巴利《小部》· 小义释第 69 阅读页 · CND23 · Khaggavisāṇasuttaniddesa · 1/17

CūḷaniddesaCūḷaniddesaKhaggavisāṇasuttaniddesaKhaggavisāṇasuttaniddesa1. Paṭhamavagga1. Paṭhamavagga

<b>Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṁ,</b><b>Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṁ,</b><b>Aviheṭhayaṁ aññatarampi tesaṁ;</b><b>Aviheṭhayaṁ aññatarampi tesaṁ;</b><b>Na puttamiccheyya kuto sahāyaṁ,</b><b>Na puttamiccheyya kuto sahāyaṁ,</b>

<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b><b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b><b>Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍan</b>ti.<b>Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍan</b>ti.<b>Sabbesū</b>ti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādiyanavacanametaṁ—<b>Sabbesū</b>ti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādiyanavacanametaṁ—

sabbesūti.sabbesūti.<b>Bhūtesū</b>ti bhūtā vuccanti tasā ca thāvarā ca.<b>Bhūtesū</b>ti bhūtā vuccanti tasā ca thāvarā ca.<b>Tasā</b>ti yesaṁ tasitataṇhā appahīnā, yesañca bhayabheravā appahīnā.<b>Tasā</b>ti yesaṁ tasitataṇhā appahīnā, yesañca bhayabheravā appahīnā.

Kiṅkāraṇā vuccanti tasā?Kiṅkāraṇā vuccanti tasā?Te tasanti uttasanti paritasanti bhāyanti santāsaṁ āpajjanti, taṅkāraṇā vuccanti tasā.Te tasanti uttasanti paritasanti bhāyanti santāsaṁ āpajjanti, taṅkāraṇā vuccanti tasā.<b>Thāvarā</b>ti yesaṁ tasitataṇhā pahīnā, yesañca bhayabheravā pahīnā.<b>Thāvarā</b>ti yesaṁ tasitataṇhā pahīnā, yesañca bhayabheravā pahīnā.

Kiṅkāraṇā vuccanti thāvarā?Kiṅkāraṇā vuccanti thāvarā?Te na tasanti na uttasanti na paritasanti na bhāyanti na santāsaṁ āpajjanti, taṅkāraṇā vuccanti thāvarā.Te na tasanti na uttasanti na paritasanti na bhāyanti na santāsaṁ āpajjanti, taṅkāraṇā vuccanti thāvarā.<b>Daṇḍan</b>ti tayo daṇḍā—<b>Daṇḍan</b>ti tayo daṇḍā—

kāyadaṇḍo vacīdaṇḍo manodaṇḍo.kāyadaṇḍo vacīdaṇḍo manodaṇḍo.Tividhaṁ kāyaduccaritaṁ kāyadaṇḍo, catubbidhaṁ vacīduccaritaṁ vacīdaṇḍo, tividhaṁ manoduccaritaṁ manodaṇḍo.Tividhaṁ kāyaduccaritaṁ kāyadaṇḍo, catubbidhaṁ vacīduccaritaṁ vacīdaṇḍo, tividhaṁ manoduccaritaṁ manodaṇḍo.<b>Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍan</b>ti sabbesu bhūtesu daṇḍaṁ nidhāya nidahitvā.<b>Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍan</b>ti sabbesu bhūtesu daṇḍaṁ nidhāya nidahitvā.

Oropayitvā samoropayitvā nikkhipitvā paṭippassambhitvāti sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṁ.Oropayitvā samoropayitvā nikkhipitvā paṭippassambhitvāti sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṁ.<b>Aviheṭhayaṁ aññatarampi tesan</b>ti ekamekampi sattaṁ pāṇinā vā leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā anduyā vā rajjuyā vā aviheṭhayanto, sabbepi satte pāṇinā vā leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā anduyā vā rajjuyā vā aviheṭhayantoti—<b>Aviheṭhayaṁ aññatarampi tesan</b>ti ekamekampi sattaṁ pāṇinā vā leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā anduyā vā rajjuyā vā aviheṭhayanto, sabbepi satte pāṇinā vā leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā anduyā vā rajjuyā vā aviheṭhayantoti—aviheṭhayaṁ aññatarampi tesaṁ.aviheṭhayaṁ aññatarampi tesaṁ.

<b>Na puttamiccheyya kuto sahāyan</b>ti.<b>Na puttamiccheyya kuto sahāyan</b>ti.<b>Nā</b>ti paṭikkhepo;<b>Nā</b>ti paṭikkhepo;<b>puttā</b>ti cattāro puttā—<b>puttā</b>ti cattāro puttā—

atrajo putto, khettajo putto, dinnako putto, antevāsiko putto.atrajo putto, khettajo putto, dinnako putto, antevāsiko putto.<b>Sahāyan</b>ti sahāyā vuccanti yehi saha āgamanaṁ phāsu, gamanaṁ phāsu, gamanāgamanaṁ phāsu, ṭhānaṁ phāsu, nisajjanaṁ phāsu, sayanaṁ phāsu, ālapanaṁ phāsu, sallapanaṁ phāsu, ullapanaṁ phāsu, samullapanaṁ phāsu.<b>Sahāyan</b>ti sahāyā vuccanti yehi saha āgamanaṁ phāsu, gamanaṁ phāsu, gamanāgamanaṁ phāsu, ṭhānaṁ phāsu, nisajjanaṁ phāsu, sayanaṁ phāsu, ālapanaṁ phāsu, sallapanaṁ phāsu, ullapanaṁ phāsu, samullapanaṁ phāsu.<b>Na puttamiccheyya kuto sahāyan</b>ti puttampi na iccheyya na sādiyeyya na patthayeyya na pihayeyya nābhijappeyya, kuto mittaṁ vā sandiṭṭhaṁ vā sambhattaṁ vā sahāyaṁ vā iccheyya sādiyeyya patthayeyya pihayeyya abhijappeyyāti—<b>Na puttamiccheyya kuto sahāyan</b>ti puttampi na iccheyya na sādiyeyya na patthayeyya na pihayeyya nābhijappeyya, kuto mittaṁ vā sandiṭṭhaṁ vā sambhattaṁ vā sahāyaṁ vā iccheyya sādiyeyya patthayeyya pihayeyya abhijappeyyāti—

na puttamiccheyya kuto sahāyaṁ.na puttamiccheyya kuto sahāyaṁ.<b>Eko care khaggavisāṇakappo</b>ti.<b>Eko care khaggavisāṇakappo</b>ti.<b>Eko</b>ti so paccekasambuddho pabbajjāsaṅkhātena eko, adutiyaṭṭhena eko, taṇhāya pahānaṭṭhena eko, ekantavītarāgoti eko, ekantavītadosoti eko, ekantavītamohoti eko, ekantanikkilesoti eko, ekāyanamaggaṁ gatoti eko, eko anuttaraṁ paccekasambodhiṁ abhisambuddhoti eko.<b>Eko</b>ti so paccekasambuddho pabbajjāsaṅkhātena eko, adutiyaṭṭhena eko, taṇhāya pahānaṭṭhena eko, ekantavītarāgoti eko, ekantavītadosoti eko, ekantavītamohoti eko, ekantanikkilesoti eko, ekāyanamaggaṁ gatoti eko, eko anuttaraṁ paccekasambodhiṁ abhisambuddhoti eko.

Kathaṁ so paccekasambuddho pabbajjāsaṅkhātena eko?Kathaṁ so paccekasambuddho pabbajjāsaṅkhātena eko?So paccekasambuddho sabbaṁ gharāvāsapalibodhaṁ chinditvā puttadārapalibodhaṁ chinditvā ñātipalibodhaṁ chinditvā sannidhipalibodhaṁ chinditvā kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitvā akiñcanabhāvaṁ upagantvā eko carati viharati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpetīti—So paccekasambuddho sabbaṁ gharāvāsapalibodhaṁ chinditvā puttadārapalibodhaṁ chinditvā ñātipalibodhaṁ chinditvā sannidhipalibodhaṁ chinditvā kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitvā akiñcanabhāvaṁ upagantvā eko carati viharati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpetīti—evaṁ so paccekasambuddho pabbajjāsaṅkhātena eko.evaṁ so paccekasambuddho pabbajjāsaṅkhātena eko.

Kathaṁ so paccekasambuddho adutiyaṭṭhena eko?Kathaṁ so paccekasambuddho adutiyaṭṭhena eko?So evaṁ pabbajito samāno eko araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevati appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni.So evaṁ pabbajito samāno eko araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevati appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni.So eko gacchati, eko tiṭṭhati, eko nisīdati, eko seyyaṁ kappeti, eko gāmaṁ piṇḍāya pavisati, eko abhikkamati, eko paṭikkamati, eko raho nisīdati, eko caṅkamaṁ adhiṭṭhāti, eko carati viharati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpetīti—So eko gacchati, eko tiṭṭhati, eko nisīdati, eko seyyaṁ kappeti, eko gāmaṁ piṇḍāya pavisati, eko abhikkamati, eko paṭikkamati, eko raho nisīdati, eko caṅkamaṁ adhiṭṭhāti, eko carati viharati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpetīti—

evaṁ so paccekasambuddho adutiyaṭṭhena eko.evaṁ so paccekasambuddho adutiyaṭṭhena eko.Kathaṁ so paccekasambuddho taṇhāya pahānaṭṭhena eko?Kathaṁ so paccekasambuddho taṇhāya pahānaṭṭhena eko?So evaṁ eko adutiyo appamatto ātāpī pahitatto viharanto mahāpadhānaṁ padahanto māraṁ sasenakaṁ namuciṁ kaṇhaṁ pamattabandhuṁ vidhametvā ca taṇhājāliniṁ visaritaṁ visattikaṁ pajahi vinodesi byantīakāsi anabhāvaṅgamesi.So evaṁ eko adutiyo appamatto ātāpī pahitatto viharanto mahāpadhānaṁ padahanto māraṁ sasenakaṁ namuciṁ kaṇhaṁ pamattabandhuṁ vidhametvā ca taṇhājāliniṁ visaritaṁ visattikaṁ pajahi vinodesi byantīakāsi anabhāvaṅgamesi.

“Taṇhādutiyo puriso,“Taṇhādutiyo puriso,dīghamaddhāna saṁsaraṁ;dīghamaddhāna saṁsaraṁ;Itthabhāvaññathābhāvaṁ,Itthabhāvaññathābhāvaṁ,

saṁsāraṁ nātivattati.saṁsāraṁ nātivattati.Etamādīnavaṁ ñatvā,Etamādīnavaṁ ñatvā,Taṇhaṁ dukkhassa sambhavaṁ;Taṇhaṁ dukkhassa sambhavaṁ;

Vītataṇho anādāno,Vītataṇho anādāno,Sato bhikkhu paribbaje”ti.Sato bhikkhu paribbaje”ti.Evaṁ so paccekasambuddho taṇhāya pahānaṭṭhena eko.Evaṁ so paccekasambuddho taṇhāya pahānaṭṭhena eko.

Kathaṁ so paccekasambuddho ekantavītarāgoti eko?Kathaṁ so paccekasambuddho ekantavītarāgoti eko?Rāgassa pahīnattā ekantavītarāgoti eko, dosassa pahīnattā ekantavītadosoti eko, mohassa pahīnattā ekantavītamohoti eko, kilesānaṁ pahīnattā ekantanikkilesoti eko.Rāgassa pahīnattā ekantavītarāgoti eko, dosassa pahīnattā ekantavītadosoti eko, mohassa pahīnattā ekantavītamohoti eko, kilesānaṁ pahīnattā ekantanikkilesoti eko.Evaṁ so paccekasambuddho ekantavītarāgoti eko.Evaṁ so paccekasambuddho ekantavītarāgoti eko.

Kathaṁ so paccekasambuddho ekāyanamaggaṁ gatoti eko?Kathaṁ so paccekasambuddho ekāyanamaggaṁ gatoti eko?Ekāyanamaggo vuccati cattāro satipaṭṭhānā, cattāro sammappadhānā, cattāro iddhipādā, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅgā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo.Ekāyanamaggo vuccati cattāro satipaṭṭhānā, cattāro sammappadhānā, cattāro iddhipādā, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅgā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo.“Ekāyanaṁ jātikhayantadassī,“Ekāyanaṁ jātikhayantadassī,

Maggaṁ pajānāti hitānukampī;Maggaṁ pajānāti hitānukampī;Etena maggena tariṁsu pubbe,Etena maggena tariṁsu pubbe,Tarissanti ye ca taranti oghan”ti.Tarissanti ye ca taranti oghan”ti.

Evaṁ so paccekasambuddho ekāyanamaggaṁ gatoti eko.Evaṁ so paccekasambuddho ekāyanamaggaṁ gatoti eko.Kathaṁ so paccekasambuddho eko anuttaraṁ paccekasambodhiṁ abhisambuddhoti eko?Kathaṁ so paccekasambuddho eko anuttaraṁ paccekasambodhiṁ abhisambuddhoti eko?Bodhi vuccati catūsu maggesu ñāṇaṁ.Bodhi vuccati catūsu maggesu ñāṇaṁ.

Paññā paññindriyaṁ paññābalaṁ dhammavicayasambojjhaṅgo vīmaṁsā vipassanā sammādiṭṭhi.Paññā paññindriyaṁ paññābalaṁ dhammavicayasambojjhaṅgo vīmaṁsā vipassanā sammādiṭṭhi.So paccekasambuddho maggapaccekasambuddho ñāṇapaccekasambuddho “sabbe saṅkhārā aniccā”ti bujjhi,So paccekasambuddho maggapaccekasambuddho ñāṇapaccekasambuddho “sabbe saṅkhārā aniccā”ti bujjhi,“sabbe saṅkhārā dukkhā”ti bujjhi,“sabbe saṅkhārā dukkhā”ti bujjhi,

“sabbe dhammā anattā”ti bujjhi,“sabbe dhammā anattā”ti bujjhi,“avijjāpaccayā saṅkhārā”ti bujjhi,“avijjāpaccayā saṅkhārā”ti bujjhi,“saṅkhārapaccayā viññāṇan”ti bujjhi,“saṅkhārapaccayā viññāṇan”ti bujjhi,

“viññāṇapaccayā nāmarūpan”ti bujjhi,“viññāṇapaccayā nāmarūpan”ti bujjhi,“nāmarūpapaccayā saḷāyatanan”ti bujjhi,“nāmarūpapaccayā saḷāyatanan”ti bujjhi,“saḷāyatanapaccayā phasso”ti bujjhi,“saḷāyatanapaccayā phasso”ti bujjhi,

“phassapaccayā vedanā”ti bujjhi,“phassapaccayā vedanā”ti bujjhi,“vedanāpaccayā taṇhā”ti bujjhi,“vedanāpaccayā taṇhā”ti bujjhi,“taṇhāpaccayā upādānan”ti bujjhi,“taṇhāpaccayā upādānan”ti bujjhi,

“upādānapaccayā bhavo”ti bujjhi,“upādānapaccayā bhavo”ti bujjhi,“bhavapaccayā jātī”ti bujjhi,“bhavapaccayā jātī”ti bujjhi,“jātipaccayā jarāmaraṇan”ti bujjhi;“jātipaccayā jarāmaraṇan”ti bujjhi;

“avijjānirodhā saṅkhāranirodho”ti bujjhi,“avijjānirodhā saṅkhāranirodho”ti bujjhi,“saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho”ti bujjhi,“saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho”ti bujjhi,“viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho”ti bujjhi,“viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho”ti bujjhi,

“nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho”ti bujjhi,“nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho”ti bujjhi,“saḷāyatananirodhā phassanirodho”ti bujjhi,“saḷāyatananirodhā phassanirodho”ti bujjhi,“phassanirodhā vedanānirodho”ti bujjhi,“phassanirodhā vedanānirodho”ti bujjhi,

“vedanānirodhā taṇhānirodho”ti bujjhi,“vedanānirodhā taṇhānirodho”ti bujjhi,“taṇhānirodhā upādānanirodho”ti bujjhi,“taṇhānirodhā upādānanirodho”ti bujjhi,“upādānanirodhā bhavanirodho”ti bujjhi,“upādānanirodhā bhavanirodho”ti bujjhi,

“bhavanirodhā jātinirodho”ti bujjhi,“bhavanirodhā jātinirodho”ti bujjhi,“jātinirodhā jarāmaraṇanirodho”ti bujjhi;“jātinirodhā jarāmaraṇanirodho”ti bujjhi;“idaṁ dukkhan”ti bujjhi,“idaṁ dukkhan”ti bujjhi,

“ayaṁ dukkhasamudayo”ti bujjhi,“ayaṁ dukkhasamudayo”ti bujjhi,“ayaṁ dukkhanirodho”ti bujjhi,“ayaṁ dukkhanirodho”ti bujjhi,“ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti bujjhi;“ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti bujjhi;

“ime āsavā”ti bujjhi,“ime āsavā”ti bujjhi,“ayaṁ āsavasamudayo”ti bujjhi …pe…“ayaṁ āsavasamudayo”ti bujjhi …pe…“ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadā”ti bujjhi;“ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadā”ti bujjhi;

“ime dhammā abhiññeyyā”ti bujjhi,“ime dhammā abhiññeyyā”ti bujjhi,“ime dhammā pahātabbā”ti bujjhi,“ime dhammā pahātabbā”ti bujjhi,“ime dhammā sacchikātabbā”ti bujjhi,“ime dhammā sacchikātabbā”ti bujjhi,

“ime dhammā bhāvetabbā”ti bujjhi;“ime dhammā bhāvetabbā”ti bujjhi;channaṁ phassāyatanānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca bujjhi,channaṁ phassāyatanānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca bujjhi,pañcannaṁ upādānakkhandhānaṁ samudayañca …pe… nissaraṇañca bujjhi,pañcannaṁ upādānakkhandhānaṁ samudayañca …pe… nissaraṇañca bujjhi,

catunnaṁ mahābhūtānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca bujjhi,catunnaṁ mahābhūtānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca bujjhi,“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti bujjhi.“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti bujjhi.Atha vā yaṁ bujjhitabbaṁ anubujjhitabbaṁ paṭibujjhitabbaṁ sambujjhitabbaṁ adhigantabbaṁ phassitabbaṁ sacchikātabbaṁ, sabbaṁ taṁ tena paccekabodhiñāṇena bujjhi anubujjhi paṭibujjhi sambujjhi adhigacchi phassesi sacchākāsīti evaṁ so paccekasambuddho eko anuttaraṁ paccekasambodhiṁ abhisambuddhoti—Atha vā yaṁ bujjhitabbaṁ anubujjhitabbaṁ paṭibujjhitabbaṁ sambujjhitabbaṁ adhigantabbaṁ phassitabbaṁ sacchikātabbaṁ, sabbaṁ taṁ tena paccekabodhiñāṇena bujjhi anubujjhi paṭibujjhi sambujjhi adhigacchi phassesi sacchākāsīti evaṁ so paccekasambuddho eko anuttaraṁ paccekasambodhiṁ abhisambuddhoti—

eko.eko.<b>Care</b>ti aṭṭha cariyāyo—<b>Care</b>ti aṭṭha cariyāyo—iriyāpathacariyā, āyatanacariyā, saticariyā, samādhicariyā, ñāṇacariyā, maggacariyā, patticariyā, lokatthacariyā.iriyāpathacariyā, āyatanacariyā, saticariyā, samādhicariyā, ñāṇacariyā, maggacariyā, patticariyā, lokatthacariyā.

<b>Iriyāpathacariyā</b>ti catūsu iriyāpathesu.<b>Iriyāpathacariyā</b>ti catūsu iriyāpathesu.<b>Āyatanacariyā</b>ti chasu ajjhattikabāhiresu āyatanesu.<b>Āyatanacariyā</b>ti chasu ajjhattikabāhiresu āyatanesu.<b>Saticariyā</b>ti catūsu satipaṭṭhānesu.<b>Saticariyā</b>ti catūsu satipaṭṭhānesu.

<b>Samādhicariyā</b>ti catūsu jhānesu.<b>Samādhicariyā</b>ti catūsu jhānesu.<b>Ñāṇacariyā</b>ti catūsu ariyasaccesu.<b>Ñāṇacariyā</b>ti catūsu ariyasaccesu.<b>Maggacariyā</b>ti catūsu ariyamaggesu.<b>Maggacariyā</b>ti catūsu ariyamaggesu.

<b>Patticariyā</b>ti catūsu sāmaññaphalesu.<b>Patticariyā</b>ti catūsu sāmaññaphalesu.<b>Lokatthacariyā</b>ti tathāgatesu arahantesu sammāsambuddhesu padesato paccekasambuddhesu padesato sāvakesu.<b>Lokatthacariyā</b>ti tathāgatesu arahantesu sammāsambuddhesu padesato paccekasambuddhesu padesato sāvakesu.Iriyāpathacariyā ca paṇidhisampannānaṁ,Iriyāpathacariyā ca paṇidhisampannānaṁ,

āyatanacariyā ca indriyesu guttadvārānaṁ,āyatanacariyā ca indriyesu guttadvārānaṁ,saticariyā ca appamādavihārīnaṁ,saticariyā ca appamādavihārīnaṁ,samādhicariyā ca adhicittamanuyuttānaṁ,samādhicariyā ca adhicittamanuyuttānaṁ,