巴利《小部》· 小义释第 62 阅读页 · CND22 · 18. Pārāyanānugītigāthāniddesa · 2/8

pasaṁsāya mānaṁ janeti,pasaṁsāya mānaṁ janeti,sukhena mānaṁ janeti.sukhena mānaṁ janeti.Pañcavidhena māno—Pañcavidhena māno—

lābhimhi manāpikānaṁ rūpānanti mānaṁ janeti,lābhimhi manāpikānaṁ rūpānanti mānaṁ janeti,lābhimhi manāpikānaṁ saddānaṁ …pe…lābhimhi manāpikānaṁ saddānaṁ …pe…gandhānaṁ …gandhānaṁ …

rasānaṁ …rasānaṁ …phoṭṭhabbānanti mānaṁ janeti.phoṭṭhabbānanti mānaṁ janeti.Chabbidhena māno—Chabbidhena māno—

cakkhusampadāya mānaṁ janeti,cakkhusampadāya mānaṁ janeti,sotasampadāya …pe…sotasampadāya …pe…ghānasampadāya …ghānasampadāya …

jivhāsampadāya …jivhāsampadāya …kāyasampadāya …kāyasampadāya …manosampadāya mānaṁ janeti.manosampadāya mānaṁ janeti.

Sattavidhena māno—Sattavidhena māno—māno,māno,atimāno,atimāno,

mānātimāno,mānātimāno,omāno,omāno,avamāno,avamāno,

asmimāno,asmimāno,micchāmāno.micchāmāno.Aṭṭhavidhena māno—Aṭṭhavidhena māno—

lābhena mānaṁ janeti,lābhena mānaṁ janeti,alābhena omānaṁ janeti,alābhena omānaṁ janeti,yasena mānaṁ janeti,yasena mānaṁ janeti,

ayasena omānaṁ janeti,ayasena omānaṁ janeti,pasaṁsāya mānaṁ janeti,pasaṁsāya mānaṁ janeti,nindāya omānaṁ janeti,nindāya omānaṁ janeti,

sukhena mānaṁ janeti,sukhena mānaṁ janeti,dukkhena omānaṁ janeti.dukkhena omānaṁ janeti.Navavidhena māno—Navavidhena māno—

seyyassa seyyohamasmīti māno,seyyassa seyyohamasmīti māno,seyyassa sadisohamasmīti māno,seyyassa sadisohamasmīti māno,seyyassa hīnohamasmīti māno,seyyassa hīnohamasmīti māno,

sadisassa seyyohamasmīti māno,sadisassa seyyohamasmīti māno,sadisassa sadisohamasmīti māno,sadisassa sadisohamasmīti māno,sadisassa hīnohamasmīti māno,sadisassa hīnohamasmīti māno,

hīnassa seyyohamasmīti māno,hīnassa seyyohamasmīti māno,hīnassa sadisohamasmīti māno,hīnassa sadisohamasmīti māno,hīnassa hīnohamasmīti māno.hīnassa hīnohamasmīti māno.

Dasavidhena māno—Dasavidhena māno—idhekacco mānaṁ janeti jātiyā vā gottena vā kolaputtiyena vā vaṇṇapokkharatāya vā dhanena vā ajjhenena vā kammāyatanena vā sippāyatanena vā vijjāṭṭhānena vā sutena vā paṭibhānena vā aññataraññatarena vā vatthunā.idhekacco mānaṁ janeti jātiyā vā gottena vā kolaputtiyena vā vaṇṇapokkharatāya vā dhanena vā ajjhenena vā kammāyatanena vā sippāyatanena vā vijjāṭṭhānena vā sutena vā paṭibhānena vā aññataraññatarena vā vatthunā.Yo evarūpo māno maññanā maññitattaṁ unnati unnamo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassa—Yo evarūpo māno maññanā maññitattaṁ unnati unnamo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassa—

ayaṁ vuccati māno.ayaṁ vuccati māno.<b>Makkho</b>ti yo makkho makkhāyanā makkhāyitattaṁ niṭṭhuriyaṁ niṭṭhuriyakammaṁ—<b>Makkho</b>ti yo makkho makkhāyanā makkhāyitattaṁ niṭṭhuriyaṁ niṭṭhuriyakammaṁ—ayaṁ vuccati makkho.ayaṁ vuccati makkho.

Buddhassa bhagavato māno ca makkho ca pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.Buddhassa bhagavato māno ca makkho ca pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.Tasmā buddho mānamakkhappahāyīti—Tasmā buddho mānamakkhappahāyīti—mānamakkhappahāyino.mānamakkhappahāyino.

<b>Handāhaṁ kittayissāmi giraṁ vaṇṇūpasañhitan</b>ti.<b>Handāhaṁ kittayissāmi giraṁ vaṇṇūpasañhitan</b>ti.<b>Handāhan</b>ti padasandhi padasaṁsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatāpetaṁ—<b>Handāhan</b>ti padasandhi padasaṁsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatāpetaṁ—handāhanti.handāhanti.

<b>Kittayissāmi giraṁ vaṇṇūpasañhitan</b>ti vaṇṇena upetaṁ samupetaṁ upāgataṁ samupāgataṁ upapannaṁ samupapannaṁ samannāgataṁ vācaṁ giraṁ byappathaṁ udīraṇaṁ kittayissāmi desessāmi paññapessāmi paṭṭhapessāmi vivarissāmi vibhajissāmi uttānīkarissāmi pakāsessāmīti—<b>Kittayissāmi giraṁ vaṇṇūpasañhitan</b>ti vaṇṇena upetaṁ samupetaṁ upāgataṁ samupāgataṁ upapannaṁ samupapannaṁ samannāgataṁ vācaṁ giraṁ byappathaṁ udīraṇaṁ kittayissāmi desessāmi paññapessāmi paṭṭhapessāmi vivarissāmi vibhajissāmi uttānīkarissāmi pakāsessāmīti—handāhaṁ kittayissāmi giraṁ vaṇṇūpasañhitaṁ.handāhaṁ kittayissāmi giraṁ vaṇṇūpasañhitaṁ.Tenāha thero piṅgiyo—Tenāha thero piṅgiyo—

“Pahīnamalamohassa,“Pahīnamalamohassa,mānamakkhappahāyino;mānamakkhappahāyino;Handāhaṁ kittayissāmi,Handāhaṁ kittayissāmi,

giraṁ vaṇṇūpasañhitan”ti.giraṁ vaṇṇūpasañhitan”ti.<b>Tamonudo buddho samantacakkhu,</b><b>Tamonudo buddho samantacakkhu,</b><b>Lokantagū sabbabhavātivatto;</b><b>Lokantagū sabbabhavātivatto;</b>

<b>Anāsavo sabbadukkhappahīno,</b><b>Anāsavo sabbadukkhappahīno,</b><b>Saccavhayo brahme upāsito me. </b><b>Saccavhayo brahme upāsito me. </b><b>Tamonudo buddho samantacakkhū</b>ti.<b>Tamonudo buddho samantacakkhū</b>ti.

<b>Tamonudo</b>ti rāgatamaṁ dosatamaṁ mohatamaṁ mānatamaṁ diṭṭhitamaṁ kilesatamaṁ duccaritatamaṁ andhakaraṇaṁ aññāṇakaraṇaṁ paññānirodhikaṁ vighātapakkhikaṁ anibbānasaṁvattanikaṁ nudi panudi pajahi vinodesi byantīakāsi anabhāvaṁ gamesi.<b>Tamonudo</b>ti rāgatamaṁ dosatamaṁ mohatamaṁ mānatamaṁ diṭṭhitamaṁ kilesatamaṁ duccaritatamaṁ andhakaraṇaṁ aññāṇakaraṇaṁ paññānirodhikaṁ vighātapakkhikaṁ anibbānasaṁvattanikaṁ nudi panudi pajahi vinodesi byantīakāsi anabhāvaṁ gamesi.<b>Buddho</b>ti yo so bhagavā …pe… sacchikā paññatti;<b>Buddho</b>ti yo so bhagavā …pe… sacchikā paññatti;yadidaṁ buddhoti.yadidaṁ buddhoti.

<b>Samantacakkhu</b> vuccati sabbaññutañāṇaṁ …pe…<b>Samantacakkhu</b> vuccati sabbaññutañāṇaṁ …pe…tathāgato tena samantacakkhūti—tathāgato tena samantacakkhūti—tamonudo buddho samantacakkhu.tamonudo buddho samantacakkhu.

<b>Lokantagū sabbabhavātivatto</b>ti.<b>Lokantagū sabbabhavātivatto</b>ti.<b>Loko</b>ti eko loko—<b>Loko</b>ti eko loko—bhavaloko.bhavaloko.

Dve lokā—Dve lokā—bhavaloko ca sambhavaloko ca;bhavaloko ca sambhavaloko ca;sampattibhavaloko ca sampattisambhavaloko ca;sampattibhavaloko ca sampattisambhavaloko ca;

vipattibhavaloko ca vipattisambhavaloko ca.vipattibhavaloko ca vipattisambhavaloko ca.Tayo lokā—Tayo lokā—tisso vedanā.tisso vedanā.

Cattāro lokā—Cattāro lokā—cattāro āhārā.cattāro āhārā.Pañca lokā—Pañca lokā—

pañcupādānakkhandhā.pañcupādānakkhandhā.Cha lokā—Cha lokā—cha ajjhattikāni āyatanāni.cha ajjhattikāni āyatanāni.

Satta lokā—Satta lokā—sattaviññāṇaṭṭhitiyo.sattaviññāṇaṭṭhitiyo.Aṭṭha lokā—Aṭṭha lokā—

aṭṭha lokadhammā.aṭṭha lokadhammā.Nava lokā—Nava lokā—nava sattāvāsā.nava sattāvāsā.

Dasa lokā—Dasa lokā—dasa āyatanāni.dasa āyatanāni.Dvādasa lokā—Dvādasa lokā—

dvādasāyatanāni.dvādasāyatanāni.Aṭṭhārasa lokā—Aṭṭhārasa lokā—aṭṭhārasa dhātuyo.aṭṭhārasa dhātuyo.

<b>Lokantagū</b>ti bhagavā lokassa antagato antappatto koṭigato koṭippatto … nibbānagato nibbānappatto.<b>Lokantagū</b>ti bhagavā lokassa antagato antappatto koṭigato koṭippatto … nibbānagato nibbānappatto.So vutthavāso ciṇṇacaraṇo … jātimaraṇasaṁsāro natthi tassa punabbhavoti—So vutthavāso ciṇṇacaraṇo … jātimaraṇasaṁsāro natthi tassa punabbhavoti—lokantagū.lokantagū.

<b>Sabbabhavātivatto</b>ti.<b>Sabbabhavātivatto</b>ti.<b>Bhavā</b>ti dve bhavā—<b>Bhavā</b>ti dve bhavā—kammabhavo ca paṭisandhiko ca punabbhavo.kammabhavo ca paṭisandhiko ca punabbhavo.

Katamo kammabhavo?Katamo kammabhavo?Puññābhisaṅkhāro apuññābhisaṅkhāro āneñjābhisaṅkhāro—Puññābhisaṅkhāro apuññābhisaṅkhāro āneñjābhisaṅkhāro—ayaṁ kammabhavo.ayaṁ kammabhavo.

Katamo paṭisandhiko punabbhavo?Katamo paṭisandhiko punabbhavo?Paṭisandhikā rūpā vedanā saññā saṅkhārā viññāṇaṁ—Paṭisandhikā rūpā vedanā saññā saṅkhārā viññāṇaṁ—ayaṁ paṭisandhiko punabbhavo.ayaṁ paṭisandhiko punabbhavo.

Bhagavā kammabhavañca paṭisandhikañca punabbhavaṁ ativatto atikkanto vītivattoti—Bhagavā kammabhavañca paṭisandhikañca punabbhavaṁ ativatto atikkanto vītivattoti—lokantagū sabbabhavātivatto.lokantagū sabbabhavātivatto.<b>Anāsavo sabbadukkhappahīno</b>ti.<b>Anāsavo sabbadukkhappahīno</b>ti.

<b>Anāsavo</b>ti cattāro āsavā—<b>Anāsavo</b>ti cattāro āsavā—kāmāsavo, bhavāsavo, diṭṭhāsavo, avijjāsavo.kāmāsavo, bhavāsavo, diṭṭhāsavo, avijjāsavo.Te āsavā buddhassa bhagavato pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.Te āsavā buddhassa bhagavato pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.

Tasmā buddho anāsavo.Tasmā buddho anāsavo.<b>Sabbadukkhappahīno</b>ti sabbaṁ tassa paṭisandhikaṁ jātidukkhaṁ jarādukkhaṁ byādhidukkhaṁ maraṇadukkhaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadukkhaṁ …pe…<b>Sabbadukkhappahīno</b>ti sabbaṁ tassa paṭisandhikaṁ jātidukkhaṁ jarādukkhaṁ byādhidukkhaṁ maraṇadukkhaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadukkhaṁ …pe…diṭṭhibyasanadukkhaṁ pahīnaṁ samucchinnaṁ vūpasantaṁ paṭippassaddhaṁ abhabbuppattikaṁ ñāṇagginā daḍḍhaṁ.diṭṭhibyasanadukkhaṁ pahīnaṁ samucchinnaṁ vūpasantaṁ paṭippassaddhaṁ abhabbuppattikaṁ ñāṇagginā daḍḍhaṁ.