巴利《小部》· 小义释第 24 阅读页 · CND8 · 4. Mettagūmāṇavapucchāniddesa · 5/7

Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.<b>Nivesanan</b>ti dve nivesanā—<b>Nivesanan</b>ti dve nivesanā—taṇhānivesanā ca diṭṭhinivesanā ca.taṇhānivesanā ca diṭṭhinivesanā ca.

Katamā taṇhā nivesanā?Katamā taṇhā nivesanā?Yāvatā taṇhāsaṅkhātena …pe…Yāvatā taṇhāsaṅkhātena …pe…ayaṁ taṇhānivesanā.ayaṁ taṇhānivesanā.

Katamā diṭṭhinivesanā?Katamā diṭṭhinivesanā?Vīsativatthukā sakkāyadiṭṭhi …pe…Vīsativatthukā sakkāyadiṭṭhi …pe…ayaṁ diṭṭhinivesanā.ayaṁ diṭṭhinivesanā.

<b>Panujja viññāṇan</b>ti puññābhisaṅkhārasahagataṁ viññāṇaṁ, apuññābhisaṅkhārasahagataṁ viññāṇaṁ, āneñjābhisaṅkhārasahagataṁ viññāṇaṁ.<b>Panujja viññāṇan</b>ti puññābhisaṅkhārasahagataṁ viññāṇaṁ, apuññābhisaṅkhārasahagataṁ viññāṇaṁ, āneñjābhisaṅkhārasahagataṁ viññāṇaṁ.Etesu nandiñca nivesanañca abhisaṅkhārasahagatañca viññāṇaṁ nujja panujja nuda panuda jaha pajaha vinodehi byantīkarohi anabhāvaṁ gamehīti—Etesu nandiñca nivesanañca abhisaṅkhārasahagatañca viññāṇaṁ nujja panujja nuda panuda jaha pajaha vinodehi byantīkarohi anabhāvaṁ gamehīti—etesu nandiñca nivesanañca panujja viññāṇaṁ.etesu nandiñca nivesanañca panujja viññāṇaṁ.

<b>Bhave na tiṭṭhe</b>ti.<b>Bhave na tiṭṭhe</b>ti.<b>Bhavā</b>ti dve bhavā—<b>Bhavā</b>ti dve bhavā—kammabhavo ca paṭisandhiko ca punabbhavo.kammabhavo ca paṭisandhiko ca punabbhavo.

Katamo kammabhavo?Katamo kammabhavo?Puññābhisaṅkhāro apuññābhisaṅkhāro āneñjābhisaṅkhāro—Puññābhisaṅkhāro apuññābhisaṅkhāro āneñjābhisaṅkhāro—ayaṁ kammabhavo.ayaṁ kammabhavo.

Katamo paṭisandhiko punabbhavo?Katamo paṭisandhiko punabbhavo?Paṭisandhikā rūpaṁ vedanā saññā saṅkhārā viññāṇaṁ—Paṭisandhikā rūpaṁ vedanā saññā saṅkhārā viññāṇaṁ—ayaṁ paṭisandhiko punabbhavo.ayaṁ paṭisandhiko punabbhavo.

<b>Bhave na tiṭṭhe</b>ti nandiñca nivesanañca abhisaṅkhārasahagataṁ viññāṇañca kammabhavañca paṭisandhikañca punabbhavaṁ pajahanto vinodento byantīkaronto anabhāvaṁ gamento kammabhave na tiṭṭheyya paṭisandhike punabbhave na tiṭṭheyya na santiṭṭheyyāti—<b>Bhave na tiṭṭhe</b>ti nandiñca nivesanañca abhisaṅkhārasahagataṁ viññāṇañca kammabhavañca paṭisandhikañca punabbhavaṁ pajahanto vinodento byantīkaronto anabhāvaṁ gamento kammabhave na tiṭṭheyya paṭisandhike punabbhave na tiṭṭheyya na santiṭṭheyyāti—panujja viññāṇaṁ bhave na tiṭṭhe.panujja viññāṇaṁ bhave na tiṭṭhe.Tenāha bhagavā—Tenāha bhagavā—

“Yaṁ kiñci sampajānāsi,“Yaṁ kiñci sampajānāsi,(mettagūti bhagavā)(mettagūti bhagavā)Uddhaṁ adho tiriyañcāpi majjhe;Uddhaṁ adho tiriyañcāpi majjhe;

Etesu nandiñca nivesanañca,Etesu nandiñca nivesanañca,Panujja viññāṇaṁ bhave na tiṭṭhe”ti.Panujja viññāṇaṁ bhave na tiṭṭhe”ti.<b>Evaṁvihārī sato appamatto,</b><b>Evaṁvihārī sato appamatto,</b>

<b>Bhikkhu caraṁ hitvā mamāyitāni;</b><b>Bhikkhu caraṁ hitvā mamāyitāni;</b><b>Jātiṁ jaraṁ sokapariddavañca,</b><b>Jātiṁ jaraṁ sokapariddavañca,</b><b>Idheva vidvā pajaheyya dukkhaṁ.</b><b>Idheva vidvā pajaheyya dukkhaṁ.</b>

<b>Evaṁvihārī sato appamatto</b>ti.<b>Evaṁvihārī sato appamatto</b>ti.<b>Evaṁvihārī</b>ti nandiñca nivesanañca abhisaṅkhārasahagataviññāṇañca kammabhavañca paṭisandhikañca punabbhavaṁ pajahanto vinodento byantīkaronto anabhāvaṁ gamentoti—<b>Evaṁvihārī</b>ti nandiñca nivesanañca abhisaṅkhārasahagataviññāṇañca kammabhavañca paṭisandhikañca punabbhavaṁ pajahanto vinodento byantīkaronto anabhāvaṁ gamentoti—evaṁvihārī.evaṁvihārī.

<b>Sato</b>ti catūhi kāraṇehi sato—<b>Sato</b>ti catūhi kāraṇehi sato—kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento …pe…kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento …pe…so vuccati sato.so vuccati sato.

<b>Appamatto</b>ti sakkaccakārī sātaccakārī aṭṭhitakārī anolīnavuttiko anikkhittacchando anikkhittadhuro appamatto kusalesu dhammesu—<b>Appamatto</b>ti sakkaccakārī sātaccakārī aṭṭhitakārī anolīnavuttiko anikkhittacchando anikkhittadhuro appamatto kusalesu dhammesu—“kathāhaṁ aparipūraṁ vā sīlakkhandhaṁ paripūreyyaṁ, paripūraṁ vā sīlakkhandhaṁ tattha tattha paññāya anuggaṇheyyan”ti yo tattha chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca ātappaṁ padhānaṁ adhiṭṭhānaṁ anuyogo appamatto appamādo kusalesu dhammesu.“kathāhaṁ aparipūraṁ vā sīlakkhandhaṁ paripūreyyaṁ, paripūraṁ vā sīlakkhandhaṁ tattha tattha paññāya anuggaṇheyyan”ti yo tattha chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca ātappaṁ padhānaṁ adhiṭṭhānaṁ anuyogo appamatto appamādo kusalesu dhammesu.

“Kathāhaṁ aparipūraṁ vā samādhikkhandhaṁ …pe…“Kathāhaṁ aparipūraṁ vā samādhikkhandhaṁ …pe…paññākkhandhaṁ …paññākkhandhaṁ …vimuttikkhandhaṁ …vimuttikkhandhaṁ …

vimuttiñāṇadassanakkhandhaṁ paripūreyyaṁ paripūraṁ vā vimuttiñāṇadassanakkhandhaṁ tattha tattha paññāya anuggaṇheyyan”ti yo tattha chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca ātappaṁ padhānaṁ adhiṭṭhānaṁ anuyogo appamatto appamādo kusalesu dhammesu.vimuttiñāṇadassanakkhandhaṁ paripūreyyaṁ paripūraṁ vā vimuttiñāṇadassanakkhandhaṁ tattha tattha paññāya anuggaṇheyyan”ti yo tattha chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca ātappaṁ padhānaṁ adhiṭṭhānaṁ anuyogo appamatto appamādo kusalesu dhammesu.“Kathāhaṁ apariññātaṁ vā dukkhaṁ parijāneyyaṁ, appahīne vā kilese pajaheyyaṁ, abhāvitaṁ vā maggaṁ bhāveyyaṁ, asacchikataṁ vā nirodhaṁ sacchikareyyan”ti yo tattha chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca ātappaṁ padhānaṁ adhiṭṭhānaṁ anuyogo appamatto appamādo kusalesu dhammesūti—“Kathāhaṁ apariññātaṁ vā dukkhaṁ parijāneyyaṁ, appahīne vā kilese pajaheyyaṁ, abhāvitaṁ vā maggaṁ bhāveyyaṁ, asacchikataṁ vā nirodhaṁ sacchikareyyan”ti yo tattha chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca ātappaṁ padhānaṁ adhiṭṭhānaṁ anuyogo appamatto appamādo kusalesu dhammesūti—

evaṁvihārī sato appamatto.evaṁvihārī sato appamatto.<b>Bhikkhu caraṁ hitvā mamāyitānī</b>ti.<b>Bhikkhu caraṁ hitvā mamāyitānī</b>ti.<b>Bhikkhū</b>ti puthujjanakalyāṇako vā bhikkhu sekkho vā bhikkhu.<b>Bhikkhū</b>ti puthujjanakalyāṇako vā bhikkhu sekkho vā bhikkhu.

<b>Caran</b>ti caranto viharanto iriyanto vattento pālento yapento yāpento.<b>Caran</b>ti caranto viharanto iriyanto vattento pālento yapento yāpento.<b>Mamattā</b>ti dve mamattā—<b>Mamattā</b>ti dve mamattā—taṇhāmamattañca diṭṭhimamattañca …pe…taṇhāmamattañca diṭṭhimamattañca …pe…

idaṁ taṇhāmamattaṁ …pe…idaṁ taṇhāmamattaṁ …pe…idaṁ diṭṭhimamattaṁ …idaṁ diṭṭhimamattaṁ …taṇhāmamattaṁ pahāya diṭṭhimamattaṁ paṭinissajjitvā mamatte jahitvā cajitvā pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvāti—taṇhāmamattaṁ pahāya diṭṭhimamattaṁ paṭinissajjitvā mamatte jahitvā cajitvā pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvāti—

bhikkhu caraṁ hitvā mamāyitāni.bhikkhu caraṁ hitvā mamāyitāni.<b>Jātiṁ jaraṁ sokapariddavañca, idheva vidvā pajaheyya dukkhan</b>ti.<b>Jātiṁ jaraṁ sokapariddavañca, idheva vidvā pajaheyya dukkhan</b>ti.<b>Jātī</b>ti yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ …pe…<b>Jātī</b>ti yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ …pe…

<b>jaran</b>ti yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ …pe…<b>jaran</b>ti yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ …pe…<b>soko</b>ti ñātibyasanena vā phuṭṭhassa …pe…<b>soko</b>ti ñātibyasanena vā phuṭṭhassa …pe…<b>paridevo</b>ti ñātibyasanena vā phuṭṭhassa …pe…<b>paridevo</b>ti ñātibyasanena vā phuṭṭhassa …pe…

<b>idhā</b>ti imissā diṭṭhiyā …pe…<b>idhā</b>ti imissā diṭṭhiyā …pe…imasmiṁ manussaloke.imasmiṁ manussaloke.<b>Vidvā</b>ti vijjāgato ñāṇī vibhāvī medhāvī.<b>Vidvā</b>ti vijjāgato ñāṇī vibhāvī medhāvī.

<b>Dukkhan</b>ti jātidukkhaṁ …pe…<b>Dukkhan</b>ti jātidukkhaṁ …pe…domanassupāyāsadukkhaṁ.domanassupāyāsadukkhaṁ.<b>Jātiṁ jaraṁ sokapariddavañca, idheva vidvā pajaheyya dukkhan</b>ti vijjāgato ñāṇī vibhāvī medhāvī idheva jātiñca jarañca sokapariddavañca dukkhañca pajaheyya vinodeyya byantīkareyya anabhāvaṁ gameyyāti—<b>Jātiṁ jaraṁ sokapariddavañca, idheva vidvā pajaheyya dukkhan</b>ti vijjāgato ñāṇī vibhāvī medhāvī idheva jātiñca jarañca sokapariddavañca dukkhañca pajaheyya vinodeyya byantīkareyya anabhāvaṁ gameyyāti—

jātiṁ jaraṁ sokapariddavañca, idheva vidvā pajaheyya dukkhaṁ.jātiṁ jaraṁ sokapariddavañca, idheva vidvā pajaheyya dukkhaṁ.Tenāha bhagavā—Tenāha bhagavā—“Evaṁvihārī sato appamatto,“Evaṁvihārī sato appamatto,

Bhikkhu caraṁ hitvā mamāyitāni;Bhikkhu caraṁ hitvā mamāyitāni;Jātiṁ jaraṁ sokapariddavañca,Jātiṁ jaraṁ sokapariddavañca,Idheva vidvā pajaheyya dukkhan”ti.Idheva vidvā pajaheyya dukkhan”ti.

<b>Etābhinandāmi vaco mahesino,</b><b>Etābhinandāmi vaco mahesino,</b><b>Sukittitaṁ gotamanūpadhīkaṁ;</b><b>Sukittitaṁ gotamanūpadhīkaṁ;</b><b>Addhā hi bhagavā pahāsi dukkhaṁ,</b><b>Addhā hi bhagavā pahāsi dukkhaṁ,</b>

<b>Tathā hi te vidito esa dhammo.</b><b>Tathā hi te vidito esa dhammo.</b><b>Etābhinandāmi vaco mahesino</b>ti.<b>Etābhinandāmi vaco mahesino</b>ti.<b>Etan</b>ti tuyhaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusāsanaṁ anusiṭṭhaṁ nandāmi abhinandāmi modāmi anumodāmi icchāmi sādiyāmi patthayāmi pihayāmi abhijappāmi.<b>Etan</b>ti tuyhaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusāsanaṁ anusiṭṭhaṁ nandāmi abhinandāmi modāmi anumodāmi icchāmi sādiyāmi patthayāmi pihayāmi abhijappāmi.

<b>Mahesino</b>ti kiṁ mahesi bhagavā?<b>Mahesino</b>ti kiṁ mahesi bhagavā?Mahantaṁ sīlakkhandhaṁ esī gavesī pariyesīti mahesi …pe…Mahantaṁ sīlakkhandhaṁ esī gavesī pariyesīti mahesi …pe…kahaṁ narāsabhoti mahesīti—kahaṁ narāsabhoti mahesīti—

etābhinandāmi vaco mahesino.etābhinandāmi vaco mahesino.<b>Sukittitaṁ gotamanūpadhīkan</b>ti.<b>Sukittitaṁ gotamanūpadhīkan</b>ti.<b>Sukittitan</b>ti sukittitaṁ suācikkhitaṁ sudesitaṁ supaññapitaṁ supaṭṭhapitaṁ suvivaritaṁ suvibhajitaṁ suuttānīkataṁ supakāsitanti—<b>Sukittitan</b>ti sukittitaṁ suācikkhitaṁ sudesitaṁ supaññapitaṁ supaṭṭhapitaṁ suvivaritaṁ suvibhajitaṁ suuttānīkataṁ supakāsitanti—

sukittitaṁ.sukittitaṁ.<b>Gotamanūpadhīkan</b>ti upadhī vuccanti kilesā ca khandhā ca abhisaṅkhārā ca.<b>Gotamanūpadhīkan</b>ti upadhī vuccanti kilesā ca khandhā ca abhisaṅkhārā ca.Upadhippahānaṁ upadhivūpasamaṁ upadhipaṭinissaggaṁ upadhipaṭipassaddhaṁ amataṁ nibbānanti—Upadhippahānaṁ upadhivūpasamaṁ upadhipaṭinissaggaṁ upadhipaṭipassaddhaṁ amataṁ nibbānanti—

sukittitaṁ gotamanūpadhīkaṁ.sukittitaṁ gotamanūpadhīkaṁ.<b>Addhā hi bhagavā pahāsi dukkhan</b>ti.<b>Addhā hi bhagavā pahāsi dukkhan</b>ti.<b>Addhā</b>ti ekaṁsavacanaṁ nissaṁsayavacanaṁ nikkaṅkhāvacanaṁ advejjhavacanaṁ adveḷhakavacanaṁ nirodhavacanaṁ apaṇṇakavacanaṁ avatthāpanavacanametaṁ—<b>Addhā</b>ti ekaṁsavacanaṁ nissaṁsayavacanaṁ nikkaṅkhāvacanaṁ advejjhavacanaṁ adveḷhakavacanaṁ nirodhavacanaṁ apaṇṇakavacanaṁ avatthāpanavacanametaṁ—

addhāti.addhāti.<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti.<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti.<b>Pahāsi dukkhan</b>ti jātidukkhaṁ jarādukkhaṁ byādhidukkhaṁ maraṇadukkhaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadukkhaṁ pahāsi pajahi vinodesi byantīkarosi anabhāvaṁ gamesīti—<b>Pahāsi dukkhan</b>ti jātidukkhaṁ jarādukkhaṁ byādhidukkhaṁ maraṇadukkhaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadukkhaṁ pahāsi pajahi vinodesi byantīkarosi anabhāvaṁ gamesīti—

addhā hi bhagavā pahāsi dukkhaṁ.addhā hi bhagavā pahāsi dukkhaṁ.<b>Tathā hi te vidito esa dhammo</b>ti tathā hi te vidito tulito tīrito vibhūto vibhāvito esa dhammoti—<b>Tathā hi te vidito esa dhammo</b>ti tathā hi te vidito tulito tīrito vibhūto vibhāvito esa dhammoti—tathā hi te vidito esa dhammo.tathā hi te vidito esa dhammo.

Tenāha so brāhmaṇo—Tenāha so brāhmaṇo—“Etābhinandāmi vaco mahesino,“Etābhinandāmi vaco mahesino,Sukittitaṁ gotamanūpadhīkaṁ;Sukittitaṁ gotamanūpadhīkaṁ;

Addhā hi bhagavā pahāsi dukkhaṁ,Addhā hi bhagavā pahāsi dukkhaṁ,Tathā hi te vidito esa dhammo”ti.Tathā hi te vidito esa dhammo”ti.<b>Te cāpi nūnappajaheyyu dukkhaṁ,</b><b>Te cāpi nūnappajaheyyu dukkhaṁ,</b>

<b>Ye tvaṁ muni aṭṭhitaṁ ovadeyya;</b><b>Ye tvaṁ muni aṭṭhitaṁ ovadeyya;</b><b>Taṁ taṁ namassāmi samecca nāga,</b><b>Taṁ taṁ namassāmi samecca nāga,</b><b>Appeva maṁ bhagavā aṭṭhitaṁ ovadeyya.</b><b>Appeva maṁ bhagavā aṭṭhitaṁ ovadeyya.</b>

<b>Te cāpi nūnappajaheyyu dukkhan</b>ti.<b>Te cāpi nūnappajaheyyu dukkhan</b>ti.<b>Te cāpī</b>ti khattiyā ca brāhmaṇā ca vessā ca suddā ca gahaṭṭhā ca pabbajitā ca devā ca manussā ca.<b>Te cāpī</b>ti khattiyā ca brāhmaṇā ca vessā ca suddā ca gahaṭṭhā ca pabbajitā ca devā ca manussā ca.<b>Pajaheyyu dukkhan</b>ti jātidukkhaṁ jarādukkhaṁ byādhidukkhaṁ maraṇadukkhaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadukkhaṁ pajaheyyuṁ vinodeyyuṁ byantīkareyyuṁ anabhāvaṁ gameyyunti—<b>Pajaheyyu dukkhan</b>ti jātidukkhaṁ jarādukkhaṁ byādhidukkhaṁ maraṇadukkhaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadukkhaṁ pajaheyyuṁ vinodeyyuṁ byantīkareyyuṁ anabhāvaṁ gameyyunti—

te cāpi nūnappajaheyyu dukkhaṁ.te cāpi nūnappajaheyyu dukkhaṁ.<b>Ye tvaṁ muni aṭṭhitaṁ ovadeyyā</b>ti.<b>Ye tvaṁ muni aṭṭhitaṁ ovadeyyā</b>ti.<b>Ye</b>ti khattiye ca brāhmaṇe ca vesse ca sudde ca gahaṭṭhe ca pabbajite ca deve ca manusse ca.<b>Ye</b>ti khattiye ca brāhmaṇe ca vesse ca sudde ca gahaṭṭhe ca pabbajite ca deve ca manusse ca.

<b>Tvan</b>ti bhagavantaṁ bhaṇati.<b>Tvan</b>ti bhagavantaṁ bhaṇati.<b>Munī</b>ti monaṁ vuccati ñāṇaṁ …pe… saṅgajālamaticca so muni.<b>Munī</b>ti monaṁ vuccati ñāṇaṁ …pe… saṅgajālamaticca so muni.<b>Aṭṭhitaṁ ovadeyyā</b>ti aṭṭhitaṁ ovadeyya sakkaccaṁ ovadeyya abhiṇhaṁ ovadeyya punappunaṁ ovadeyya anusāseyyāti—<b>Aṭṭhitaṁ ovadeyyā</b>ti aṭṭhitaṁ ovadeyya sakkaccaṁ ovadeyya abhiṇhaṁ ovadeyya punappunaṁ ovadeyya anusāseyyāti—

ye tvaṁ muni aṭṭhitaṁ ovadeyya.ye tvaṁ muni aṭṭhitaṁ ovadeyya.<b>Taṁ taṁ namassāmi samecca nāgā</b>ti.<b>Taṁ taṁ namassāmi samecca nāgā</b>ti.<b>Tan</b>ti bhagavantaṁ bhaṇati.<b>Tan</b>ti bhagavantaṁ bhaṇati.

<b>Namassāmī</b>ti kāyena vā namassāmi, vācāya vā namassāmi, cittena vā namassāmi, anvatthapaṭipattiyā vā namassāmi, dhammānudhammapaṭipattiyā vā namassāmi, sakkaromi garuṁ karomi mānemi pūjemi.<b>Namassāmī</b>ti kāyena vā namassāmi, vācāya vā namassāmi, cittena vā namassāmi, anvatthapaṭipattiyā vā namassāmi, dhammānudhammapaṭipattiyā vā namassāmi, sakkaromi garuṁ karomi mānemi pūjemi.<b>Sameccā</b>ti samecca abhisamecca samāgantvā abhisamāgantvā sammukhā taṁ namassāmi.<b>Sameccā</b>ti samecca abhisamecca samāgantvā abhisamāgantvā sammukhā taṁ namassāmi.