巴利《小部》· 导论第 4 阅读页 · NE4 · Desanāhāravibhaṅga · 1/2

NettiNettiPaṭiniddesavāraPaṭiniddesavāra

Vibhaṅga 1Vibhaṅga 1DesanāhāravibhaṅgaDesanāhāravibhaṅgaTattha katamo desanāhāro?Tattha katamo desanāhāro?

“Assādādīnavatā”ti gāthā ayaṁ desanāhāro.“Assādādīnavatā”ti gāthā ayaṁ desanāhāro.Kiṁ desayati?Kiṁ desayati?Assādaṁ ādīnavaṁ nissaraṇaṁ phalaṁ upāyaṁ āṇattiṁ.Assādaṁ ādīnavaṁ nissaraṇaṁ phalaṁ upāyaṁ āṇattiṁ.

“Dhammaṁ vo, bhikkhave, desessāmi ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāsessāmī”ti.“Dhammaṁ vo, bhikkhave, desessāmi ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāsessāmī”ti.Tattha katamo assādo?Tattha katamo assādo?“Kāmaṁ kāmayamānassa,“Kāmaṁ kāmayamānassa,

tassa cetaṁ samijjhati;tassa cetaṁ samijjhati;Addhā pītimano hoti,Addhā pītimano hoti,laddhā macco yadicchatī”ti.laddhā macco yadicchatī”ti.

Ayaṁ assādo.Ayaṁ assādo.Tattha katamo ādīnavo?Tattha katamo ādīnavo?“Tassa ce kāmayānassa,“Tassa ce kāmayānassa,

chandajātassa jantuno;chandajātassa jantuno;Te kāmā parihāyanti,Te kāmā parihāyanti,sallaviddhova ruppatī”ti.sallaviddhova ruppatī”ti.

Ayaṁ ādīnavo.Ayaṁ ādīnavo.Tattha katamaṁ nissaraṇaṁ?Tattha katamaṁ nissaraṇaṁ?“Yo kāme parivajjeti,“Yo kāme parivajjeti,

sappasseva padā siro;sappasseva padā siro;Somaṁ visattikaṁ loke,Somaṁ visattikaṁ loke,sato samativattatī”ti.sato samativattatī”ti.

Idaṁ nissaraṇaṁ.Idaṁ nissaraṇaṁ.Tattha katamo assādo?Tattha katamo assādo?“Khettaṁ vatthuṁ hiraññaṁ vā,“Khettaṁ vatthuṁ hiraññaṁ vā,

gavāssaṁ dāsaporisaṁ;gavāssaṁ dāsaporisaṁ;Thiyo bandhū puthū kāme,Thiyo bandhū puthū kāme,yo naro anugijjhatī”ti.yo naro anugijjhatī”ti.

Ayaṁ assādo.Ayaṁ assādo.Tattha katamo ādīnavo?Tattha katamo ādīnavo?“Abalā naṁ balīyanti,“Abalā naṁ balīyanti,

maddantenaṁ parissayā;maddantenaṁ parissayā;Tato naṁ dukkhamanveti,Tato naṁ dukkhamanveti,nāvaṁ bhinnamivodakan”ti.nāvaṁ bhinnamivodakan”ti.

Ayaṁ ādīnavo.Ayaṁ ādīnavo.Tattha katamaṁ nissaraṇaṁ?Tattha katamaṁ nissaraṇaṁ?“Tasmā jantu sadā sato,“Tasmā jantu sadā sato,

kāmāni parivajjaye;kāmāni parivajjaye;Te pahāya tare oghaṁ,Te pahāya tare oghaṁ,nāvaṁ sitvāva pāragū”ti.nāvaṁ sitvāva pāragū”ti.

Idaṁ nissaraṇaṁ.Idaṁ nissaraṇaṁ.Tattha katamaṁ phalaṁ?Tattha katamaṁ phalaṁ?“Dhammo have rakkhati dhammacāriṁ,“Dhammo have rakkhati dhammacāriṁ,

Chattaṁ mahantaṁ yatha vassakāle;Chattaṁ mahantaṁ yatha vassakāle;Esānisaṁso dhamme suciṇṇe,Esānisaṁso dhamme suciṇṇe,Na duggatiṁ gacchati dhammacārī”ti.Na duggatiṁ gacchati dhammacārī”ti.

Idaṁ phalaṁ.Idaṁ phalaṁ.Tattha katamo upāyo?Tattha katamo upāyo?“Sabbe saṅkhārā aniccāti,“Sabbe saṅkhārā aniccāti,

…pe……pe…“Sabbe saṅkhārā dukkhāti,“Sabbe saṅkhārā dukkhāti,…pe……pe…

“Sabbe dhammā anattāti,“Sabbe dhammā anattāti,yadā paññāya passati;yadā paññāya passati;Atha nibbindati dukkhe,Atha nibbindati dukkhe,

esa maggo visuddhiyā”ti.esa maggo visuddhiyā”ti.Ayaṁ upāyo.Ayaṁ upāyo.Tattha katamā āṇatti?Tattha katamā āṇatti?

“Cakkhumā visamānīva,“Cakkhumā visamānīva,vijjamāne parakkame;vijjamāne parakkame;Paṇḍito jīvalokasmiṁ,Paṇḍito jīvalokasmiṁ,

pāpāni parivajjaye”ti.pāpāni parivajjaye”ti.Ayaṁ āṇatti.Ayaṁ āṇatti.Tattha katamaṁ phalaṁ?Tattha katamaṁ phalaṁ?

“‘Suññato lokaṁ avekkhassu,“‘Suññato lokaṁ avekkhassu,Mogharājā’ti āṇatti;Mogharājā’ti āṇatti;‘Sadā sato’ti upāyo,‘Sadā sato’ti upāyo,

‘Attānudiṭṭhiṁ ūhacca;‘Attānudiṭṭhiṁ ūhacca;Evaṁ maccutaro siyā’”.Evaṁ maccutaro siyā’”.Idaṁ phalaṁ.Idaṁ phalaṁ.

Tattha bhagavā ugghaṭitaññussa puggalassa nissaraṇaṁ desayati, vipañcitaññussa puggalassa ādīnavañca nissaraṇañca desayati, neyyassa puggalassa assādañca ādīnavañca nissaraṇañca desayati.Tattha bhagavā ugghaṭitaññussa puggalassa nissaraṇaṁ desayati, vipañcitaññussa puggalassa ādīnavañca nissaraṇañca desayati, neyyassa puggalassa assādañca ādīnavañca nissaraṇañca desayati.Tattha catasso paṭipadā, cattāro puggalā.Tattha catasso paṭipadā, cattāro puggalā.Taṇhācarito mando satindriyena dukkhāya paṭipadāya dandhābhiññāya niyyāti satipaṭṭhānehi nissayehi.Taṇhācarito mando satindriyena dukkhāya paṭipadāya dandhābhiññāya niyyāti satipaṭṭhānehi nissayehi.

Taṇhācarito udattho samādhindriyena dukkhāya paṭipadāya khippābhiññāya niyyāti jhānehi nissayehi.Taṇhācarito udattho samādhindriyena dukkhāya paṭipadāya khippābhiññāya niyyāti jhānehi nissayehi.Diṭṭhicarito mando vīriyindriyena sukhāya paṭipadāya dandhābhiññāya niyyāti sammappadhānehi nissayehi.Diṭṭhicarito mando vīriyindriyena sukhāya paṭipadāya dandhābhiññāya niyyāti sammappadhānehi nissayehi.Diṭṭhicarito udatto paññindriyena sukhāya paṭipadāya khippābhiññāya niyyāti saccehi nissayehi.Diṭṭhicarito udatto paññindriyena sukhāya paṭipadāya khippābhiññāya niyyāti saccehi nissayehi.

Ubho taṇhācaritā samathapubbaṅgamāya vipassanāya niyyanti rāgavirāgāya cetovimuttiyā.Ubho taṇhācaritā samathapubbaṅgamāya vipassanāya niyyanti rāgavirāgāya cetovimuttiyā.Ubho diṭṭhicaritā vipassanāpubbaṅgamena samathena niyyanti avijjāvirāgāya paññāvimuttiyā.Ubho diṭṭhicaritā vipassanāpubbaṅgamena samathena niyyanti avijjāvirāgāya paññāvimuttiyā.Tattha ye samathapubbaṅgamāhi paṭipadāhi niyyanti, te nandiyāvaṭṭena nayena hātabbā, ye vipassanāpubbaṅgamāhi paṭipadāhi niyyanti, te sīhavikkīḷitena nayena hātabbā.Tattha ye samathapubbaṅgamāhi paṭipadāhi niyyanti, te nandiyāvaṭṭena nayena hātabbā, ye vipassanāpubbaṅgamāhi paṭipadāhi niyyanti, te sīhavikkīḷitena nayena hātabbā.

Svāyaṁ hāro kattha sambhavati, yassa satthā vā dhammaṁ desayati aññataro vā garuṭṭhānīyo sabrahmacārī, so taṁ dhammaṁ sutvā saddhaṁ paṭilabhati.Svāyaṁ hāro kattha sambhavati, yassa satthā vā dhammaṁ desayati aññataro vā garuṭṭhānīyo sabrahmacārī, so taṁ dhammaṁ sutvā saddhaṁ paṭilabhati.Tattha yā vīmaṁsā ussāhanā tulanā upaparikkhā, ayaṁ sutamayī paññā.Tattha yā vīmaṁsā ussāhanā tulanā upaparikkhā, ayaṁ sutamayī paññā.Tathā sutena nissayena yā vīmaṁsā tulanā upaparikkhā manasānupekkhaṇā, ayaṁ cintāmayī paññā.Tathā sutena nissayena yā vīmaṁsā tulanā upaparikkhā manasānupekkhaṇā, ayaṁ cintāmayī paññā.

Imāhi dvīhi paññāhi manasikārasampayuttassa yaṁ ñāṇaṁ uppajjati dassanabhūmiyaṁ vā bhāvanābhūmiyaṁ vā, ayaṁ bhāvanāmayī paññā.Imāhi dvīhi paññāhi manasikārasampayuttassa yaṁ ñāṇaṁ uppajjati dassanabhūmiyaṁ vā bhāvanābhūmiyaṁ vā, ayaṁ bhāvanāmayī paññā.Paratoghosā sutamayī paññā.Paratoghosā sutamayī paññā.Paccattasamuṭṭhitā yoniso manasikārā cintāmayī paññā.Paccattasamuṭṭhitā yoniso manasikārā cintāmayī paññā.

Yaṁ parato ca ghosena paccattasamuṭṭhitena ca yonisomanasikārena ñāṇaṁ uppajjati, ayaṁ bhāvanāmayī paññā.Yaṁ parato ca ghosena paccattasamuṭṭhitena ca yonisomanasikārena ñāṇaṁ uppajjati, ayaṁ bhāvanāmayī paññā.Yassa imā dve paññā atthi sutamayī cintāmayī ca, ayaṁ ugghaṭitaññū.Yassa imā dve paññā atthi sutamayī cintāmayī ca, ayaṁ ugghaṭitaññū.Yassa sutamayī paññā atthi, cintāmayī natthi, ayaṁ vipañcitaññū.Yassa sutamayī paññā atthi, cintāmayī natthi, ayaṁ vipañcitaññū.

Yassa neva sutamayī paññā atthi na cintāmayī, ayaṁ neyyo.Yassa neva sutamayī paññā atthi na cintāmayī, ayaṁ neyyo.Sāyaṁ dhammadesanā kiṁ desayati?Sāyaṁ dhammadesanā kiṁ desayati?Cattāri saccāni dukkhaṁ samudayaṁ nirodhaṁ maggaṁ.Cattāri saccāni dukkhaṁ samudayaṁ nirodhaṁ maggaṁ.

Ādīnavo ca phalañca dukkhaṁ, assādo samudayo, nissaraṇaṁ nirodho, upāyo āṇatti ca maggo.Ādīnavo ca phalañca dukkhaṁ, assādo samudayo, nissaraṇaṁ nirodho, upāyo āṇatti ca maggo.Imāni cattāri saccāni.Imāni cattāri saccāni.Idaṁ dhammacakkaṁ.Idaṁ dhammacakkaṁ.

Yathāha bhagavā—Yathāha bhagavā—“idaṁ dukkhan”ti me, bhikkhave, bārāṇasiyaṁ isipatane migadāye anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavattitaṁ appaṭivattiyaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṁ, sabbaṁ dhammacakkaṁ.“idaṁ dukkhan”ti me, bhikkhave, bārāṇasiyaṁ isipatane migadāye anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavattitaṁ appaṭivattiyaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṁ, sabbaṁ dhammacakkaṁ.Tattha aparimāṇā padā, aparimāṇā akkharā, aparimāṇā byañjanā, aparimāṇā ākārā neruttā niddesā.Tattha aparimāṇā padā, aparimāṇā akkharā, aparimāṇā byañjanā, aparimāṇā ākārā neruttā niddesā.

Etasseva atthassa saṅkāsanā pakāsanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṁ paññatti, itipidaṁ dukkhaṁ ariyasaccaṁ.Etasseva atthassa saṅkāsanā pakāsanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṁ paññatti, itipidaṁ dukkhaṁ ariyasaccaṁ.“Ayaṁ dukkhasamudayo”ti me, bhikkhave, bārāṇasiyaṁ isipatane migadāye anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavattitaṁ …pe…“Ayaṁ dukkhasamudayo”ti me, bhikkhave, bārāṇasiyaṁ isipatane migadāye anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavattitaṁ …pe…“ayaṁ dukkhanirodho”ti me, bhikkhave …pe…“ayaṁ dukkhanirodho”ti me, bhikkhave …pe…

“ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti me, bhikkhave, bārāṇasiyaṁ isipatane migadāye anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavattitaṁ appaṭivattiyaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṁ.“ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti me, bhikkhave, bārāṇasiyaṁ isipatane migadāye anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavattitaṁ appaṭivattiyaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṁ.Tattha aparimāṇā padā, aparimāṇā akkharā, aparimāṇā byañjanā, aparimāṇā ākārā neruttā niddesā.Tattha aparimāṇā padā, aparimāṇā akkharā, aparimāṇā byañjanā, aparimāṇā ākārā neruttā niddesā.Etasseva atthassa saṅkāsanā pakāsanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṁ paññatti itipidaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṁ.Etasseva atthassa saṅkāsanā pakāsanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṁ paññatti itipidaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṁ.

Tattha bhagavā akkharehi saṅkāseti, padehi pakāseti, byañjanehi vivarati, ākārehi vibhajati, niruttīhi uttānīkaroti, niddesehi paññapeti.Tattha bhagavā akkharehi saṅkāseti, padehi pakāseti, byañjanehi vivarati, ākārehi vibhajati, niruttīhi uttānīkaroti, niddesehi paññapeti.Tattha bhagavā akkharehi ca padehi ca ugghaṭeti, byañjanehi ca ākārehi ca vipañcayati, niruttīhi ca niddesehi ca vitthāreti.Tattha bhagavā akkharehi ca padehi ca ugghaṭeti, byañjanehi ca ākārehi ca vipañcayati, niruttīhi ca niddesehi ca vitthāreti.Tattha ugghaṭanā ādi, vipañcanā majjhe, vitthāraṇā pariyosānaṁ.Tattha ugghaṭanā ādi, vipañcanā majjhe, vitthāraṇā pariyosānaṁ.

Soyaṁ dhammavinayo ugghaṭīyanto ugghaṭitaññūpuggalaṁ vineti, tena naṁ āhu “ādikalyāṇo”ti.Soyaṁ dhammavinayo ugghaṭīyanto ugghaṭitaññūpuggalaṁ vineti, tena naṁ āhu “ādikalyāṇo”ti.Vipañcīyanto vipañcitaññūpuggalaṁ vineti, tena naṁ āhu “majjhekalyāṇo”ti.Vipañcīyanto vipañcitaññūpuggalaṁ vineti, tena naṁ āhu “majjhekalyāṇo”ti.Vitthārīyanto neyyaṁ puggalaṁ vineti, tena naṁ āhu “pariyosānakalyāṇo”ti.Vitthārīyanto neyyaṁ puggalaṁ vineti, tena naṁ āhu “pariyosānakalyāṇo”ti.

Tattha chappadāni attho saṅkāsanā pakāsanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṁ paññatti, imāni chappadāni attho.Tattha chappadāni attho saṅkāsanā pakāsanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṁ paññatti, imāni chappadāni attho.Chappadāni byañjanaṁ akkharaṁ padaṁ byañjanaṁ ākāro nirutti niddeso, imāni chappadāni byañjanaṁ.Chappadāni byañjanaṁ akkharaṁ padaṁ byañjanaṁ ākāro nirutti niddeso, imāni chappadāni byañjanaṁ.Tenāha bhagavā “dhammaṁ vo, bhikkhave, desessāmi ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanan”ti.Tenāha bhagavā “dhammaṁ vo, bhikkhave, desessāmi ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanan”ti.

<b>Kevalan</b>ti lokuttaraṁ, na missaṁ lokiyehi dhammehi.<b>Kevalan</b>ti lokuttaraṁ, na missaṁ lokiyehi dhammehi.<b>Paripuṇṇan</b>ti paripūraṁ anūnaṁ anatirekaṁ.<b>Paripuṇṇan</b>ti paripūraṁ anūnaṁ anatirekaṁ.<b>Parisuddhan</b>ti nimmalaṁ sabbamalāpagataṁ pariyodātaṁ upaṭṭhitaṁ sabbavisesānaṁ, idaṁ vuccati tathāgatapadaṁitipi tathāgatanisevitaṁitipi tathāgatārañjitaṁitipi, ato cetaṁ brahmacariyaṁ paññāyati.<b>Parisuddhan</b>ti nimmalaṁ sabbamalāpagataṁ pariyodātaṁ upaṭṭhitaṁ sabbavisesānaṁ, idaṁ vuccati tathāgatapadaṁitipi tathāgatanisevitaṁitipi tathāgatārañjitaṁitipi, ato cetaṁ brahmacariyaṁ paññāyati.

Tenāha bhagavā “kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāsessāmī”ti.Tenāha bhagavā “kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāsessāmī”ti.