巴利《小部》· 小义释第 22 阅读页 · CND8 · 4. Mettagūmāṇavapucchāniddesa · 3/7

<b>Tadiṅgha brūhī</b>ti iṅgha brūhi ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti—<b>Tadiṅgha brūhī</b>ti iṅgha brūhi ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti—aññaṁ taṁ pucchāma tadiṅgha brūhi.aññaṁ taṁ pucchāma tadiṅgha brūhi.<b>Kathaṁ nu dhīrā vitaranti oghaṁ, jātiṁ jaraṁ sokapariddavañcā</b>ti.<b>Kathaṁ nu dhīrā vitaranti oghaṁ, jātiṁ jaraṁ sokapariddavañcā</b>ti.

<b>Kathaṁ nū</b>ti saṁsayapucchā vimatipucchā dveḷhakapucchā anekaṁsapucchā—<b>Kathaṁ nū</b>ti saṁsayapucchā vimatipucchā dveḷhakapucchā anekaṁsapucchā—“evaṁ nu kho, nanu kho, kiṁ nu kho, kathaṁ nu kho”ti—“evaṁ nu kho, nanu kho, kiṁ nu kho, kathaṁ nu kho”ti—kathaṁ nu.kathaṁ nu.

<b>Dhīrā</b>ti dhīrā paṇḍitā paññavanto buddhimanto ñāṇino vibhāvino medhāvino.<b>Dhīrā</b>ti dhīrā paṇḍitā paññavanto buddhimanto ñāṇino vibhāvino medhāvino.<b>Oghan</b>ti kāmoghaṁ bhavoghaṁ diṭṭhoghaṁ avijjoghaṁ.<b>Oghan</b>ti kāmoghaṁ bhavoghaṁ diṭṭhoghaṁ avijjoghaṁ.<b>Jātī</b>ti yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhi tamhi sattanikāye jāti sañjāti okkanti nibbatti abhinibbatti khandhānaṁ pātubhāvo āyatanānaṁ paṭilābho.<b>Jātī</b>ti yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhi tamhi sattanikāye jāti sañjāti okkanti nibbatti abhinibbatti khandhānaṁ pātubhāvo āyatanānaṁ paṭilābho.

<b>Jarā</b>ti yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṁ pāliccaṁ valittacatā āyuno saṁhāni indriyānaṁ paripāko.<b>Jarā</b>ti yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṁ pāliccaṁ valittacatā āyuno saṁhāni indriyānaṁ paripāko.<b>Soko</b>ti ñātibyasanena vā phuṭṭhassa bhogabyasanena vā phuṭṭhassa rogabyasanena vā phuṭṭhassa sīlabyasanena vā phuṭṭhassa diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa aññataraññatarena byasanena vā samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena vā phuṭṭhassa soko socanā socitattaṁ antosoko antoparisoko antoḍāho antopariḍāho cetaso parijjhāyanā domanassaṁ sokasallaṁ.<b>Soko</b>ti ñātibyasanena vā phuṭṭhassa bhogabyasanena vā phuṭṭhassa rogabyasanena vā phuṭṭhassa sīlabyasanena vā phuṭṭhassa diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa aññataraññatarena byasanena vā samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena vā phuṭṭhassa soko socanā socitattaṁ antosoko antoparisoko antoḍāho antopariḍāho cetaso parijjhāyanā domanassaṁ sokasallaṁ.

<b>Paridevo</b>ti ñātibyasanena vā phuṭṭhassa bhogabyasanena vā phuṭṭhassa rogabyasanena vā phuṭṭhassa sīlabyasanena vā phuṭṭhassa diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa aññataraññatarena byasanena vā samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena vā phuṭṭhassa ādevo paridevo ādevanā paridevanā ādevitattaṁ paridevitattaṁ vācā palāpo vippalāpo lālappo lālappanā lālappitattaṁ.<b>Paridevo</b>ti ñātibyasanena vā phuṭṭhassa bhogabyasanena vā phuṭṭhassa rogabyasanena vā phuṭṭhassa sīlabyasanena vā phuṭṭhassa diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa aññataraññatarena byasanena vā samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena vā phuṭṭhassa ādevo paridevo ādevanā paridevanā ādevitattaṁ paridevitattaṁ vācā palāpo vippalāpo lālappo lālappanā lālappitattaṁ.

<b>Kathaṁ nu dhīrā vitaranti oghaṁ, jātiṁ jaraṁ sokapariddavañcā</b>ti dhīrā kathaṁ oghañca jātiñca jarañca sokañca paridevañca taranti uttaranti pataranti samatikkamanti vītivattantīti—<b>Kathaṁ nu dhīrā vitaranti oghaṁ, jātiṁ jaraṁ sokapariddavañcā</b>ti dhīrā kathaṁ oghañca jātiñca jarañca sokañca paridevañca taranti uttaranti pataranti samatikkamanti vītivattantīti—kathaṁ nu dhīrā vitaranti oghaṁ, jātiṁ jaraṁ sokapariddavañca.kathaṁ nu dhīrā vitaranti oghaṁ, jātiṁ jaraṁ sokapariddavañca.<b>Taṁ me munī sādhu viyākarohī</b>ti.<b>Taṁ me munī sādhu viyākarohī</b>ti.

<b>Tan</b>ti yaṁ pucchāmi yaṁ yācāmi yaṁ ajjhesāmi yaṁ pasādemi.<b>Tan</b>ti yaṁ pucchāmi yaṁ yācāmi yaṁ ajjhesāmi yaṁ pasādemi.<b>Munī</b>ti monaṁ vuccati ñāṇaṁ.<b>Munī</b>ti monaṁ vuccati ñāṇaṁ.Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.

Bhagavā tena ñāṇena samannāgato muni monappatto.Bhagavā tena ñāṇena samannāgato muni monappatto.Tīṇi moneyyāni—Tīṇi moneyyāni—kāyamoneyyaṁ vacīmoneyyaṁ manomoneyyaṁ.kāyamoneyyaṁ vacīmoneyyaṁ manomoneyyaṁ.

Katamaṁ kāyamoneyyaṁ?Katamaṁ kāyamoneyyaṁ?Tividhānaṁ kāyaduccaritānaṁ pahānaṁ kāyamoneyyaṁ.Tividhānaṁ kāyaduccaritānaṁ pahānaṁ kāyamoneyyaṁ.Tividhaṁ kāyasucaritaṁ kāyamoneyyaṁ.Tividhaṁ kāyasucaritaṁ kāyamoneyyaṁ.

Kāyārammaṇe ñāṇaṁ kāyamoneyyaṁ.Kāyārammaṇe ñāṇaṁ kāyamoneyyaṁ.Kāyapariññā kāyamoneyyaṁ.Kāyapariññā kāyamoneyyaṁ.Pariññāsahagato maggo kāyamoneyyaṁ.Pariññāsahagato maggo kāyamoneyyaṁ.

Kāye chandarāgassa pahānaṁ kāyamoneyyaṁ.Kāye chandarāgassa pahānaṁ kāyamoneyyaṁ.Kāyasaṅkhāranirodho catutthajjhānasamāpatti kāyamoneyyaṁ.Kāyasaṅkhāranirodho catutthajjhānasamāpatti kāyamoneyyaṁ.Idaṁ kāyamoneyyaṁ.Idaṁ kāyamoneyyaṁ.

Katamaṁ vacīmoneyyaṁ?Katamaṁ vacīmoneyyaṁ?Catubbidhānaṁ vacīduccaritānaṁ pahānaṁ vacīmoneyyaṁ.Catubbidhānaṁ vacīduccaritānaṁ pahānaṁ vacīmoneyyaṁ.Catubbidhaṁ vacīsucaritaṁ vacīmoneyyaṁ.Catubbidhaṁ vacīsucaritaṁ vacīmoneyyaṁ.

Vācārammaṇe ñāṇaṁ vacīmoneyyaṁ.Vācārammaṇe ñāṇaṁ vacīmoneyyaṁ.Vācāpariññā vacīmoneyyaṁ.Vācāpariññā vacīmoneyyaṁ.Pariññāsahagato maggo vacīmoneyyaṁ.Pariññāsahagato maggo vacīmoneyyaṁ.

Vācāya chandarāgassa pahānaṁ vacīmoneyyaṁ.Vācāya chandarāgassa pahānaṁ vacīmoneyyaṁ.Vacīsaṅkhāranirodho dutiyajjhānasamāpatti vacīmoneyyaṁ.Vacīsaṅkhāranirodho dutiyajjhānasamāpatti vacīmoneyyaṁ.Idaṁ vacīmoneyyaṁ.Idaṁ vacīmoneyyaṁ.

Katamaṁ manomoneyyaṁ?Katamaṁ manomoneyyaṁ?Tividhānaṁ manoduccaritānaṁ pahānaṁ manomoneyyaṁ.Tividhānaṁ manoduccaritānaṁ pahānaṁ manomoneyyaṁ.Tividhaṁ manosucaritaṁ manomoneyyaṁ.Tividhaṁ manosucaritaṁ manomoneyyaṁ.

Cittārammaṇe ñāṇaṁ manomoneyyaṁ.Cittārammaṇe ñāṇaṁ manomoneyyaṁ.Cittapariññā manomoneyyaṁ.Cittapariññā manomoneyyaṁ.Pariññāsahagato maggo manomoneyyaṁ.Pariññāsahagato maggo manomoneyyaṁ.

Citte chandarāgassa pahānaṁ manomoneyyaṁ.Citte chandarāgassa pahānaṁ manomoneyyaṁ.Cittasaṅkhāranirodho saññāvedayitanirodhasamāpatti manomoneyyaṁ.Cittasaṅkhāranirodho saññāvedayitanirodhasamāpatti manomoneyyaṁ.Idaṁ manomoneyyaṁ.Idaṁ manomoneyyaṁ.

Kāyamuniṁ vacīmuniṁ,Kāyamuniṁ vacīmuniṁ,manomunimanāsavaṁ;manomunimanāsavaṁ;Muniṁ moneyyasampannaṁ,Muniṁ moneyyasampannaṁ,

āhu sabbappahāyinaṁ.āhu sabbappahāyinaṁ.Kāyamuniṁ vacīmuniṁ,Kāyamuniṁ vacīmuniṁ,manomunimanāsavaṁ;manomunimanāsavaṁ;

Muniṁ moneyyasampannaṁ,Muniṁ moneyyasampannaṁ,āhu ninhātapāpakanti.āhu ninhātapāpakanti.Imehi tīhi moneyyehi dhammehi samannāgatā.Imehi tīhi moneyyehi dhammehi samannāgatā.

Cha munino—Cha munino—agāramunino, anagāramunino, sekhamunino, asekhamunino, paccekamunino munimuninoti.agāramunino, anagāramunino, sekhamunino, asekhamunino, paccekamunino munimuninoti.Katame agāramunino?Katame agāramunino?

Ye te agārikā diṭṭhapadā viññātasāsanā—Ye te agārikā diṭṭhapadā viññātasāsanā—ime agāramunino.ime agāramunino.Katame anagāramunino?Katame anagāramunino?

Ye te pabbajitā diṭṭhapadā viññātasāsanā—Ye te pabbajitā diṭṭhapadā viññātasāsanā—ime anagāramunino.ime anagāramunino.Satta sekhā sekhamunino.Satta sekhā sekhamunino.

Arahanto asekhamunino.Arahanto asekhamunino.Paccekasambuddhā paccekamunino.Paccekasambuddhā paccekamunino.Tathāgatā arahanto sammāsambuddhā munimunino.Tathāgatā arahanto sammāsambuddhā munimunino.

Na monena munī hoti,Na monena munī hoti,mūḷharūpo aviddasu;mūḷharūpo aviddasu;Yo ca tulaṁva paggayha,Yo ca tulaṁva paggayha,

varamādāya paṇḍito.varamādāya paṇḍito.Pāpāni parivajjeti,Pāpāni parivajjeti,sa munī tena so muni;sa munī tena so muni;

Yo munāti ubho loke,Yo munāti ubho loke,muni tena pavuccati.muni tena pavuccati.Asatañca satañca ñatvā dhammaṁ,Asatañca satañca ñatvā dhammaṁ,

Ajjhattaṁ bahiddhā ca sabbaloke;Ajjhattaṁ bahiddhā ca sabbaloke;Devamanussehi pūjanīyo,Devamanussehi pūjanīyo,Saṅgajālamaticca so munīti.Saṅgajālamaticca so munīti.

<b>Sādhu viyākarohī</b>ti taṁ sādhu ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti—<b>Sādhu viyākarohī</b>ti taṁ sādhu ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti—taṁ me munī sādhu viyākarohi.taṁ me munī sādhu viyākarohi.<b>Tathā hi te vidito esa dhammo</b>ti tathā hi te vidito tulito tīrito vibhūto vibhāvito esa dhammoti—<b>Tathā hi te vidito esa dhammo</b>ti tathā hi te vidito tulito tīrito vibhūto vibhāvito esa dhammoti—

tathā hi te vidito esa dhammo.tathā hi te vidito esa dhammo.Tenāha so brāhmaṇo—Tenāha so brāhmaṇo—“Yaṁ taṁ apucchimha akittayī no,“Yaṁ taṁ apucchimha akittayī no,

Aññaṁ taṁ pucchāma tadiṅgha brūhi;Aññaṁ taṁ pucchāma tadiṅgha brūhi;Kathaṁ nu dhīrā vitaranti oghaṁ,Kathaṁ nu dhīrā vitaranti oghaṁ,Jātiṁ jaraṁ sokapariddavañca;Jātiṁ jaraṁ sokapariddavañca;

Taṁ me munī sādhu viyākarohi,Taṁ me munī sādhu viyākarohi,Tathā hi te vidito esa dhammo”ti.Tathā hi te vidito esa dhammo”ti.<b>Kittayissāmi te dhammaṁ,</b><b>Kittayissāmi te dhammaṁ,</b>

(mettagūti bhagavā)(mettagūti bhagavā)<b>Diṭṭhe dhamme anītihaṁ;</b><b>Diṭṭhe dhamme anītihaṁ;</b><b>Yaṁ viditvā sato caraṁ,</b><b>Yaṁ viditvā sato caraṁ,</b>

<b>Tare loke visattikaṁ.</b><b>Tare loke visattikaṁ.</b><b>Kittayissāmi te dhamman</b>ti.<b>Kittayissāmi te dhamman</b>ti.<b>Dhamman</b>ti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ, cattāro satipaṭṭhāne, cattāro sammappadhāne, cattāro iddhipāde, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅge, ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ, nibbānañca, nibbānagāminiñca paṭipadaṁ kittayissāmi ācikkhissāmi desessāmi paññapessāmi paṭṭhapessāmi vivarissāmi vibhajissāmi uttānīkarissāmi pakāsissāmīti—<b>Dhamman</b>ti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ, cattāro satipaṭṭhāne, cattāro sammappadhāne, cattāro iddhipāde, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅge, ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ, nibbānañca, nibbānagāminiñca paṭipadaṁ kittayissāmi ācikkhissāmi desessāmi paññapessāmi paṭṭhapessāmi vivarissāmi vibhajissāmi uttānīkarissāmi pakāsissāmīti—

kittayissāmi te dhammaṁ.kittayissāmi te dhammaṁ.<b>Mettagū</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.<b>Mettagū</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.<b>Diṭṭhe dhamme anītihan</b>ti.<b>Diṭṭhe dhamme anītihan</b>ti.

<b>Diṭṭhe dhamme</b>ti diṭṭhe dhamme ñāte dhamme tulite dhamme tīrite dhamme vibhūte dhamme vibhāvite dhamme sabbe saṅkhārā aniccāti …pe…<b>Diṭṭhe dhamme</b>ti diṭṭhe dhamme ñāte dhamme tulite dhamme tīrite dhamme vibhūte dhamme vibhāvite dhamme sabbe saṅkhārā aniccāti …pe…yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhammanti diṭṭhe dhamme ñāte dhamme tulite dhamme tīrite dhamme vibhūte dhamme vibhāvite dhammeti—yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhammanti diṭṭhe dhamme ñāte dhamme tulite dhamme tīrite dhamme vibhūte dhamme vibhāvite dhammeti—evampi diṭṭhe dhamme kathayissāmi.evampi diṭṭhe dhamme kathayissāmi.

Atha vā dukkhe diṭṭhe dukkhaṁ kathayissāmi, samudaye diṭṭhe samudayaṁ kathayissāmi, magge diṭṭhe maggaṁ kathayissāmi, nirodhe diṭṭhe nirodhaṁ kathayissāmīti—Atha vā dukkhe diṭṭhe dukkhaṁ kathayissāmi, samudaye diṭṭhe samudayaṁ kathayissāmi, magge diṭṭhe maggaṁ kathayissāmi, nirodhe diṭṭhe nirodhaṁ kathayissāmīti—evampi diṭṭhe dhamme kathayissāmi.evampi diṭṭhe dhamme kathayissāmi.Atha vā diṭṭhe dhamme sandiṭṭhikaṁ akālikaṁ ehipassikaṁ opaneyyikaṁ paccattaṁ veditabbaṁ viññūhīti—Atha vā diṭṭhe dhamme sandiṭṭhikaṁ akālikaṁ ehipassikaṁ opaneyyikaṁ paccattaṁ veditabbaṁ viññūhīti—

evampi diṭṭhe dhamme kathayissāmīti diṭṭhe dhamme.evampi diṭṭhe dhamme kathayissāmīti diṭṭhe dhamme.<b>Anītihan</b>ti na itihītihaṁ na itikirāya na paramparāya na piṭakasampadāya na takkahetu na nayahetu na ākāraparivitakkena na diṭṭhinijjhānakkhantiyā, sāmaṁ sayamabhiññātaṁ attapaccakkhadhammaṁ, taṁ kathayissāmīti—<b>Anītihan</b>ti na itihītihaṁ na itikirāya na paramparāya na piṭakasampadāya na takkahetu na nayahetu na ākāraparivitakkena na diṭṭhinijjhānakkhantiyā, sāmaṁ sayamabhiññātaṁ attapaccakkhadhammaṁ, taṁ kathayissāmīti—diṭṭhe dhamme anītihaṁ.diṭṭhe dhamme anītihaṁ.

<b>Yaṁ viditvā sato caran</b>ti yaṁ viditaṁ katvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā, “sabbe saṅkhārā aniccā”ti viditaṁ katvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā,<b>Yaṁ viditvā sato caran</b>ti yaṁ viditaṁ katvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā, “sabbe saṅkhārā aniccā”ti viditaṁ katvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā,“sabbe saṅkhārā dukkhā”ti … “sabbe dhammā anattā”ti …pe…“sabbe saṅkhārā dukkhā”ti … “sabbe dhammā anattā”ti …pe…“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti viditaṁ katvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā.“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti viditaṁ katvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā.

<b>Sato</b>ti catūhi kāraṇehi sato—<b>Sato</b>ti catūhi kāraṇehi sato—kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato …pe…kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato …pe…so vuccati sato.so vuccati sato.

<b>Caran</b>ti caranto viharanto iriyanto vattento pālento yapento yāpentoti—<b>Caran</b>ti caranto viharanto iriyanto vattento pālento yapento yāpentoti—yaṁ viditvā sato caraṁ.yaṁ viditvā sato caraṁ.<b>Tare loke visattikan</b>ti visattikā vuccati taṇhā.<b>Tare loke visattikan</b>ti visattikā vuccati taṇhā.