巴利《小部》· 小义释第 70 阅读页 · CND23 · Khaggavisāṇasuttaniddesa · 2/17

ñāṇacariyā ca buddhisampannānaṁ,ñāṇacariyā ca buddhisampannānaṁ,maggacariyā ca sammāpaṭipannānaṁ,maggacariyā ca sammāpaṭipannānaṁ,patticariyā ca adhigataphalānaṁ,patticariyā ca adhigataphalānaṁ,

lokatthacariyā ca tathāgatānaṁ arahantānaṁ sammāsambuddhānaṁ padesato paccekabuddhānaṁ padesato sāvakānaṁ.lokatthacariyā ca tathāgatānaṁ arahantānaṁ sammāsambuddhānaṁ padesato paccekabuddhānaṁ padesato sāvakānaṁ.Imā aṭṭha cariyāyo.Imā aṭṭha cariyāyo.Aparāpi aṭṭha cariyāyo—Aparāpi aṭṭha cariyāyo—

adhimuccanto saddhāya carati,adhimuccanto saddhāya carati,paggaṇhanto vīriyena carati,paggaṇhanto vīriyena carati,upaṭṭhāpento satiyā carati,upaṭṭhāpento satiyā carati,

avikkhepaṁ karonto samādhinā carati,avikkhepaṁ karonto samādhinā carati,pajānanto paññāya carati,pajānanto paññāya carati,vijānanto viññāṇacariyāya carati.vijānanto viññāṇacariyāya carati.

Evaṁ paṭipannassa kusalā dhammā āyāpentīti—Evaṁ paṭipannassa kusalā dhammā āyāpentīti—āyatanacariyāya carati.āyatanacariyāya carati.Evaṁ paṭipanno visesamadhigacchatīti—Evaṁ paṭipanno visesamadhigacchatīti—

visesacariyāya carati.visesacariyāya carati.Imā aṭṭha cariyāyo.Imā aṭṭha cariyāyo.Aparāpi aṭṭha cariyāyo—Aparāpi aṭṭha cariyāyo—

dassanacariyā ca sammādiṭṭhiyā,dassanacariyā ca sammādiṭṭhiyā,abhiniropanacariyā ca sammāsaṅkappassa,abhiniropanacariyā ca sammāsaṅkappassa,pariggahacariyā ca sammāvācāya,pariggahacariyā ca sammāvācāya,

samuṭṭhānacariyā ca sammākammantassa,samuṭṭhānacariyā ca sammākammantassa,vodānacariyā ca sammāājīvassa,vodānacariyā ca sammāājīvassa,paggahacariyā ca sammāvāyāmassa,paggahacariyā ca sammāvāyāmassa,

upaṭṭhānacariyā ca sammāsatiyā,upaṭṭhānacariyā ca sammāsatiyā,avikkhepacariyā ca sammāsamādhissa.avikkhepacariyā ca sammāsamādhissa.Imā aṭṭha cariyāyo.Imā aṭṭha cariyāyo.

<b>Khaggavisāṇakappo</b>ti yathā khaggassa nāma visāṇaṁ ekaṁ hoti adutiyaṁ, evameva so paccekasambuddho takkappo tassadiso tappaṭibhāgo.<b>Khaggavisāṇakappo</b>ti yathā khaggassa nāma visāṇaṁ ekaṁ hoti adutiyaṁ, evameva so paccekasambuddho takkappo tassadiso tappaṭibhāgo.Yathā atiloṇaṁ vuccati loṇakappo,Yathā atiloṇaṁ vuccati loṇakappo,atitittakaṁ vuccati tittakappo,atitittakaṁ vuccati tittakappo,

atimadhuraṁ vuccati madhurakappo,atimadhuraṁ vuccati madhurakappo,atiuṇhaṁ vuccati aggikappo,atiuṇhaṁ vuccati aggikappo,atisītalaṁ vuccati himakappo,atisītalaṁ vuccati himakappo,

mahāudakakkhandho vuccati samuddakappo,mahāudakakkhandho vuccati samuddakappo,mahābhiññābalappatto sāvako vuccati satthukappoti;mahābhiññābalappatto sāvako vuccati satthukappoti;evameva so paccekasambuddho tattha takkappo tassadiso tappaṭibhāgo eko adutiyo muttabandhano sammā loke carati viharati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpetīti—evameva so paccekasambuddho tattha takkappo tassadiso tappaṭibhāgo eko adutiyo muttabandhano sammā loke carati viharati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpetīti—

eko care khaggavisāṇakappo.eko care khaggavisāṇakappo.Tenāha so paccekasambuddho—Tenāha so paccekasambuddho—“Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṁ,“Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṁ,

Aviheṭhayaṁ aññatarampi tesaṁ;Aviheṭhayaṁ aññatarampi tesaṁ;Na puttamiccheyya kuto sahāyaṁ,Na puttamiccheyya kuto sahāyaṁ,Eko care khaggavisāṇakappo”ti.Eko care khaggavisāṇakappo”ti.

<b>Saṁsaggajātassa bhavanti snehā,</b><b>Saṁsaggajātassa bhavanti snehā,</b><b>Snehanvayaṁ dukkhamidaṁ pahoti;</b><b>Snehanvayaṁ dukkhamidaṁ pahoti;</b><b>Ādīnavaṁ snehajaṁ pekkhamāno,</b><b>Ādīnavaṁ snehajaṁ pekkhamāno,</b>

<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b><b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b><b>Saṁsaggajātassa bhavanti snehā</b>ti.<b>Saṁsaggajātassa bhavanti snehā</b>ti.<b>Saṁsaggā</b>ti dve saṁsaggā—<b>Saṁsaggā</b>ti dve saṁsaggā—

dassanasaṁsaggo ca savanasaṁsaggo ca.dassanasaṁsaggo ca savanasaṁsaggo ca.Katamo dassanasaṁsaggo?Katamo dassanasaṁsaggo?Idhekacco passati itthiṁ vā kumāriṁ vā abhirūpaṁ dassanīyaṁ pāsādikaṁ paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgataṁ.Idhekacco passati itthiṁ vā kumāriṁ vā abhirūpaṁ dassanīyaṁ pāsādikaṁ paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgataṁ.

Disvā passitvā anubyañjanaso nimittaṁ gaṇhāti—Disvā passitvā anubyañjanaso nimittaṁ gaṇhāti—kesā vā sobhanā mukhaṁ vā sobhanaṁ akkhī vā sobhanā kaṇṇā vā sobhanā nāsā vā sobhanā oṭṭhā vā sobhanā dantā vā sobhanā mukhaṁ vā sobhanaṁ gīvā vā sobhanā thanā vā sobhanā uraṁ vā sobhanaṁ udaraṁ vā sobhanaṁ kaṭi vā sobhanā ūrū vā sobhanā jaṅghā vā sobhanā hatthā vā sobhanā pādā vā sobhanā aṅguliyo vā sobhanā nakhā vā sobhanāti.kesā vā sobhanā mukhaṁ vā sobhanaṁ akkhī vā sobhanā kaṇṇā vā sobhanā nāsā vā sobhanā oṭṭhā vā sobhanā dantā vā sobhanā mukhaṁ vā sobhanaṁ gīvā vā sobhanā thanā vā sobhanā uraṁ vā sobhanaṁ udaraṁ vā sobhanaṁ kaṭi vā sobhanā ūrū vā sobhanā jaṅghā vā sobhanā hatthā vā sobhanā pādā vā sobhanā aṅguliyo vā sobhanā nakhā vā sobhanāti.

Disvā passitvā abhinandati abhivadati abhipattheti anuppādeti anubandhati rāgabandhanaṁ—Disvā passitvā abhinandati abhivadati abhipattheti anuppādeti anubandhati rāgabandhanaṁ—ayaṁ dassanasaṁsaggo.ayaṁ dassanasaṁsaggo.Katamo savanasaṁsaggo?Katamo savanasaṁsaggo?

Idhekacco suṇāti—Idhekacco suṇāti—“asukasmiṁ nāma gāme vā nigame vā itthī vā kumārī vā abhirūpā dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā”ti.“asukasmiṁ nāma gāme vā nigame vā itthī vā kumārī vā abhirūpā dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā”ti.Sutvā suṇitvā abhinandati abhivadati abhipattheti anuppādeti anubandhati rāgabandhanaṁ—Sutvā suṇitvā abhinandati abhivadati abhipattheti anuppādeti anubandhati rāgabandhanaṁ—

ayaṁ savanasaṁsaggo.ayaṁ savanasaṁsaggo.<b>Snehā</b>ti dve snehā—<b>Snehā</b>ti dve snehā—taṇhāsneho ca diṭṭhisneho ca.taṇhāsneho ca diṭṭhisneho ca.

Katamo taṇhāsneho?Katamo taṇhāsneho?Yāvatā taṇhāsaṅkhātena sīmakataṁ mariyādikataṁ odhikataṁ pariyantakataṁ pariggahitaṁ mamāyitaṁ—Yāvatā taṇhāsaṅkhātena sīmakataṁ mariyādikataṁ odhikataṁ pariyantakataṁ pariggahitaṁ mamāyitaṁ—idaṁ mama, etaṁ mama, ettakaṁ mama, ettāvatā mama.idaṁ mama, etaṁ mama, ettakaṁ mama, ettāvatā mama.

Mama rūpā saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā attharaṇā pāvuraṇā dāsidāsā ajeḷakā kukkuṭasūkarā hatthigavāssavaḷavā khettaṁ vatthu hiraññaṁ suvaṇṇaṁ gāmanigamarājadhāniyo raṭṭhañca janapado ca koso ca koṭṭhāgārañca, kevalampi mahāpathaviṁ taṇhāvasena mamāyati, yāvatā aṭṭhasataṁ taṇhāvicaritaṁ—Mama rūpā saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā attharaṇā pāvuraṇā dāsidāsā ajeḷakā kukkuṭasūkarā hatthigavāssavaḷavā khettaṁ vatthu hiraññaṁ suvaṇṇaṁ gāmanigamarājadhāniyo raṭṭhañca janapado ca koso ca koṭṭhāgārañca, kevalampi mahāpathaviṁ taṇhāvasena mamāyati, yāvatā aṭṭhasataṁ taṇhāvicaritaṁ—ayaṁ taṇhāsneho.ayaṁ taṇhāsneho.Katamo diṭṭhisneho?Katamo diṭṭhisneho?

Vīsativatthukā sakkāyadiṭṭhi, dasavatthukā micchādiṭṭhi, dasavatthukā antaggāhikādiṭṭhi.Vīsativatthukā sakkāyadiṭṭhi, dasavatthukā micchādiṭṭhi, dasavatthukā antaggāhikādiṭṭhi.Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ diṭṭhigahanaṁ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṁ diṭṭhivipphanditaṁ diṭṭhisaṁyojanaṁ gāho paṭiggāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṁ titthāyatanaṁ vipariyesaggāho viparītaggāho vipallāsaggāho micchāgāho ayāthāvakasmiṁ yāthāvakanti gāho, yāvatā dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni—Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ diṭṭhigahanaṁ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṁ diṭṭhivipphanditaṁ diṭṭhisaṁyojanaṁ gāho paṭiggāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṁ titthāyatanaṁ vipariyesaggāho viparītaggāho vipallāsaggāho micchāgāho ayāthāvakasmiṁ yāthāvakanti gāho, yāvatā dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni—

ayaṁ diṭṭhisneho.ayaṁ diṭṭhisneho.<b>Saṁsaggajātassa bhavanti snehā</b>ti dassanasaṁsaggapaccayā ca savanasaṁsaggapaccayā ca taṇhāsneho ca diṭṭhisneho ca bhavanti sambhavanti jāyanti sañjāyanti nibbattanti abhinibbattanti pātubhavantīti—<b>Saṁsaggajātassa bhavanti snehā</b>ti dassanasaṁsaggapaccayā ca savanasaṁsaggapaccayā ca taṇhāsneho ca diṭṭhisneho ca bhavanti sambhavanti jāyanti sañjāyanti nibbattanti abhinibbattanti pātubhavantīti—saṁsaggajātassa bhavanti snehā.saṁsaggajātassa bhavanti snehā.

<b>Snehanvayaṁ dukkhamidaṁ pahotī</b>ti.<b>Snehanvayaṁ dukkhamidaṁ pahotī</b>ti.<b>Sneho</b>ti dve snehā—<b>Sneho</b>ti dve snehā—taṇhāsneho ca diṭṭhisneho ca …pe…taṇhāsneho ca diṭṭhisneho ca …pe…

ayaṁ taṇhāsneho …pe…ayaṁ taṇhāsneho …pe…ayaṁ diṭṭhisneho.ayaṁ diṭṭhisneho.<b>Dukkhamidaṁ pahotī</b>ti idhekacco kāyena duccaritaṁ carati, vācāya duccaritaṁ carati, manasā duccaritaṁ carati, pāṇampi hanati, adinnampi ādiyati, sandhimpi chindati, nillopampi harati, ekāgārikampi karoti, paripanthepi tiṭṭhati, paradārampi gacchati, musāpi bhaṇati.<b>Dukkhamidaṁ pahotī</b>ti idhekacco kāyena duccaritaṁ carati, vācāya duccaritaṁ carati, manasā duccaritaṁ carati, pāṇampi hanati, adinnampi ādiyati, sandhimpi chindati, nillopampi harati, ekāgārikampi karoti, paripanthepi tiṭṭhati, paradārampi gacchati, musāpi bhaṇati.

Tamenaṁ gahetvā rañño dassenti—Tamenaṁ gahetvā rañño dassenti—“ayaṁ, deva, coro āgucārī.“ayaṁ, deva, coro āgucārī.Imassa yaṁ icchasi taṁ daṇḍaṁ paṇehī”ti.Imassa yaṁ icchasi taṁ daṇḍaṁ paṇehī”ti.

Tamenaṁ rājā taṁ paribhāsati.Tamenaṁ rājā taṁ paribhāsati.So paribhāsapaccayāpi dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.So paribhāsapaccayāpi dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.Etaṁ bhayaṁ dukkhaṁ domanassaṁ kuto jātaṁ?Etaṁ bhayaṁ dukkhaṁ domanassaṁ kuto jātaṁ?

Tassa snehapaccayā ca nandipaccayā ca rāgapaccayā ca nandirāgapaccayā ca jātaṁ.Tassa snehapaccayā ca nandipaccayā ca rāgapaccayā ca nandirāgapaccayā ca jātaṁ.Ettakenapi rājā na tussati.Ettakenapi rājā na tussati.Tamenaṁ rājā bandhāpeti—Tamenaṁ rājā bandhāpeti—

andubandhanena vā rajjubandhanena vā saṅkhalikabandhanena vā vettabandhanena vā latābandhanena vā pakkhepabandhanena vā parikkhepabandhanena vā gāmabandhanena vā nigamabandhanena vā nagarabandhanena vā raṭṭhabandhanena vā janapadabandhanena vā, antamaso savacanīyampi karoti—andubandhanena vā rajjubandhanena vā saṅkhalikabandhanena vā vettabandhanena vā latābandhanena vā pakkhepabandhanena vā parikkhepabandhanena vā gāmabandhanena vā nigamabandhanena vā nagarabandhanena vā raṭṭhabandhanena vā janapadabandhanena vā, antamaso savacanīyampi karoti—“na te labbhā ito pakkamitun”ti.“na te labbhā ito pakkamitun”ti.So bandhanapaccayāpi dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.So bandhanapaccayāpi dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.

Etaṁ bhayaṁ dukkhaṁ domanassaṁ kuto jātaṁ?Etaṁ bhayaṁ dukkhaṁ domanassaṁ kuto jātaṁ?Tassa snehapaccayā ca nandipaccayā ca rāgapaccayā ca nandirāgapaccayā ca jātaṁ.Tassa snehapaccayā ca nandipaccayā ca rāgapaccayā ca nandirāgapaccayā ca jātaṁ.Ettakenapi rājā na tussati.Ettakenapi rājā na tussati.

Tamenaṁ rājā tasseva dhanaṁ āharāpeti—Tamenaṁ rājā tasseva dhanaṁ āharāpeti—sataṁ vā sahassaṁ vā satasahassaṁ vā.sataṁ vā sahassaṁ vā satasahassaṁ vā.So dhanajānipaccayāpi dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.So dhanajānipaccayāpi dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.

Etaṁ bhayaṁ dukkhaṁ domanassaṁ kuto jātaṁ?Etaṁ bhayaṁ dukkhaṁ domanassaṁ kuto jātaṁ?Tassa snehapaccayā ca nandipaccayā ca rāgapaccayā ca nandirāgapaccayā ca jātaṁ.Tassa snehapaccayā ca nandipaccayā ca rāgapaccayā ca nandirāgapaccayā ca jātaṁ.Ettakenapi rājā na tussati.Ettakenapi rājā na tussati.

Tamenaṁ rājā vividhā kammakāraṇā kārāpeti—Tamenaṁ rājā vividhā kammakāraṇā kārāpeti—kasāhipi tāḷeti, vettehipi tāḷeti, aḍḍhadaṇḍakehipi tāḷeti, hatthampi chindati, pādampi chindati, hatthapādampi chindati, kaṇṇampi chindati, nāsampi chindati, kaṇṇanāsampi chindati, bilaṅgathālikampi karoti, saṅkhamuṇḍikampi karoti, rāhumukhampi karoti, jotimālikampi karoti, hatthapajjotikampi karoti, erakavattikampi karoti, cīrakavāsikampi karoti, eṇeyyakampi karoti, baḷisamaṁsikampi karoti, kahāpaṇikampi karoti, khārāpatacchikampi karoti, palighaparivattikampi karoti, palālapīṭhakampi karoti, tattenapi telena osiñcati, sunakhehipi khādāpeti, jīvantampi sūle uttāseti, asināpi sīsaṁ chindati.kasāhipi tāḷeti, vettehipi tāḷeti, aḍḍhadaṇḍakehipi tāḷeti, hatthampi chindati, pādampi chindati, hatthapādampi chindati, kaṇṇampi chindati, nāsampi chindati, kaṇṇanāsampi chindati, bilaṅgathālikampi karoti, saṅkhamuṇḍikampi karoti, rāhumukhampi karoti, jotimālikampi karoti, hatthapajjotikampi karoti, erakavattikampi karoti, cīrakavāsikampi karoti, eṇeyyakampi karoti, baḷisamaṁsikampi karoti, kahāpaṇikampi karoti, khārāpatacchikampi karoti, palighaparivattikampi karoti, palālapīṭhakampi karoti, tattenapi telena osiñcati, sunakhehipi khādāpeti, jīvantampi sūle uttāseti, asināpi sīsaṁ chindati.

So kammakāraṇapaccayāpi dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.So kammakāraṇapaccayāpi dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.Etaṁ bhayaṁ dukkhaṁ domanassaṁ kuto jātaṁ?Etaṁ bhayaṁ dukkhaṁ domanassaṁ kuto jātaṁ?Tassa snehapaccayā ca nandipaccayā ca rāgapaccayā ca nandirāgapaccayā ca jātaṁ.Tassa snehapaccayā ca nandipaccayā ca rāgapaccayā ca nandirāgapaccayā ca jātaṁ.

Rājā imesaṁ catunnaṁ daṇḍānaṁ issaro.Rājā imesaṁ catunnaṁ daṇḍānaṁ issaro.So sakena kammena kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati.So sakena kammena kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati.Tamenaṁ nirayapālā pañcavidhabandhanaṁ nāma kammakāraṇaṁ karonti—Tamenaṁ nirayapālā pañcavidhabandhanaṁ nāma kammakāraṇaṁ karonti—

tattaṁ ayokhilaṁ hatthe gamenti, tattaṁ ayokhilaṁ dutiye hatthe gamenti, tattaṁ ayokhilaṁ pāde gamenti, tattaṁ ayokhilaṁ dutiye pāde gamenti, tattaṁ ayokhilaṁ majjhe urasmiṁ gamenti.tattaṁ ayokhilaṁ hatthe gamenti, tattaṁ ayokhilaṁ dutiye hatthe gamenti, tattaṁ ayokhilaṁ pāde gamenti, tattaṁ ayokhilaṁ dutiye pāde gamenti, tattaṁ ayokhilaṁ majjhe urasmiṁ gamenti.So tattha dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedeti;So tattha dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedeti;na ca tāva kālaṁ karoti yāva na taṁ pāpakammaṁ byantīhoti.na ca tāva kālaṁ karoti yāva na taṁ pāpakammaṁ byantīhoti.

Etaṁ bhayaṁ dukkhaṁ domanassaṁ kuto jātaṁ?Etaṁ bhayaṁ dukkhaṁ domanassaṁ kuto jātaṁ?Tassa snehapaccayā ca nandipaccayā ca rāgapaccayā ca nandirāgapaccayā ca jātaṁ.Tassa snehapaccayā ca nandipaccayā ca rāgapaccayā ca nandirāgapaccayā ca jātaṁ.Tamenaṁ nirayapālā saṁvesetvā kuṭhārīhi tacchanti …pe…Tamenaṁ nirayapālā saṁvesetvā kuṭhārīhi tacchanti …pe…

tamenaṁ nirayapālā uddhampādaṁ adhosiraṁ gahetvā vāsīhi tacchanti.tamenaṁ nirayapālā uddhampādaṁ adhosiraṁ gahetvā vāsīhi tacchanti.Tamenaṁ nirayapālā rathe yojetvā ādittāya pathaviyā sampajjalitāya sajotibhūtāya sārentipi paccāsārentipi.Tamenaṁ nirayapālā rathe yojetvā ādittāya pathaviyā sampajjalitāya sajotibhūtāya sārentipi paccāsārentipi.Tamenaṁ nirayapālā mahantaṁ aṅgārapabbataṁ ādittaṁ sampajjalitaṁ sajotibhūtaṁ āropentipi oropentipi.Tamenaṁ nirayapālā mahantaṁ aṅgārapabbataṁ ādittaṁ sampajjalitaṁ sajotibhūtaṁ āropentipi oropentipi.

Tamenaṁ nirayapālā uddhampādaṁ adhosiraṁ gahetvā tattāya lohakumbhiyā pakkhipanti ādittāya sampajjalitāya sajotibhūtāya.Tamenaṁ nirayapālā uddhampādaṁ adhosiraṁ gahetvā tattāya lohakumbhiyā pakkhipanti ādittāya sampajjalitāya sajotibhūtāya.So tattha pheṇuddehakaṁ paccati.So tattha pheṇuddehakaṁ paccati.So tattha pheṇuddehakaṁ paccamāno sakimpi uddhaṁ gacchati, sakimpi adho gacchati, sakimpi tiriyaṁ gacchati.So tattha pheṇuddehakaṁ paccamāno sakimpi uddhaṁ gacchati, sakimpi adho gacchati, sakimpi tiriyaṁ gacchati.