巴利《小部》· 导论第 49 阅读页 · NE37 · 6. Sāsanapaṭṭhāna · 3/15

Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū bhagavato cīvarakammaṁ karonti “niṭṭhitacīvaro bhagavā temāsaccayena cārikaṁ pakkamissatī”ti.Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū bhagavato cīvarakammaṁ karonti “niṭṭhitacīvaro bhagavā temāsaccayena cārikaṁ pakkamissatī”ti.Tena kho pana samayena isidattapurāṇā thapatayo sākete paṭivasanti kenaci deva karaṇīyena.Tena kho pana samayena isidattapurāṇā thapatayo sākete paṭivasanti kenaci deva karaṇīyena.Assosuṁ kho isidattapurāṇā thapatayo “sambahulā kira bhikkhū bhagavato cīvarakammaṁ karonti.Assosuṁ kho isidattapurāṇā thapatayo “sambahulā kira bhikkhū bhagavato cīvarakammaṁ karonti.

Niṭṭhitacīvaro bhagavā temāsaccayena cārikaṁ pakkamissatī”ti.Niṭṭhitacīvaro bhagavā temāsaccayena cārikaṁ pakkamissatī”ti.Atha kho isidattapurāṇā thapatayo magge purisaṁ ṭhapesuṁ “yadā tvaṁ, ambho purisa, passeyyāsi bhagavantaṁ āgacchantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ, atha amhākaṁ āroceyyāsī”ti.Atha kho isidattapurāṇā thapatayo magge purisaṁ ṭhapesuṁ “yadā tvaṁ, ambho purisa, passeyyāsi bhagavantaṁ āgacchantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ, atha amhākaṁ āroceyyāsī”ti.Dvīhatīhaṁ ṭhito kho so puriso addasa bhagavantaṁ dūratova āgacchantaṁ, disvāna yena isidattapurāṇā thapatayo tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā isidattapurāṇe thapatayo etadavoca—Dvīhatīhaṁ ṭhito kho so puriso addasa bhagavantaṁ dūratova āgacchantaṁ, disvāna yena isidattapurāṇā thapatayo tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā isidattapurāṇe thapatayo etadavoca—

“ayaṁ so, bhante bhagavā āgacchati arahaṁ sammāsambuddho, yassadāni kālaṁ maññathā”ti.“ayaṁ so, bhante bhagavā āgacchati arahaṁ sammāsambuddho, yassadāni kālaṁ maññathā”ti.Atha kho isidattapurāṇā thapatayo yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā bhagavantaṁ piṭṭhito piṭṭhito anubandhiṁsu.Atha kho isidattapurāṇā thapatayo yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā bhagavantaṁ piṭṭhito piṭṭhito anubandhiṁsu.Atha kho bhagavā maggā okkamma yena aññataraṁ rukkhamūlaṁ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.Atha kho bhagavā maggā okkamma yena aññataraṁ rukkhamūlaṁ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.

Isidattapurāṇā thapatayo bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu, ekamantaṁ nisinnā kho isidattapurāṇā thapatayo bhagavantaṁ etadavocuṁ—Isidattapurāṇā thapatayo bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu, ekamantaṁ nisinnā kho isidattapurāṇā thapatayo bhagavantaṁ etadavocuṁ—“Yadā mayaṁ, bhante, bhagavantaṁ suṇoma ‘sāvatthiyā kosalesu cārikaṁ pakkamissatī’ti, hoti no tasmiṁ samaye anattamanatā hoti domanassaṁ ‘dūre no bhagavā bhavissatī’ti.“Yadā mayaṁ, bhante, bhagavantaṁ suṇoma ‘sāvatthiyā kosalesu cārikaṁ pakkamissatī’ti, hoti no tasmiṁ samaye anattamanatā hoti domanassaṁ ‘dūre no bhagavā bhavissatī’ti.Yadā pana mayaṁ bhante bhagavantaṁ suṇoma ‘sāvatthiyā kosalesu cārikaṁ pakkanto’ti, hoti no tasmiṁ samaye anattamanatā hoti domanassaṁ ‘dūre no bhagavā’ti …pe….Yadā pana mayaṁ bhante bhagavantaṁ suṇoma ‘sāvatthiyā kosalesu cārikaṁ pakkanto’ti, hoti no tasmiṁ samaye anattamanatā hoti domanassaṁ ‘dūre no bhagavā’ti …pe….

Yadā pana mayaṁ, bhante, bhagavantaṁ suṇoma ‘kāsīsu magadhesu cārikaṁ pakkamissatī’ti, hoti no tasmiṁ samaye anattamanatā hoti domanassaṁ ‘dūre no bhagavā bhavissatī’ti.Yadā pana mayaṁ, bhante, bhagavantaṁ suṇoma ‘kāsīsu magadhesu cārikaṁ pakkamissatī’ti, hoti no tasmiṁ samaye anattamanatā hoti domanassaṁ ‘dūre no bhagavā bhavissatī’ti.Yadā pana mayaṁ, bhante, bhagavantaṁ suṇoma ‘kāsīsu magadhesu cārikaṁ pakkanto’ti, anappakā no tasmiṁ samaye anattamanatā hoti anappakaṁ domanassaṁ ‘dūre no bhagavā’ti.Yadā pana mayaṁ, bhante, bhagavantaṁ suṇoma ‘kāsīsu magadhesu cārikaṁ pakkanto’ti, anappakā no tasmiṁ samaye anattamanatā hoti anappakaṁ domanassaṁ ‘dūre no bhagavā’ti.Yadā pana mayaṁ, bhante, bhagavantaṁ suṇoma ‘magadhesu kāsīsu cārikaṁ pakkamissatī’ti, hoti no tasmiṁ samaye attamanatā hoti somanassaṁ ‘āsanne no bhagavā bhavissatī’ti.Yadā pana mayaṁ, bhante, bhagavantaṁ suṇoma ‘magadhesu kāsīsu cārikaṁ pakkamissatī’ti, hoti no tasmiṁ samaye attamanatā hoti somanassaṁ ‘āsanne no bhagavā bhavissatī’ti.

Yadā pana mayaṁ bhante bhagavantaṁ suṇoma ‘magadhesu kāsīsu cārikaṁ pakkanto’ti, hoti no tasmiṁ samaye attamanatā hoti somanassaṁ ‘āsanne no bhagavā’ti …pe….Yadā pana mayaṁ bhante bhagavantaṁ suṇoma ‘magadhesu kāsīsu cārikaṁ pakkanto’ti, hoti no tasmiṁ samaye attamanatā hoti somanassaṁ ‘āsanne no bhagavā’ti …pe….Yadā pana mayaṁ, bhante, bhagavantaṁ suṇoma ‘kosalesu sāvatthiṁ cārikaṁ pakkamissatī’ti.Yadā pana mayaṁ, bhante, bhagavantaṁ suṇoma ‘kosalesu sāvatthiṁ cārikaṁ pakkamissatī’ti.Hoti no tasmiṁ samaye attamanatā hoti somanassaṁ ‘āsanne no bhagavā bhavissatī’ti.Hoti no tasmiṁ samaye attamanatā hoti somanassaṁ ‘āsanne no bhagavā bhavissatī’ti.

Yadā pana mayaṁ, bhante, bhagavantaṁ suṇoma ‘sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme’ti hoti anappakā no tasmiṁ samaye attamanatā, hoti anappakaṁ somanassaṁ ‘āsanne no bhagavā’”ti.Yadā pana mayaṁ, bhante, bhagavantaṁ suṇoma ‘sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme’ti hoti anappakā no tasmiṁ samaye attamanatā, hoti anappakaṁ somanassaṁ ‘āsanne no bhagavā’”ti.“Tasmātiha, thapatayo, sambādho gharāvāso rajāpatho, abbhokāso pabbajjā, alañca pana vo, thapatayo, appamādāyā”ti.“Tasmātiha, thapatayo, sambādho gharāvāso rajāpatho, abbhokāso pabbajjā, alañca pana vo, thapatayo, appamādāyā”ti.“Atthi kho no, bhante, etamhā sambādhā añño sambādho sambādhataro ceva sambādhasaṅkhātataro cā”ti?“Atthi kho no, bhante, etamhā sambādhā añño sambādho sambādhataro ceva sambādhasaṅkhātataro cā”ti?

“Katamo pana vo, thapatayo, etamhā sambādhā añño sambādho sambādhataro ceva sambādhasaṅkhātataro cā”ti?“Katamo pana vo, thapatayo, etamhā sambādhā añño sambādho sambādhataro ceva sambādhasaṅkhātataro cā”ti?“Idha mayaṁ, bhante, yadā rājā pasenadi kosalo uyyānabhūmiṁ niyyātukāmo hoti, ye te rañño pasenadissa kosalassa nāgā opavayhā, te kappetvā yā tā rañño pasenadissa kosalassa pajāpatiyo piyā manāpā, tā ekaṁ purato ekaṁ pacchato nisīdāpema, tāsaṁ kho pana, bhante, bhaginīnaṁ evarūpo gandho hoti.“Idha mayaṁ, bhante, yadā rājā pasenadi kosalo uyyānabhūmiṁ niyyātukāmo hoti, ye te rañño pasenadissa kosalassa nāgā opavayhā, te kappetvā yā tā rañño pasenadissa kosalassa pajāpatiyo piyā manāpā, tā ekaṁ purato ekaṁ pacchato nisīdāpema, tāsaṁ kho pana, bhante, bhaginīnaṁ evarūpo gandho hoti.

Seyyathāpi nāma gandhakaraṇḍakassa tāvadeva vivariyamānassa, yathā taṁ rājakaññānaṁ gandhena vibhūsitānaṁ.Seyyathāpi nāma gandhakaraṇḍakassa tāvadeva vivariyamānassa, yathā taṁ rājakaññānaṁ gandhena vibhūsitānaṁ.Tāsaṁ kho pana, bhante, bhaginīnaṁ evarūpo kāyasamphasso hoti, seyyathāpi nāma tūlapicuno vā kappāsapicuno vā, yathā taṁ rājakaññānaṁ sukhedhitānaṁ.Tāsaṁ kho pana, bhante, bhaginīnaṁ evarūpo kāyasamphasso hoti, seyyathāpi nāma tūlapicuno vā kappāsapicuno vā, yathā taṁ rājakaññānaṁ sukhedhitānaṁ.Tasmiṁ kho pana, bhante, samaye nāgopi rakkhitabbo hoti.Tasmiṁ kho pana, bhante, samaye nāgopi rakkhitabbo hoti.

Tāpi bhaginiyo rakkhitabbā honti.Tāpi bhaginiyo rakkhitabbā honti.Attāpi rakkhitabbo hoti.Attāpi rakkhitabbo hoti.Na kho pana mayaṁ, bhante, abhijānāma tāsu bhaginīsu pāpakaṁ cittaṁ uppādentā, ayaṁ kho no, bhante, etamhā sambādhā añño sambādho sambādhataro ceva sambādhasaṅkhātataro cā”ti.Na kho pana mayaṁ, bhante, abhijānāma tāsu bhaginīsu pāpakaṁ cittaṁ uppādentā, ayaṁ kho no, bhante, etamhā sambādhā añño sambādho sambādhataro ceva sambādhasaṅkhātataro cā”ti.

“Tasmātiha, thapatayo, sambādho gharāvāso rajāpatho, abbhokāso pabbajjā.“Tasmātiha, thapatayo, sambādho gharāvāso rajāpatho, abbhokāso pabbajjā.Alañca pana vo, thapatayo, appamādāya.Alañca pana vo, thapatayo, appamādāya.Catūhi kho, thapatayo, dhammehi samannāgato ariyasāvako sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo.Catūhi kho, thapatayo, dhammehi samannāgato ariyasāvako sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo.

Katamehi catūhi?Katamehi catūhi?Idha, thapatayo, sutavā ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti itipi so bhagavā arahaṁ …pe… buddho bhagavāti, dhamme …pe…Idha, thapatayo, sutavā ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti itipi so bhagavā arahaṁ …pe… buddho bhagavāti, dhamme …pe…saṅghe …pe… vigatamalamaccherena cetasā agāraṁ ajjhāvasati, muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṁvibhāgarato appaṭivibhattaṁ.saṅghe …pe… vigatamalamaccherena cetasā agāraṁ ajjhāvasati, muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṁvibhāgarato appaṭivibhattaṁ.

Imehi kho, thapatayo, catūhi dhammehi samannāgato ariyasāvako sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo.Imehi kho, thapatayo, catūhi dhammehi samannāgato ariyasāvako sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo.Tumhe kho, thapatayo, buddhe aveccappasādena samannāgatā itipi so bhagavā arahaṁ …pe… buddho bhagavāti, dhamme …pe…Tumhe kho, thapatayo, buddhe aveccappasādena samannāgatā itipi so bhagavā arahaṁ …pe… buddho bhagavāti, dhamme …pe…saṅghe …pe…saṅghe …pe…

yaṁ kho pana kiñci kule deyyadhammaṁ, sabbaṁ taṁ appaṭivibhattaṁ sīlavantehi kalyāṇadhammehi, taṁ kiṁ maññatha, thapatayo, katividhā te kosalesu manussā ye tumhākaṁ samasamā yadidaṁ dānasaṁvibhāgehī”ti?yaṁ kho pana kiñci kule deyyadhammaṁ, sabbaṁ taṁ appaṭivibhattaṁ sīlavantehi kalyāṇadhammehi, taṁ kiṁ maññatha, thapatayo, katividhā te kosalesu manussā ye tumhākaṁ samasamā yadidaṁ dānasaṁvibhāgehī”ti?“Lābhā no, bhante, suladdhaṁ no, bhante, yesaṁ no bhagavā evaṁ pajānātī”ti.“Lābhā no, bhante, suladdhaṁ no, bhante, yesaṁ no bhagavā evaṁ pajānātī”ti.Idaṁ vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ.Idaṁ vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ.

“Ekapupphaṁ cajitvāna,“Ekapupphaṁ cajitvāna,sahassaṁ kappakoṭiyo;sahassaṁ kappakoṭiyo;Deve ceva manusse ca,Deve ceva manusse ca,

sesena parinibbuto”ti.sesena parinibbuto”ti.Idaṁ vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ.Idaṁ vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ.“Assatthe haritobhāse,“Assatthe haritobhāse,

Saṁvirūḷhamhi pādape;Saṁvirūḷhamhi pādape;Ekaṁ buddhagataṁ saññaṁ,Ekaṁ buddhagataṁ saññaṁ,Alabhiṁhaṁ patissato.Alabhiṁhaṁ patissato.

Ajja tiṁsaṁ tato kappā,Ajja tiṁsaṁ tato kappā,nābhijānāmi duggatiṁ;nābhijānāmi duggatiṁ;Tisso vijjā sacchikatā,Tisso vijjā sacchikatā,

tassā saññāya vāsanā”ti.tassā saññāya vāsanā”ti.Idaṁ vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ.Idaṁ vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ.“Piṇḍāya kosalaṁ puraṁ,“Piṇḍāya kosalaṁ puraṁ,

pāvisi aggapuggalo;pāvisi aggapuggalo;Anukampako purebhattaṁ,Anukampako purebhattaṁ,taṇhānighātako muni.taṇhānighātako muni.

Purisassa vaṭaṁsako hatthe,Purisassa vaṭaṁsako hatthe,Sabbapupphehilaṅkato;Sabbapupphehilaṅkato;So addasāsi sambuddhaṁ,So addasāsi sambuddhaṁ,

Bhikkhusaṅghapurakkhataṁ.Bhikkhusaṅghapurakkhataṁ.Pavisantaṁ rājamaggena,Pavisantaṁ rājamaggena,devamānusapūjitaṁ;devamānusapūjitaṁ;

Haṭṭho cittaṁ pasādetvā,Haṭṭho cittaṁ pasādetvā,sambuddhamupasaṅkami.sambuddhamupasaṅkami.So taṁ vaṭaṁsakaṁ surabhiṁ,So taṁ vaṭaṁsakaṁ surabhiṁ,

vaṇṇavantaṁ manoramaṁ;vaṇṇavantaṁ manoramaṁ;Sambuddhassupanāmesi,Sambuddhassupanāmesi,pasanno sehi pāṇibhi.pasanno sehi pāṇibhi.

Tato aggisikhā vaṇṇā,Tato aggisikhā vaṇṇā,buddhassa lapanantarā;buddhassa lapanantarā;Sahassaraṁsi vijjuriva,Sahassaraṁsi vijjuriva,

okkā nikkhami ānanā.okkā nikkhami ānanā.Padakkhiṇaṁ karitvāna,Padakkhiṇaṁ karitvāna,sīse ādiccabandhuno;sīse ādiccabandhuno;

Tikkhattuṁ parivaṭṭetvā,Tikkhattuṁ parivaṭṭetvā,muddhanantaradhāyatha.muddhanantaradhāyatha.Idaṁ disvā acchariyaṁ,Idaṁ disvā acchariyaṁ,

abbhutaṁ lomahaṁsanaṁ;abbhutaṁ lomahaṁsanaṁ;Ekaṁsaṁ cīvaraṁ katvā,Ekaṁsaṁ cīvaraṁ katvā,ānando etadabravi.ānando etadabravi.

‘Ko hetu sitakammassa,‘Ko hetu sitakammassa,byākarohi mahāmune;byākarohi mahāmune;Dhammāloko bhavissati,Dhammāloko bhavissati,

kaṅkhaṁ vitara no mune.kaṅkhaṁ vitara no mune.Yassa taṁ sabbadhammesu,Yassa taṁ sabbadhammesu,sadā ñāṇaṁ pavattati;sadā ñāṇaṁ pavattati;

Kaṅkhiṁ vematikaṁ theraṁ,Kaṅkhiṁ vematikaṁ theraṁ,ānandaṁ etadabravi.ānandaṁ etadabravi.Yo so ānanda puriso,Yo so ānanda puriso,

mayi cittaṁ pasādayi;mayi cittaṁ pasādayi;Caturāsītikappāni,Caturāsītikappāni,duggatiṁ na gamissati.duggatiṁ na gamissati.

Devesu devasobhaggaṁ,Devesu devasobhaggaṁ,dibbaṁ rajjaṁ pasāsiya;dibbaṁ rajjaṁ pasāsiya;Manujesu manujindo,Manujesu manujindo,

rājā raṭṭhe bhavissati.rājā raṭṭhe bhavissati.So carimaṁ pabbajitvā,So carimaṁ pabbajitvā,Sacchikatvā ca dhammataṁ;Sacchikatvā ca dhammataṁ;

Paccekabuddho dhutarāgo,Paccekabuddho dhutarāgo,Vaṭaṁsako nāma bhavissati.Vaṭaṁsako nāma bhavissati.Natthi citte pasannamhi,Natthi citte pasannamhi,

appakā nāma dakkhiṇā;appakā nāma dakkhiṇā;Tathāgate vā sambuddhe,Tathāgate vā sambuddhe,atha vā tassa sāvake.atha vā tassa sāvake.

Evaṁ acintiyā buddhā,Evaṁ acintiyā buddhā,Buddhadhammā acintiyā;Buddhadhammā acintiyā;Acintiye pasannānaṁ,Acintiye pasannānaṁ,

Vipāko hoti acintiyo’”ti.Vipāko hoti acintiyo’”ti.Idaṁ vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ.Idaṁ vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ.“Idhāhaṁ, bhikkhave, ekaccaṁ puggalaṁ pasannacittaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi yathā kho ayaṁ puggalo iriyati, yañca paṭipadaṁ paṭipanno, yañca maggaṁ samārūḷho.“Idhāhaṁ, bhikkhave, ekaccaṁ puggalaṁ pasannacittaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi yathā kho ayaṁ puggalo iriyati, yañca paṭipadaṁ paṭipanno, yañca maggaṁ samārūḷho.

Imamhi cāyaṁ samaye kālaṁ kareyya, yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge.Imamhi cāyaṁ samaye kālaṁ kareyya, yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge.Taṁ kissa hetu?Taṁ kissa hetu?Cittaṁ hissa, bhikkhave, pasannaṁ, cetopasādahetu kho pana evam’idhekacce sattā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjantī”ti.Cittaṁ hissa, bhikkhave, pasannaṁ, cetopasādahetu kho pana evam’idhekacce sattā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjantī”ti.

Etamatthaṁ bhagavā avoca, tatthetaṁ iti vuccati—Etamatthaṁ bhagavā avoca, tatthetaṁ iti vuccati—“Pasannacittaṁ ñatvāna,“Pasannacittaṁ ñatvāna,ekaccaṁ idha puggalaṁ;ekaccaṁ idha puggalaṁ;

Etamatthañca byākāsi,Etamatthañca byākāsi,