上座部《分别论》（巴利原文）第 20 阅读页 · VB2 · Āyatanavibhaṅga · 2/4

Tattha katamā asaṅkhatā dhātu?Tattha katamā asaṅkhatā dhātu?Rāgakkhayo, dosakkhayo, mohakkhayo—Rāgakkhayo, dosakkhayo, mohakkhayo—ayaṁ vuccati “asaṅkhatā dhātu”.ayaṁ vuccati “asaṅkhatā dhātu”.

Idaṁ vuccati dhammāyatanaṁ.Idaṁ vuccati dhammāyatanaṁ.Abhidhammabhājanīyaṁ.Abhidhammabhājanīyaṁ.

3. Pañhāpucchaka3. Pañhāpucchaka

Dvādasāyatanāni—Dvādasāyatanāni—cakkhāyatanaṁ, rūpāyatanaṁ, sotāyatanaṁ, saddāyatanaṁ, ghānāyatanaṁ, gandhāyatanaṁ, jivhāyatanaṁ, rasāyatanaṁ, kāyāyatanaṁ, phoṭṭhabbāyatanaṁ, manāyatanaṁ, dhammāyatanaṁ.cakkhāyatanaṁ, rūpāyatanaṁ, sotāyatanaṁ, saddāyatanaṁ, ghānāyatanaṁ, gandhāyatanaṁ, jivhāyatanaṁ, rasāyatanaṁ, kāyāyatanaṁ, phoṭṭhabbāyatanaṁ, manāyatanaṁ, dhammāyatanaṁ.Dvādasannaṁ āyatanānaṁ kati kusalā, kati akusalā, kati abyākatā …pe… kati saraṇā, kati araṇā?Dvādasannaṁ āyatanānaṁ kati kusalā, kati akusalā, kati abyākatā …pe… kati saraṇā, kati araṇā?

3.1. Tika3.1. Tika

Dasāyatanā abyākatā.Dasāyatanā abyākatā.Dvāyatanā siyā kusalā, siyā akusalā, siyā abyākatā.Dvāyatanā siyā kusalā, siyā akusalā, siyā abyākatā.Dasāyatanā na vattabbā—Dasāyatanā na vattabbā—

“sukhāya vedanāya sampayuttā”tipi, “dukkhāya vedanāya sampayuttā”tipi, “adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā”tipi.“sukhāya vedanāya sampayuttā”tipi, “dukkhāya vedanāya sampayuttā”tipi, “adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā”tipi.Manāyatanaṁ siyā sukhāya vedanāya sampayuttaṁ, siyā dukkhāya vedanāya sampayuttaṁ, siyā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttaṁ.Manāyatanaṁ siyā sukhāya vedanāya sampayuttaṁ, siyā dukkhāya vedanāya sampayuttaṁ, siyā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttaṁ.Dhammāyatanaṁ siyā sukhāya vedanāya sampayuttaṁ, siyā dukkhāya vedanāya sampayuttaṁ, siyā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttaṁ, siyā na vattabbaṁ—“sukhāya vedanāya sampayuttan”tipi, “dukkhāya vedanāya sampayuttan”tipi, “adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttan”tipi.Dhammāyatanaṁ siyā sukhāya vedanāya sampayuttaṁ, siyā dukkhāya vedanāya sampayuttaṁ, siyā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttaṁ, siyā na vattabbaṁ—“sukhāya vedanāya sampayuttan”tipi, “dukkhāya vedanāya sampayuttan”tipi, “adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttan”tipi.

Dasāyatanā nevavipākanavipākadhammadhammā.Dasāyatanā nevavipākanavipākadhammadhammā.Dvāyatanā siyā vipākā, siyā vipākadhammadhammā, siyā nevavipākanavipākadhammadhammā.Dvāyatanā siyā vipākā, siyā vipākadhammadhammā, siyā nevavipākanavipākadhammadhammā.Pañcāyatanā upādinnupādāniyā.Pañcāyatanā upādinnupādāniyā.

Saddāyatanaṁ anupādinnupādāniyaṁ.Saddāyatanaṁ anupādinnupādāniyaṁ.Cattāro āyatanā siyā upādinnupādāniyā, siyā anupādinnupādāniyā, siyā anupādāniyā.Cattāro āyatanā siyā upādinnupādāniyā, siyā anupādinnupādāniyā, siyā anupādāniyā.Dvāyatanā siyā upādinnupādāniyā, siyā anupādinnupādāniyā, siyā anupādinnaanupādāniyā.Dvāyatanā siyā upādinnupādāniyā, siyā anupādinnupādāniyā, siyā anupādinnaanupādāniyā.

Dasāyatanā asaṅkiliṭṭhasaṅkilesikā.Dasāyatanā asaṅkiliṭṭhasaṅkilesikā.Dvāyatanā siyā saṅkiliṭṭhasaṅkilesikā, siyā asaṅkiliṭṭhasaṅkilesikā, siyā asaṅkiliṭṭhaasaṅkilesikā.Dvāyatanā siyā saṅkiliṭṭhasaṅkilesikā, siyā asaṅkiliṭṭhasaṅkilesikā, siyā asaṅkiliṭṭhaasaṅkilesikā.Dasāyatanā avitakkaavicārā.Dasāyatanā avitakkaavicārā.

Manāyatanaṁ siyā savitakkasavicāraṁ, siyā avitakkavicāramattaṁ, siyā avitakkaavicāraṁ.Manāyatanaṁ siyā savitakkasavicāraṁ, siyā avitakkavicāramattaṁ, siyā avitakkaavicāraṁ.Dhammāyatanaṁ siyā savitakkasavicāraṁ, siyā avitakkavicāramattaṁ, siyā avitakkaavicāraṁ, siyā na vattabbaṁ—“savitakkasavicāran”tipi, “avitakkavicāramattan”tipi, “avitakkaavicāran”tipi.Dhammāyatanaṁ siyā savitakkasavicāraṁ, siyā avitakkavicāramattaṁ, siyā avitakkaavicāraṁ, siyā na vattabbaṁ—“savitakkasavicāran”tipi, “avitakkavicāramattan”tipi, “avitakkaavicāran”tipi.Dasāyatanā na vattabbā—Dasāyatanā na vattabbā—

“pītisahagatā”tipi, “sukhasahagatā”tipi, “upekkhāsahagatā”tipi.“pītisahagatā”tipi, “sukhasahagatā”tipi, “upekkhāsahagatā”tipi.Dvāyatanā siyā pītisahagatā, siyā sukhasahagatā, siyā upekkhāsahagatā, siyā na vattabbā—“pītisahagatā”tipi, “sukhasahagatā”tipi, “upekkhāsahagatā”tipi.Dvāyatanā siyā pītisahagatā, siyā sukhasahagatā, siyā upekkhāsahagatā, siyā na vattabbā—“pītisahagatā”tipi, “sukhasahagatā”tipi, “upekkhāsahagatā”tipi.Dasāyatanā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā.Dasāyatanā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā.

Dvāyatanā siyā dassanena pahātabbā, siyā bhāvanāya pahātabbā, siyā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā.Dvāyatanā siyā dassanena pahātabbā, siyā bhāvanāya pahātabbā, siyā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbā.Dasāyatanā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā.Dasāyatanā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā.Dvāyatanā siyā dassanena na pahātabbahetukā, siyā bhāvanāya pahātabbahetukā, siyā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā.Dvāyatanā siyā dassanena na pahātabbahetukā, siyā bhāvanāya pahātabbahetukā, siyā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā.

Dasāyatanā nevācayagāmināpacayagāmino.Dasāyatanā nevācayagāmināpacayagāmino.Dvāyatanā siyā ācayagāmino, siyā apacayagāmino, siyā nevācayagāmināpacayagāmino.Dvāyatanā siyā ācayagāmino, siyā apacayagāmino, siyā nevācayagāmināpacayagāmino.Dasāyatanā nevasekkhanāsekkhā.Dasāyatanā nevasekkhanāsekkhā.

Dvāyatanā siyā sekkhā, siyā asekkhā, siyā nevasekkhanāsekkhā.Dvāyatanā siyā sekkhā, siyā asekkhā, siyā nevasekkhanāsekkhā.Dasāyatanā parittā.Dasāyatanā parittā.Dvāyatanā siyā parittā, siyā mahaggatā, siyā appamāṇā.Dvāyatanā siyā parittā, siyā mahaggatā, siyā appamāṇā.

Dasāyatanā anārammaṇā.Dasāyatanā anārammaṇā.Dvāyatanā siyā parittārammaṇā, siyā mahaggatārammaṇā, siyā appamāṇārammaṇā, siyā na vattabbā—“parittārammaṇā”tipi, “mahaggatārammaṇā”tipi, “appamāṇārammaṇā”tipi.Dvāyatanā siyā parittārammaṇā, siyā mahaggatārammaṇā, siyā appamāṇārammaṇā, siyā na vattabbā—“parittārammaṇā”tipi, “mahaggatārammaṇā”tipi, “appamāṇārammaṇā”tipi.Dasāyatanā majjhimā.Dasāyatanā majjhimā.

Dvāyatanā siyā hīnā, siyā majjhimā, siyā paṇītā.Dvāyatanā siyā hīnā, siyā majjhimā, siyā paṇītā.Dasāyatanā aniyatā.Dasāyatanā aniyatā.Dvāyatanā siyā micchattaniyatā, siyā sammattaniyatā, siyā aniyatā.Dvāyatanā siyā micchattaniyatā, siyā sammattaniyatā, siyā aniyatā.

Dasāyatanā anārammaṇā.Dasāyatanā anārammaṇā.Dvāyatanā siyā maggārammaṇā, siyā maggahetukā, siyā maggādhipatino, siyā na vattabbā—“maggārammaṇā”tipi, “maggahetukā”tipi, “maggādhipatino”tipi.Dvāyatanā siyā maggārammaṇā, siyā maggahetukā, siyā maggādhipatino, siyā na vattabbā—“maggārammaṇā”tipi, “maggahetukā”tipi, “maggādhipatino”tipi.Pañcāyatanā siyā uppannā, siyā uppādino, na vattabbā—Pañcāyatanā siyā uppannā, siyā uppādino, na vattabbā—

“anuppannā”ti.“anuppannā”ti.Saddāyatanaṁ siyā uppannaṁ, siyā anuppannaṁ, na vattabbaṁ—Saddāyatanaṁ siyā uppannaṁ, siyā anuppannaṁ, na vattabbaṁ—“uppādī”ti.“uppādī”ti.

Pañcāyatanā siyā uppannā, siyā anuppannā, siyā uppādino.Pañcāyatanā siyā uppannā, siyā anuppannā, siyā uppādino.Dhammāyatanaṁ siyā uppannaṁ, siyā anuppannaṁ, siyā uppādī, siyā na vattabbaṁ—“uppannan”tipi, “anuppannan”tipi, “uppādī”tipi.Dhammāyatanaṁ siyā uppannaṁ, siyā anuppannaṁ, siyā uppādī, siyā na vattabbaṁ—“uppannan”tipi, “anuppannan”tipi, “uppādī”tipi.Ekādasāyatanā siyā atītā, siyā anāgatā, siyā paccuppannā.Ekādasāyatanā siyā atītā, siyā anāgatā, siyā paccuppannā.

Dhammāyatanaṁ siyā atītaṁ, siyā anāgataṁ, siyā paccuppannaṁ, siyā na vattabbaṁ—“atītan”tipi, “anāgatan”tipi, “paccuppannan”tipi.Dhammāyatanaṁ siyā atītaṁ, siyā anāgataṁ, siyā paccuppannaṁ, siyā na vattabbaṁ—“atītan”tipi, “anāgatan”tipi, “paccuppannan”tipi.Dasāyatanā anārammaṇā.Dasāyatanā anārammaṇā.Dvāyatanā siyā atītārammaṇā, siyā anāgatārammaṇā, siyā paccuppannārammaṇā, siyā na vattabbā—“atītārammaṇā”tipi, “anāgatārammaṇā”tipi, “paccuppannārammaṇā”tipi.Dvāyatanā siyā atītārammaṇā, siyā anāgatārammaṇā, siyā paccuppannārammaṇā, siyā na vattabbā—“atītārammaṇā”tipi, “anāgatārammaṇā”tipi, “paccuppannārammaṇā”tipi.

Siyā ajjhattā, siyā bahiddhā, siyā ajjhattabahiddhā.Siyā ajjhattā, siyā bahiddhā, siyā ajjhattabahiddhā.Dasāyatanā anārammaṇā.Dasāyatanā anārammaṇā.Dvāyatanā siyā ajjhattārammaṇā, siyā bahiddhārammaṇā, siyā ajjhattabahiddhārammaṇā, siyā na vattabbā—“ajjhattārammaṇā”tipi, “bahiddhārammaṇā”tipi, “ajjhattabahiddhārammaṇā”tipi.Dvāyatanā siyā ajjhattārammaṇā, siyā bahiddhārammaṇā, siyā ajjhattabahiddhārammaṇā, siyā na vattabbā—“ajjhattārammaṇā”tipi, “bahiddhārammaṇā”tipi, “ajjhattabahiddhārammaṇā”tipi.

Rūpāyatanaṁ sanidassanasappaṭighaṁ.Rūpāyatanaṁ sanidassanasappaṭighaṁ.Navāyatanā anidassanasappaṭighā.Navāyatanā anidassanasappaṭighā.Dvāyatanā anidassanaappaṭighā.Dvāyatanā anidassanaappaṭighā.

3.2. 3.2 Duka3.2. 3.2 Duka3.2.1. Hetugocchaka3.2.1. Hetugocchaka

Ekādasāyatanā na hetū.Ekādasāyatanā na hetū.Dhammāyatanaṁ siyā hetu, siyā na hetu.Dhammāyatanaṁ siyā hetu, siyā na hetu.Dasāyatanā ahetukā.Dasāyatanā ahetukā.

Dvāyatanā siyā sahetukā, siyā ahetukā.Dvāyatanā siyā sahetukā, siyā ahetukā.Dasāyatanā hetuvippayuttā.Dasāyatanā hetuvippayuttā.Dvāyatanā siyā hetusampayuttā, siyā hetuvippayuttā.Dvāyatanā siyā hetusampayuttā, siyā hetuvippayuttā.

Dasāyatanā na vattabbā—Dasāyatanā na vattabbā—“hetū ceva sahetukā cā”tipi, “sahetukā ceva na ca hetū”tipi.“hetū ceva sahetukā cā”tipi, “sahetukā ceva na ca hetū”tipi.Manāyatanaṁ na vattabbaṁ—Manāyatanaṁ na vattabbaṁ—

“hetu ceva sahetukañcā”ti, siyā sahetukañceva na ca hetu, siyā na vattabbaṁ—“sahetukañceva na ca hetū”ti.“hetu ceva sahetukañcā”ti, siyā sahetukañceva na ca hetu, siyā na vattabbaṁ—“sahetukañceva na ca hetū”ti.Dhammāyatanaṁ siyā hetu ceva sahetukañca, siyā sahetukañceva na ca hetu, siyā na vattabbaṁ—“hetu ceva sahetukañcā”tipi, “sahetukañceva na ca hetū”tipi.Dhammāyatanaṁ siyā hetu ceva sahetukañca, siyā sahetukañceva na ca hetu, siyā na vattabbaṁ—“hetu ceva sahetukañcā”tipi, “sahetukañceva na ca hetū”tipi.Dasāyatanā na vattabbā—Dasāyatanā na vattabbā—

“hetū ceva hetusampayuttā cā”tipi, “hetusampayuttā ceva na ca hetū”tipi.“hetū ceva hetusampayuttā cā”tipi, “hetusampayuttā ceva na ca hetū”tipi.Manāyatanaṁ na vattabbaṁ—Manāyatanaṁ na vattabbaṁ—“hetu ceva hetusampayuttañcā”ti, siyā hetusampayuttañceva na ca hetu, siyā na vattabbaṁ—“hetusampayuttañceva na ca hetū”ti.“hetu ceva hetusampayuttañcā”ti, siyā hetusampayuttañceva na ca hetu, siyā na vattabbaṁ—“hetusampayuttañceva na ca hetū”ti.

Dhammāyatanaṁ siyā hetu ceva hetusampayuttañca, siyā hetusampayuttañceva na ca hetu, siyā na vattabbaṁ—“hetu ceva hetusampayuttañcā”tipi, “hetusampayuttañceva na ca hetū”tipi.Dhammāyatanaṁ siyā hetu ceva hetusampayuttañca, siyā hetusampayuttañceva na ca hetu, siyā na vattabbaṁ—“hetu ceva hetusampayuttañcā”tipi, “hetusampayuttañceva na ca hetū”tipi.Dasāyatanā na hetuahetukā.Dasāyatanā na hetuahetukā.Manāyatanaṁ siyā na hetusahetukaṁ, siyā na hetuahetukaṁ.Manāyatanaṁ siyā na hetusahetukaṁ, siyā na hetuahetukaṁ.

Dhammāyatanaṁ siyā na hetusahetukaṁ, siyā na hetuahetukaṁ, siyā na vattabbaṁ—“na hetusahetukan”tipi, “na hetuahetukan”tipi.Dhammāyatanaṁ siyā na hetusahetukaṁ, siyā na hetuahetukaṁ, siyā na vattabbaṁ—“na hetusahetukan”tipi, “na hetuahetukan”tipi.

3.2.2. Cūḷantaraduka3.2.2. Cūḷantaraduka

Ekādasāyatanā sappaccayā.Ekādasāyatanā sappaccayā.Dhammāyatanaṁ siyā sappaccayaṁ, siyā appaccayaṁ.Dhammāyatanaṁ siyā sappaccayaṁ, siyā appaccayaṁ.Ekādasāyatanā saṅkhatā.Ekādasāyatanā saṅkhatā.

Dhammāyatanaṁ siyā saṅkhataṁ, siyā asaṅkhataṁ.Dhammāyatanaṁ siyā saṅkhataṁ, siyā asaṅkhataṁ.Rūpāyatanaṁ sanidassanaṁ.Rūpāyatanaṁ sanidassanaṁ.Ekādasāyatanā anidassanā.Ekādasāyatanā anidassanā.

Dasāyatanā sappaṭighā.Dasāyatanā sappaṭighā.Dvāyatanā appaṭighā.Dvāyatanā appaṭighā.Dasāyatanā rūpā.Dasāyatanā rūpā.

Manāyatanaṁ arūpaṁ.Manāyatanaṁ arūpaṁ.Dhammāyatanaṁ siyā rūpaṁ, siyā arūpaṁ.Dhammāyatanaṁ siyā rūpaṁ, siyā arūpaṁ.Dasāyatanā lokiyā.Dasāyatanā lokiyā.

Dvāyatanā siyā lokiyā, siyā lokuttarā;Dvāyatanā siyā lokiyā, siyā lokuttarā;kenaci viññeyyā, kenaci na viññeyyā.kenaci viññeyyā, kenaci na viññeyyā.

3.2.3. Āsavagocchaka3.2.3. Āsavagocchaka

Ekādasāyatanā no āsavā.Ekādasāyatanā no āsavā.Dhammāyatanaṁ siyā āsavo, siyā no āsavo.Dhammāyatanaṁ siyā āsavo, siyā no āsavo.Dasāyatanā sāsavā.Dasāyatanā sāsavā.

Dvāyatanā siyā sāsavā, siyā anāsavā.Dvāyatanā siyā sāsavā, siyā anāsavā.Dasāyatanā āsavavippayuttā.Dasāyatanā āsavavippayuttā.Dvāyatanā siyā āsavasampayuttā, siyā āsavavippayuttā.Dvāyatanā siyā āsavasampayuttā, siyā āsavavippayuttā.

Dasāyatanā na vattabbā—Dasāyatanā na vattabbā—“āsavā ceva sāsavā cā”ti, sāsavā ceva no ca āsavā.“āsavā ceva sāsavā cā”ti, sāsavā ceva no ca āsavā.Manāyatanaṁ na vattabbaṁ—Manāyatanaṁ na vattabbaṁ—

“āsavo ceva sāsavañcā”ti, siyā sāsavañceva no ca āsavo, siyā na vattabbaṁ—“sāsavañceva no ca āsavo”ti.“āsavo ceva sāsavañcā”ti, siyā sāsavañceva no ca āsavo, siyā na vattabbaṁ—“sāsavañceva no ca āsavo”ti.Dhammāyatanaṁ siyā āsavo ceva sāsavañca, siyā sāsavañceva no ca āsavo, siyā na vattabbaṁ—“āsavo ceva sāsavañcā”tipi, “sāsavañceva no ca āsavo”tipi.Dhammāyatanaṁ siyā āsavo ceva sāsavañca, siyā sāsavañceva no ca āsavo, siyā na vattabbaṁ—“āsavo ceva sāsavañcā”tipi, “sāsavañceva no ca āsavo”tipi.Dasāyatanā na vattabbā—Dasāyatanā na vattabbā—

“āsavā ceva āsavasampayuttā cā”tipi, “āsavasampayuttā ceva no ca āsavā”tipi.“āsavā ceva āsavasampayuttā cā”tipi, “āsavasampayuttā ceva no ca āsavā”tipi.Manāyatanaṁ na vattabbaṁ—Manāyatanaṁ na vattabbaṁ—“āsavo ceva āsavasampayuttañcā”ti, siyā āsavasampayuttañceva no ca āsavo, siyā na vattabbaṁ—“āsavasampayuttañceva no ca āsavo”ti.“āsavo ceva āsavasampayuttañcā”ti, siyā āsavasampayuttañceva no ca āsavo, siyā na vattabbaṁ—“āsavasampayuttañceva no ca āsavo”ti.

Dhammāyatanaṁ siyā āsavo ceva āsavasampayuttañca, siyā āsavasampayuttañceva no ca āsavo, siyā na vattabbaṁ—“āsavo ceva āsavasampayuttañcā”tipi, “āsavasampayuttañceva no ca āsavo”tipi.Dhammāyatanaṁ siyā āsavo ceva āsavasampayuttañca, siyā āsavasampayuttañceva no ca āsavo, siyā na vattabbaṁ—“āsavo ceva āsavasampayuttañcā”tipi, “āsavasampayuttañceva no ca āsavo”tipi.Dasāyatanā āsavavippayuttasāsavā.Dasāyatanā āsavavippayuttasāsavā.Dvāyatanā siyā āsavavippayuttasāsavā, siyā āsavavippayuttaanāsavā, siyā na vattabbā—“āsavavippayuttasāsavā”tipi, “āsavavippayuttaanāsavā”tipi.Dvāyatanā siyā āsavavippayuttasāsavā, siyā āsavavippayuttaanāsavā, siyā na vattabbā—“āsavavippayuttasāsavā”tipi, “āsavavippayuttaanāsavā”tipi.

3.2.4. Saṁyojanagocchaka3.2.4. Saṁyojanagocchaka