巴利《小部》· 大义释第 88 阅读页 · MND15 · 15. Attadaṇḍasuttaniddesa · 3/12

ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassena dukkhena …ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassena dukkhena …mātumaraṇena dukkhena …mātumaraṇena dukkhena …pitumaraṇena dukkhena …pitumaraṇena dukkhena …

bhātumaraṇena dukkhena …bhātumaraṇena dukkhena …bhaginimaraṇena dukkhena …bhaginimaraṇena dukkhena …puttamaraṇena dukkhena …puttamaraṇena dukkhena …

dhītumaraṇena dukkhena …dhītumaraṇena dukkhena …ñātimaraṇena dukkhena …ñātimaraṇena dukkhena …bhogabyasanena dukkhena …bhogabyasanena dukkhena …

rogabyasanena dukkhena …rogabyasanena dukkhena …sīlabyasanena dukkhena …sīlabyasanena dukkhena …diṭṭhibyasanena dukkhena phandamānaṁ samphandamānaṁ vipphandamānaṁ vedhamānaṁ pavedhamānaṁ sampavedhamānaṁ.diṭṭhibyasanena dukkhena phandamānaṁ samphandamānaṁ vipphandamānaṁ vedhamānaṁ pavedhamānaṁ sampavedhamānaṁ.

<b>Disvā</b>ti disvā passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—<b>Disvā</b>ti disvā passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—phandamānaṁ pajaṁ disvā.phandamānaṁ pajaṁ disvā.<b>Macche appodake yathā</b>ti yathā macchā appodake udakapariyādāne kākehi vā kulalehi vā balākāhi vā paripātiyamānā ukkhipiyamānā khajjamānā phandanti samphandanti vipphandanti vedhanti pavedhanti sampavedhanti;<b>Macche appodake yathā</b>ti yathā macchā appodake udakapariyādāne kākehi vā kulalehi vā balākāhi vā paripātiyamānā ukkhipiyamānā khajjamānā phandanti samphandanti vipphandanti vedhanti pavedhanti sampavedhanti;

evamevaṁ pajā taṇhāphandanāya phandanti …pe…evamevaṁ pajā taṇhāphandanāya phandanti …pe…diṭṭhibyasanena dukkhena phandanti samphandanti vipphandanti vedhanti pavedhanti sampavedhantīti—diṭṭhibyasanena dukkhena phandanti samphandanti vipphandanti vedhanti pavedhanti sampavedhantīti—macche appodake yathā.macche appodake yathā.

<b>Aññamaññehi byāruddhe</b>ti aññamaññaṁ sattā viruddhā paṭiviruddhā āhatā paccāhatā āghātitā paccāghātitā.<b>Aññamaññehi byāruddhe</b>ti aññamaññaṁ sattā viruddhā paṭiviruddhā āhatā paccāhatā āghātitā paccāghātitā.Rājānopi rājūhi vivadanti, khattiyāpi khattiyehi vivadanti, brāhmaṇāpi brāhmaṇehi vivadanti, gahapatīpi gahapatīhi vivadanti, mātāpi puttena vivadati, puttopi mātarā vivadati, pitāpi puttena vivadati, puttopi pitarā vivadati, bhātāpi bhātarā vivadati, bhaginīpi bhaginiyā vivadati, bhātāpi bhaginiyā vivadati, bhaginipi bhātarā vivadati, sahāyopi sahāyena vivadati;Rājānopi rājūhi vivadanti, khattiyāpi khattiyehi vivadanti, brāhmaṇāpi brāhmaṇehi vivadanti, gahapatīpi gahapatīhi vivadanti, mātāpi puttena vivadati, puttopi mātarā vivadati, pitāpi puttena vivadati, puttopi pitarā vivadati, bhātāpi bhātarā vivadati, bhaginīpi bhaginiyā vivadati, bhātāpi bhaginiyā vivadati, bhaginipi bhātarā vivadati, sahāyopi sahāyena vivadati;

te tattha kalahaviggahavivādāpannā aññamaññaṁ pāṇīhipi upakkamanti, leḍḍūhipi upakkamanti, daṇḍehipi upakkamanti, satthehipi upakkamanti, te tattha maraṇampi nigacchanti maraṇamattampi dukkhanti—te tattha kalahaviggahavivādāpannā aññamaññaṁ pāṇīhipi upakkamanti, leḍḍūhipi upakkamanti, daṇḍehipi upakkamanti, satthehipi upakkamanti, te tattha maraṇampi nigacchanti maraṇamattampi dukkhanti—aññamaññehi byāruddhe.aññamaññehi byāruddhe.<b>Disvā maṁ bhayamāvisī</b>ti.<b>Disvā maṁ bhayamāvisī</b>ti.

<b>Disvā</b>ti disvā passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā bhayaṁ pīḷanaṁ ghaṭṭanaṁ upaddavo upasaggo āvisīti—<b>Disvā</b>ti disvā passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā bhayaṁ pīḷanaṁ ghaṭṭanaṁ upaddavo upasaggo āvisīti—disvā maṁ bhayamāvisi.disvā maṁ bhayamāvisi.Tenāha bhagavā—Tenāha bhagavā—

“Phandamānaṁ pajaṁ disvā,“Phandamānaṁ pajaṁ disvā,macche appodake yathā;macche appodake yathā;Aññamaññehi byāruddhe,Aññamaññehi byāruddhe,

disvā maṁ bhayamāvisī”ti.disvā maṁ bhayamāvisī”ti.<b>Samantamasāro loko,</b><b>Samantamasāro loko,</b><b>disā sabbā sameritā;</b><b>disā sabbā sameritā;</b>

<b>Icchaṁ bhavanamattano,</b><b>Icchaṁ bhavanamattano,</b><b>nāddasāsiṁ anositaṁ.</b><b>nāddasāsiṁ anositaṁ.</b><b>Samantamasāro loko</b>ti.<b>Samantamasāro loko</b>ti.

<b>Loko</b>ti nirayaloko tiracchānayoniloko pettivisayaloko manussaloko devaloko, khandhaloko dhātuloko āyatanaloko, ayaṁ loko paro loko, brahmaloko devaloko—<b>Loko</b>ti nirayaloko tiracchānayoniloko pettivisayaloko manussaloko devaloko, khandhaloko dhātuloko āyatanaloko, ayaṁ loko paro loko, brahmaloko devaloko—ayaṁ vuccati loko.ayaṁ vuccati loko.Nirayaloko asāro nissāro sārāpagato niccasārasārena vā sukhasārasārena vā attasārasārena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā.Nirayaloko asāro nissāro sārāpagato niccasārasārena vā sukhasārasārena vā attasārasārena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā.

Tiracchānayoniloko …Tiracchānayoniloko …pettivisayaloko …pettivisayaloko …manussaloko …manussaloko …

devaloko …devaloko …khandhaloko …khandhaloko …dhātuloko …dhātuloko …

āyatanaloko …āyatanaloko …ayaṁ loko …ayaṁ loko …paro loko …paro loko …

brahmaloko …brahmaloko …devaloko asāro nissāro sārāpagato niccasārasārena vā sukhasārasārena vā attasārasārena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā.devaloko asāro nissāro sārāpagato niccasārasārena vā sukhasārasārena vā attasārasārena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā.Yathā pana naḷo asāro nissāro sārāpagato, yathā eraṇḍo asāro nissāro sārāpagato, yathā udumbaro asāro nissāro sārāpagato, yathā setakaccho asāro nissāro sārāpagato, yathā pāribhaddako asāro nissāro sārāpagato, yathā pheṇapiṇḍo asāro nissāro sārāpagato, yathā udakapubbuḷaṁ asāraṁ nissāraṁ sārāpagataṁ, yathā marīci asārā nissārā sārāpagatā, yathā kadalikkhandho asāro nissāro sārāpagato, yathā māyā asārā nissārā sārāpagatā;Yathā pana naḷo asāro nissāro sārāpagato, yathā eraṇḍo asāro nissāro sārāpagato, yathā udumbaro asāro nissāro sārāpagato, yathā setakaccho asāro nissāro sārāpagato, yathā pāribhaddako asāro nissāro sārāpagato, yathā pheṇapiṇḍo asāro nissāro sārāpagato, yathā udakapubbuḷaṁ asāraṁ nissāraṁ sārāpagataṁ, yathā marīci asārā nissārā sārāpagatā, yathā kadalikkhandho asāro nissāro sārāpagato, yathā māyā asārā nissārā sārāpagatā;

evamevaṁ nirayaloko asāro nissāro sārāpagato niccasārasārena vā sukhasārasārena vā attasārasārena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā.evamevaṁ nirayaloko asāro nissāro sārāpagato niccasārasārena vā sukhasārasārena vā attasārasārena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā.Tiracchānayoniloko …Tiracchānayoniloko …pettivisayaloko …pettivisayaloko …

manussaloko …manussaloko …devaloko asāro nissāro sārāpagato niccasārasārena vā sukhasārasārena vā attasārasārena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā.devaloko asāro nissāro sārāpagato niccasārasārena vā sukhasārasārena vā attasārasārena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā.Khandhaloko …Khandhaloko …

dhātuloko …dhātuloko …āyatanaloko …āyatanaloko …ayaṁ loko …ayaṁ loko …

paro loko …paro loko …brahmaloko …brahmaloko …devaloko asāro nissāro sārāpagato niccasārasārena vā sukhasārasārena vā attasārasārena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vāti—devaloko asāro nissāro sārāpagato niccasārasārena vā sukhasārasārena vā attasārasārena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vāti—

samantamasāro loko.samantamasāro loko.<b>Disā sabbā sameritā</b>ti.<b>Disā sabbā sameritā</b>ti.Ye puratthimāya disāya saṅkhārā, tepi eritā sameritā calitā ghaṭṭitā aniccatāya jātiyā anugatā jarāya anusaṭā byādhinā abhibhūtā maraṇena abbhāhatā dukkhe patiṭṭhitā atāṇā aleṇā asaraṇā asaraṇībhūtā.Ye puratthimāya disāya saṅkhārā, tepi eritā sameritā calitā ghaṭṭitā aniccatāya jātiyā anugatā jarāya anusaṭā byādhinā abhibhūtā maraṇena abbhāhatā dukkhe patiṭṭhitā atāṇā aleṇā asaraṇā asaraṇībhūtā.

Ye pacchimāya disāya saṅkhārā …Ye pacchimāya disāya saṅkhārā …ye uttarāya disāya saṅkhārā …ye uttarāya disāya saṅkhārā …ye dakkhiṇāya disāya saṅkhārā …ye dakkhiṇāya disāya saṅkhārā …

ye puratthimāya anudisāya saṅkhārā …ye puratthimāya anudisāya saṅkhārā …ye pacchimāya anudisāya saṅkhārā …ye pacchimāya anudisāya saṅkhārā …ye uttarāya anudisāya saṅkhārā …ye uttarāya anudisāya saṅkhārā …

ye dakkhiṇāya anudisāya saṅkhārā …ye dakkhiṇāya anudisāya saṅkhārā …ye heṭṭhimāya disāya saṅkhārā …ye heṭṭhimāya disāya saṅkhārā …ye uparimāya disāya saṅkhārā …ye uparimāya disāya saṅkhārā …

ye dasasu disāsu saṅkhārā, tepi eritā sameritā calitā ghaṭṭitā aniccatāya jātiyā anugatā jarāya anusaṭā byādhinā abhibhūtā maraṇena abbhāhatā dukkhe patiṭṭhitā atāṇā aleṇā asaraṇā asaraṇībhūtā.ye dasasu disāsu saṅkhārā, tepi eritā sameritā calitā ghaṭṭitā aniccatāya jātiyā anugatā jarāya anusaṭā byādhinā abhibhūtā maraṇena abbhāhatā dukkhe patiṭṭhitā atāṇā aleṇā asaraṇā asaraṇībhūtā.Bhāsitampi cetaṁ—Bhāsitampi cetaṁ—“Kiñcāpi te taṁ jalatī vimānaṁ,“Kiñcāpi te taṁ jalatī vimānaṁ,

Obhāsayaṁ uttariyaṁ disāya;Obhāsayaṁ uttariyaṁ disāya;Rūpe raṇaṁ disvā sadā pavedhitaṁ,Rūpe raṇaṁ disvā sadā pavedhitaṁ,Tasmā na rūpe ramatī sumedho.Tasmā na rūpe ramatī sumedho.

Maccunābbhāhato loko,Maccunābbhāhato loko,jarāya parivārito;jarāya parivārito;Taṇhāsallena otiṇṇo,Taṇhāsallena otiṇṇo,

icchādhūmāyito sadā.icchādhūmāyito sadā.Sabbo ādīpito loko,Sabbo ādīpito loko,sabbo loko padhūpito;sabbo loko padhūpito;

Sabbo pajjalito loko,Sabbo pajjalito loko,sabbo loko pakampito”ti.sabbo loko pakampito”ti.Disā sabbā sameritā.Disā sabbā sameritā.

<b>Icchaṁ bhavanamattano</b>ti.<b>Icchaṁ bhavanamattano</b>ti.Attano bhavanaṁ tāṇaṁ leṇaṁ saraṇaṁ gatiṁ parāyanaṁ icchanto sādiyanto patthayanto pihayanto abhijappantoti—Attano bhavanaṁ tāṇaṁ leṇaṁ saraṇaṁ gatiṁ parāyanaṁ icchanto sādiyanto patthayanto pihayanto abhijappantoti—icchaṁ bhavanamattano.icchaṁ bhavanamattano.

<b>Nāddasāsiṁ anositan</b>ti.<b>Nāddasāsiṁ anositan</b>ti.Ajjhositaṁyeva addasaṁ, anajjhositaṁ nāddasaṁ, sabbaṁ yobbaññaṁ jarāya ositaṁ, sabbaṁ ārogyaṁ byādhinā ositaṁ, sabbaṁ jīvitaṁ maraṇena ositaṁ, sabbaṁ lābhaṁ alābhena ositaṁ, sabbaṁ yasaṁ ayasena ositaṁ, sabbaṁ pasaṁsaṁ nindāya ositaṁ, sabbaṁ sukhaṁ dukkhena ositaṁ.Ajjhositaṁyeva addasaṁ, anajjhositaṁ nāddasaṁ, sabbaṁ yobbaññaṁ jarāya ositaṁ, sabbaṁ ārogyaṁ byādhinā ositaṁ, sabbaṁ jīvitaṁ maraṇena ositaṁ, sabbaṁ lābhaṁ alābhena ositaṁ, sabbaṁ yasaṁ ayasena ositaṁ, sabbaṁ pasaṁsaṁ nindāya ositaṁ, sabbaṁ sukhaṁ dukkhena ositaṁ.“Lābho alābho yaso ayaso ca,“Lābho alābho yaso ayaso ca,

Nindā pasaṁsā ca sukhaṁ dukhañca;Nindā pasaṁsā ca sukhaṁ dukhañca;Ete aniccā manujesu dhammā,Ete aniccā manujesu dhammā,Asassatā vipariṇāmadhammā”ti.Asassatā vipariṇāmadhammā”ti.

Nāddasāsiṁ anositaṁ.Nāddasāsiṁ anositaṁ.Tenāha bhagavā—Tenāha bhagavā—“Samantamasāro loko,“Samantamasāro loko,

disā sabbā sameritā;disā sabbā sameritā;Icchaṁ bhavanamattano,Icchaṁ bhavanamattano,nāddasāsiṁ anositan”ti.nāddasāsiṁ anositan”ti.

<b>Osāne tveva byāruddhe,</b><b>Osāne tveva byāruddhe,</b><b>disvā me aratī ahu;</b><b>disvā me aratī ahu;</b><b>Athettha sallamaddakkhiṁ,</b><b>Athettha sallamaddakkhiṁ,</b>

<b>duddasaṁ hadayassitaṁ.</b><b>duddasaṁ hadayassitaṁ.</b><b>Osāne tveva byāruddhe</b>ti.<b>Osāne tveva byāruddhe</b>ti.<b>Osāne tvevā</b>ti sabbaṁ yobbaññaṁ jarā osāpeti, sabbaṁ ārogyaṁ byādhi osāpeti, sabbaṁ jīvitaṁ maraṇaṁ osāpeti, sabbaṁ lābhaṁ alābho osāpeti, sabbaṁ yasaṁ ayaso osāpeti, sabbaṁ pasaṁsaṁ nindā osāpeti, sabbaṁ sukhaṁ dukkhaṁ osāpetīti—<b>Osāne tvevā</b>ti sabbaṁ yobbaññaṁ jarā osāpeti, sabbaṁ ārogyaṁ byādhi osāpeti, sabbaṁ jīvitaṁ maraṇaṁ osāpeti, sabbaṁ lābhaṁ alābho osāpeti, sabbaṁ yasaṁ ayaso osāpeti, sabbaṁ pasaṁsaṁ nindā osāpeti, sabbaṁ sukhaṁ dukkhaṁ osāpetīti—

osāne tveva.osāne tveva.<b>Byāruddhe</b>ti yobbaññakāmā sattā jarāya paṭiviruddhā, ārogyakāmā sattā byādhinā paṭiviruddhā, jīvitukāmā sattā maraṇena paṭiviruddhā, lābhakāmā sattā alābhena paṭiviruddhā, yasakāmā sattā ayasena paṭiviruddhā, pasaṁsakāmā sattā nindāya paṭiviruddhā, sukhakāmā sattā dukkhena paṭiviruddhā āhatā paccāhatā āghātitā paccāghātitāti—<b>Byāruddhe</b>ti yobbaññakāmā sattā jarāya paṭiviruddhā, ārogyakāmā sattā byādhinā paṭiviruddhā, jīvitukāmā sattā maraṇena paṭiviruddhā, lābhakāmā sattā alābhena paṭiviruddhā, yasakāmā sattā ayasena paṭiviruddhā, pasaṁsakāmā sattā nindāya paṭiviruddhā, sukhakāmā sattā dukkhena paṭiviruddhā āhatā paccāhatā āghātitā paccāghātitāti—osāne tveva byāruddhe.osāne tveva byāruddhe.

<b>Disvā me aratī ahū</b>ti.<b>Disvā me aratī ahū</b>ti.<b>Disvā</b>ti disvā passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—<b>Disvā</b>ti disvā passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—disvā.disvā.

<b>Me aratī</b>ti yā arati yā anabhirati yā anabhiramanā yā ukkaṇṭhitā yā paritasitā <b>ahū</b>ti—<b>Me aratī</b>ti yā arati yā anabhirati yā anabhiramanā yā ukkaṇṭhitā yā paritasitā <b>ahū</b>ti—disvā me aratī ahu.disvā me aratī ahu.<b>Athettha sallamaddakkhin</b>ti.<b>Athettha sallamaddakkhin</b>ti.

<b>Athā</b>ti padasandhi …pe… padānupubbatāpetaṁ—<b>Athā</b>ti padasandhi …pe… padānupubbatāpetaṁ—