti parissayā?Kathaṁ parisahantīti parissayā?Te parissayā taṁ puggalaṁ sahanti parisahanti abhibhavanti ajjhottharanti pariyādiyanti maddanti.Te parissayā taṁ puggalaṁ sahanti parisahanti abhibhavanti ajjhottharanti pariyādiyanti maddanti.Evaṁ parisahantīti parissayā.Evaṁ parisahantīti parissayā.

Kathaṁ parihānāya saṁvattantīti parissayā?Kathaṁ parihānāya saṁvattantīti parissayā?Te parissayā kusalānaṁ dhammānaṁ antarāyāya parihānāya saṁvattanti.Te parissayā kusalānaṁ dhammānaṁ antarāyāya parihānāya saṁvattanti.Katamesaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ?Katamesaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ?

Sammāpaṭipadāya anulomapaṭipadāya apaccanīkapaṭipadāya aviruddhapaṭipadāya anvatthapaṭipadāya dhammānudhammapaṭipadāya,Sammāpaṭipadāya anulomapaṭipadāya apaccanīkapaṭipadāya aviruddhapaṭipadāya anvatthapaṭipadāya dhammānudhammapaṭipadāya,sīlesu paripūrikāritāya indriyesu guttadvāratāya bhojane mattaññutāya,sīlesu paripūrikāritāya indriyesu guttadvāratāya bhojane mattaññutāya,jāgariyānuyogassa satisampajaññassa,jāgariyānuyogassa satisampajaññassa,

catunnaṁ satipaṭṭhānānaṁ bhāvanānuyogassa catunnaṁ sammappadhānānaṁ bhāvanānuyogassa catunnaṁ iddhipādānaṁ bhāvanānuyogassa,catunnaṁ satipaṭṭhānānaṁ bhāvanānuyogassa catunnaṁ sammappadhānānaṁ bhāvanānuyogassa catunnaṁ iddhipādānaṁ bhāvanānuyogassa,pañcannaṁ indriyānaṁ bhāvanānuyogassa pañcannaṁ balānaṁ bhāvanānuyogassa,pañcannaṁ indriyānaṁ bhāvanānuyogassa pañcannaṁ balānaṁ bhāvanānuyogassa,sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ bhāvanānuyogassa,sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ bhāvanānuyogassa,

ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa bhāvanānuyogassa—ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa bhāvanānuyogassa—imesaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ antarāyāya parihānāya saṁvattanti.imesaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ antarāyāya parihānāya saṁvattanti.Evaṁ parihānāya saṁvattantīti—Evaṁ parihānāya saṁvattantīti—

parissayā.parissayā.Kathaṁ tatrāsayāti parissayā?Kathaṁ tatrāsayāti parissayā?Tatthete pāpakā akusalā dhammā uppajjanti attabhāvasannissayā.Tatthete pāpakā akusalā dhammā uppajjanti attabhāvasannissayā.

Yathā bile bilāsayā pāṇā sayanti,Yathā bile bilāsayā pāṇā sayanti,dake dakāsayā pāṇā sayanti,dake dakāsayā pāṇā sayanti,vane vanāsayā pāṇā sayanti,vane vanāsayā pāṇā sayanti,

rukkhe rukkhāsayā pāṇā sayanti,rukkhe rukkhāsayā pāṇā sayanti,evamevaṁ tatthete pāpakā akusalā dhammā uppajjanti attabhāvasannissayā.evamevaṁ tatthete pāpakā akusalā dhammā uppajjanti attabhāvasannissayā.Evampi tatrāsayāti—Evampi tatrāsayāti—

parissayā.parissayā.Vuttañhetaṁ bhagavatā—Vuttañhetaṁ bhagavatā—“Sāntevāsiko, bhikkhave, bhikkhu sācariyako dukkhaṁ na phāsu viharati.“Sāntevāsiko, bhikkhave, bhikkhu sācariyako dukkhaṁ na phāsu viharati.

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sāntevāsiko sācariyako dukkhaṁ na phāsu viharati?Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sāntevāsiko sācariyako dukkhaṁ na phāsu viharati?Idha, bhikkhave, bhikkhuno cakkhunā rūpaṁ disvā uppajjanti ye pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saṁyojaniyā, tyassa anto vasanti anvāsavanti pāpakā akusalā dhammāti—Idha, bhikkhave, bhikkhuno cakkhunā rūpaṁ disvā uppajjanti ye pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saṁyojaniyā, tyassa anto vasanti anvāsavanti pāpakā akusalā dhammāti—tasmā sāntevāsikoti vuccati.tasmā sāntevāsikoti vuccati.

Te naṁ samudācaranti.Te naṁ samudācaranti.Samudācaranti naṁ pāpakā akusalā dhammāti—Samudācaranti naṁ pāpakā akusalā dhammāti—tasmā sācariyakoti vuccati.tasmā sācariyakoti vuccati.

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhuno sotena saddaṁ sutvā,Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhuno sotena saddaṁ sutvā,ghānena gandhaṁ ghāyitvā,ghānena gandhaṁ ghāyitvā,jivhāya rasaṁ sāyitvā,jivhāya rasaṁ sāyitvā,

kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā,kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā,manasā dhammaṁ viññāya uppajjanti ye pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saṁyojaniyā, tyassa anto vasanti anvāsavanti pāpakā akusalā dhammāti—manasā dhammaṁ viññāya uppajjanti ye pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saṁyojaniyā, tyassa anto vasanti anvāsavanti pāpakā akusalā dhammāti—tasmā sāntevāsikoti vuccati.tasmā sāntevāsikoti vuccati.

Te naṁ samudācaranti.Te naṁ samudācaranti.Samudācaranti naṁ pāpakā akusalā dhammāti—Samudācaranti naṁ pāpakā akusalā dhammāti—tasmā sācariyakoti vuccati.tasmā sācariyakoti vuccati.

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu sāntevāsiko sācariyako dukkhaṁ na phāsu viharatī”ti.Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu sāntevāsiko sācariyako dukkhaṁ na phāsu viharatī”ti.Evampi tatrāsayāti—Evampi tatrāsayāti—parissayā.parissayā.

Vuttañhetaṁ bhagavatā—Vuttañhetaṁ bhagavatā—“Tayome, bhikkhave, antarāmalā—“Tayome, bhikkhave, antarāmalā—antarāamittā antarāsapattā antarāvadhakā antarāpaccatthikā.antarāamittā antarāsapattā antarāvadhakā antarāpaccatthikā.

Katame tayo?Katame tayo?Lobho, bhikkhave, antarāmalo antarāamitto antarāsapatto antarāvadhako antarāpaccatthiko.Lobho, bhikkhave, antarāmalo antarāamitto antarāsapatto antarāvadhako antarāpaccatthiko.Doso …pe…Doso …pe…

moho, bhikkhave, antarāmalo antarāamitto antarāsapatto antarāvadhako antarāpaccatthiko.moho, bhikkhave, antarāmalo antarāamitto antarāsapatto antarāvadhako antarāpaccatthiko.Ime kho, bhikkhave, tayo antarāmalā—Ime kho, bhikkhave, tayo antarāmalā—antarāamittā antarāsapattā antarāvadhakā antarāpaccatthikā.antarāamittā antarāsapattā antarāvadhakā antarāpaccatthikā.

Anatthajanano lobho,Anatthajanano lobho,lobho cittappakopano;lobho cittappakopano;Bhayamantarato jātaṁ,Bhayamantarato jātaṁ,

taṁ jano nāvabujjhati.taṁ jano nāvabujjhati.Luddho atthaṁ na jānāti,Luddho atthaṁ na jānāti,luddho dhammaṁ na passati;luddho dhammaṁ na passati;

Andhantamaṁ tadā hoti,Andhantamaṁ tadā hoti,yaṁ lobho sahate naraṁ.yaṁ lobho sahate naraṁ.Anatthajanano doso,Anatthajanano doso,

doso cittappakopano;doso cittappakopano;Bhayamantarato jātaṁ,Bhayamantarato jātaṁ,taṁ jano nāvabujjhati.taṁ jano nāvabujjhati.

Kuddho atthaṁ na jānāti,Kuddho atthaṁ na jānāti,kuddho dhammaṁ na passati;kuddho dhammaṁ na passati;Andhantamaṁ tadā hoti,Andhantamaṁ tadā hoti,

yaṁ doso sahate naraṁ.yaṁ doso sahate naraṁ.Anatthajanano moho,Anatthajanano moho,moho cittappakopano;moho cittappakopano;

Bhayamantarato jātaṁ,Bhayamantarato jātaṁ,taṁ jano nāvabujjhati.taṁ jano nāvabujjhati.Mūḷho atthaṁ na jānāti,Mūḷho atthaṁ na jānāti,

mūḷho dhammaṁ na passati;mūḷho dhammaṁ na passati;Andhantamaṁ tadā hoti,Andhantamaṁ tadā hoti,yaṁ moho sahate naran”ti.yaṁ moho sahate naran”ti.

Evampi tatrāsayāti—Evampi tatrāsayāti—parissayā.parissayā.Vuttampi hetaṁ bhagavatā—Vuttampi hetaṁ bhagavatā—

“tayo kho, mahārāja, purisassa dhammā ajjhattaṁ uppajjamānā uppajjanti, ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya.“tayo kho, mahārāja, purisassa dhammā ajjhattaṁ uppajjamānā uppajjanti, ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya.Katame tayo?Katame tayo?Lobho kho, mahārāja, purisassa dhammo ajjhattaṁ uppajjamāno uppajjati, ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya.Lobho kho, mahārāja, purisassa dhammo ajjhattaṁ uppajjamāno uppajjati, ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya.

Doso kho, mahārāja …pe…Doso kho, mahārāja …pe…moho kho, mahārāja, purisassa dhammo ajjhattaṁ uppajjamāno uppajjati, ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya.moho kho, mahārāja, purisassa dhammo ajjhattaṁ uppajjamāno uppajjati, ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya.Ime kho, mahārāja, tayo purisassa dhammā ajjhattaṁ uppajjamānā uppajjanti, ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya.Ime kho, mahārāja, tayo purisassa dhammā ajjhattaṁ uppajjamānā uppajjanti, ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya.

Lobho doso ca moho ca,Lobho doso ca moho ca,purisaṁ pāpacetasaṁ;purisaṁ pāpacetasaṁ;Hiṁsanti attasambhūtā,Hiṁsanti attasambhūtā,

tacasāraṁva samphalan”ti.tacasāraṁva samphalan”ti.Evampi tatrāsayāti—Evampi tatrāsayāti—parissayā.parissayā.

Vuttampi cetaṁ bhagavatā—Vuttampi cetaṁ bhagavatā—“Rāgo ca doso ca itonidānā,“Rāgo ca doso ca itonidānā,Arati rati lomahaṁso itojā;Arati rati lomahaṁso itojā;