巴利《小部》· 小义释第 80 阅读页 · CND23 · Khaggavisāṇasuttaniddesa · 12/17

Imesu tīsu ñāṇaṁ paṭibhānapaṭisambhidā.Imesu tīsu ñāṇaṁ paṭibhānapaṭisambhidā.So paccekasambuddho imāya paṭibhānapaṭisambhidāya upeto samupeto upāgato samupāgato upapanno samupapanno samannāgato.So paccekasambuddho imāya paṭibhānapaṭisambhidāya upeto samupeto upāgato samupāgato upapanno samupapanno samannāgato.Tasmā paccekasambuddho paṭibhānavā.Tasmā paccekasambuddho paṭibhānavā.

Yassa pariyatti natthi paripucchā natthi adhigamo natthi, kiṁ tassa paṭibhāyissatīti—Yassa pariyatti natthi paripucchā natthi adhigamo natthi, kiṁ tassa paṭibhāyissatīti—mittaṁ uḷāraṁ paṭibhānavantaṁ.mittaṁ uḷāraṁ paṭibhānavantaṁ.<b>Aññāya atthāni vineyya kaṅkhan</b>ti attatthaṁ aññāya paratthaṁ aññāya ubhayatthaṁ aññāya diṭṭhadhammikatthaṁ aññāya samparāyikatthaṁ aññāya paramatthaṁ aññāya abhiññāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā kaṅkhaṁ vineyya paṭivineyya pajaheyya vinodeyya byantīkareyya anabhāvaṁ gameyyāti—<b>Aññāya atthāni vineyya kaṅkhan</b>ti attatthaṁ aññāya paratthaṁ aññāya ubhayatthaṁ aññāya diṭṭhadhammikatthaṁ aññāya samparāyikatthaṁ aññāya paramatthaṁ aññāya abhiññāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā kaṅkhaṁ vineyya paṭivineyya pajaheyya vinodeyya byantīkareyya anabhāvaṁ gameyyāti—

aññāya atthāni vineyya kaṅkhaṁ, eko care khaggavisāṇakappo.aññāya atthāni vineyya kaṅkhaṁ, eko care khaggavisāṇakappo.Tenāha so paccekasambuddho—Tenāha so paccekasambuddho—“Bahussutaṁ dhammadharaṁ bhajetha,“Bahussutaṁ dhammadharaṁ bhajetha,

Mittaṁ uḷāraṁ paṭibhānavantaṁ;Mittaṁ uḷāraṁ paṭibhānavantaṁ;Aññāya atthāni vineyya kaṅkhaṁ,Aññāya atthāni vineyya kaṅkhaṁ,Eko care khaggavisāṇakappo”ti.Eko care khaggavisāṇakappo”ti.

<b>Khiḍḍaṁ ratiṁ kāmasukhañca loke,</b><b>Khiḍḍaṁ ratiṁ kāmasukhañca loke,</b><b>Analaṅkaritvā anapekkhamāno;</b><b>Analaṅkaritvā anapekkhamāno;</b><b>Vibhūsaṭṭhānā virato saccavādī,</b><b>Vibhūsaṭṭhānā virato saccavādī,</b>

<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b><b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b><b>Khiḍḍaṁ ratiṁ kāmasukhañca loke</b>ti.<b>Khiḍḍaṁ ratiṁ kāmasukhañca loke</b>ti.<b>Khiḍḍā</b>ti dve khiḍḍā—<b>Khiḍḍā</b>ti dve khiḍḍā—

kāyikā khiḍḍā ca vācasikā khiḍḍā ca …pe…kāyikā khiḍḍā ca vācasikā khiḍḍā ca …pe…ayaṁ kāyikā khiḍḍā …pe…ayaṁ kāyikā khiḍḍā …pe…ayaṁ vācasikā khiḍḍā.ayaṁ vācasikā khiḍḍā.

<b>Ratī</b>ti anukkaṇṭhitādhivacanametaṁ—<b>Ratī</b>ti anukkaṇṭhitādhivacanametaṁ—ratīti.ratīti.<b>Kāmasukhan</b>ti vuttañhetaṁ bhagavatā—<b>Kāmasukhan</b>ti vuttañhetaṁ bhagavatā—

“pañcime, bhikkhave, kāmaguṇā.“pañcime, bhikkhave, kāmaguṇā.Katame pañca?Katame pañca?Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā,Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā,

sotaviññeyyā saddā …pe…sotaviññeyyā saddā …pe…ghānaviññeyyā gandhā …ghānaviññeyyā gandhā …jivhāviññeyyā rasā …jivhāviññeyyā rasā …

kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā.kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā.Ime kho, bhikkhave, pañca kāmaguṇā.Ime kho, bhikkhave, pañca kāmaguṇā.Yaṁ kho, bhikkhave, ime pañca kāmaguṇe paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ, idaṁ vuccati kāmasukhaṁ”.Yaṁ kho, bhikkhave, ime pañca kāmaguṇe paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ, idaṁ vuccati kāmasukhaṁ”.

<b>Loke</b>ti manussaloketi—<b>Loke</b>ti manussaloketi—khiḍḍaṁ ratiṁ kāmasukhañca loke.khiḍḍaṁ ratiṁ kāmasukhañca loke.<b>Analaṅkaritvā anapekkhamāno</b>ti khiḍḍañca ratiñca kāmasukhañca loke analaṅkaritvā anapekkho hutvā pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvāti—<b>Analaṅkaritvā anapekkhamāno</b>ti khiḍḍañca ratiñca kāmasukhañca loke analaṅkaritvā anapekkho hutvā pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvāti—

analaṅkaritvā anapekkhamāno.analaṅkaritvā anapekkhamāno.<b>Vibhūsaṭṭhānā virato saccavādī</b>ti.<b>Vibhūsaṭṭhānā virato saccavādī</b>ti.<b>Vibhūsā</b>ti dve vibhūsā—<b>Vibhūsā</b>ti dve vibhūsā—

atthi agārikavibhūsā atthi anāgārikavibhūsā.atthi agārikavibhūsā atthi anāgārikavibhūsā.Katamā agārikavibhūsā?Katamā agārikavibhūsā?Kesā ca massū ca mālāgandhañca vilepanañca ābharaṇañca pilandhanañca vatthañca pārupanañca veṭhanañca ucchādanaṁ parimaddanaṁ nhāpanaṁ sambāhanaṁ ādāsaṁ añjanaṁ mālāgandhavilepanaṁ mukhacuṇṇaṁ mukhalepanaṁ hatthabandhaṁ sikhābandhaṁ daṇḍaṁ nāḷikaṁ khaggaṁ chattaṁ citrupāhanaṁ uṇhīsaṁ maṇiṁ vāḷabījaniṁ odātāni vatthāni dīghadasāni iti vā—Kesā ca massū ca mālāgandhañca vilepanañca ābharaṇañca pilandhanañca vatthañca pārupanañca veṭhanañca ucchādanaṁ parimaddanaṁ nhāpanaṁ sambāhanaṁ ādāsaṁ añjanaṁ mālāgandhavilepanaṁ mukhacuṇṇaṁ mukhalepanaṁ hatthabandhaṁ sikhābandhaṁ daṇḍaṁ nāḷikaṁ khaggaṁ chattaṁ citrupāhanaṁ uṇhīsaṁ maṇiṁ vāḷabījaniṁ odātāni vatthāni dīghadasāni iti vā—

ayaṁ agārikavibhūsā.ayaṁ agārikavibhūsā.Katamā anāgārikavibhūsā?Katamā anāgārikavibhūsā?Cīvaramaṇḍanā pattamaṇḍanā senāsanamaṇḍanā imassa vā pūtikāyassa bāhirānaṁ vā parikkhārānaṁ maṇḍanā vibhūsanā keḷanā parikeḷanā gaddhikatā gaddhikattaṁ capalatā cāpalyaṁ—Cīvaramaṇḍanā pattamaṇḍanā senāsanamaṇḍanā imassa vā pūtikāyassa bāhirānaṁ vā parikkhārānaṁ maṇḍanā vibhūsanā keḷanā parikeḷanā gaddhikatā gaddhikattaṁ capalatā cāpalyaṁ—

ayaṁ anāgārikavibhūsā.ayaṁ anāgārikavibhūsā.<b>Saccavādī</b>ti so paccekasambuddho saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṁvādako lokassa, vibhūsaṭṭhānā ārato virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto, vimariyādikatena cetasā viharatīti—<b>Saccavādī</b>ti so paccekasambuddho saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṁvādako lokassa, vibhūsaṭṭhānā ārato virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto, vimariyādikatena cetasā viharatīti—vibhūsaṭṭhānā virato saccavādī, eko care khaggavisāṇakappo.vibhūsaṭṭhānā virato saccavādī, eko care khaggavisāṇakappo.

Tenāha so paccekasambuddho—Tenāha so paccekasambuddho—“Khiḍḍaṁ ratiṁ kāmasukhañca loke,“Khiḍḍaṁ ratiṁ kāmasukhañca loke,Analaṅkaritvā anapekkhamāno;Analaṅkaritvā anapekkhamāno;

Vibhūsaṭṭhānā virato saccavādī,Vibhūsaṭṭhānā virato saccavādī,Eko care khaggavisāṇakappo”ti.Eko care khaggavisāṇakappo”ti.<b>Puttañca dāraṁ pitarañca mātaraṁ,</b><b>Puttañca dāraṁ pitarañca mātaraṁ,</b>

<b>Dhanāni dhaññāni ca bandhavāni;</b><b>Dhanāni dhaññāni ca bandhavāni;</b><b>Hitvāna kāmāni yathodhikāni,</b><b>Hitvāna kāmāni yathodhikāni,</b><b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b><b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>

<b>Puttañca dāraṁ pitarañca mātaran</b>ti.<b>Puttañca dāraṁ pitarañca mātaran</b>ti.<b>Puttā</b>ti cattāro puttā—<b>Puttā</b>ti cattāro puttā—atrajo putto, khettajo putto, dinnako putto, antevāsiko putto.atrajo putto, khettajo putto, dinnako putto, antevāsiko putto.

<b>Dārā</b> vuccanti bhariyāyo.<b>Dārā</b> vuccanti bhariyāyo.<b>Pitā</b>ti yo so janako.<b>Pitā</b>ti yo so janako.<b>Mātā</b>ti yā sā janikāti—<b>Mātā</b>ti yā sā janikāti—

puttañca dāraṁ pitarañca mātaraṁ.puttañca dāraṁ pitarañca mātaraṁ.<b>Dhanāni dhaññāni ca bandhavānī</b>ti dhanāni vuccanti hiraññaṁ suvaṇṇaṁ muttā maṇi veḷuriyo saṅkho silā pavāḷaṁ rajataṁ jātarūpaṁ lohitaṅgo masāragallaṁ.<b>Dhanāni dhaññāni ca bandhavānī</b>ti dhanāni vuccanti hiraññaṁ suvaṇṇaṁ muttā maṇi veḷuriyo saṅkho silā pavāḷaṁ rajataṁ jātarūpaṁ lohitaṅgo masāragallaṁ.Dhaññāni vuccanti pubbaṇṇaṁ aparaṇṇaṁ.Dhaññāni vuccanti pubbaṇṇaṁ aparaṇṇaṁ.

<b>Pubbaṇṇaṁ</b> nāma sāli vīhi yavo godhumo kaṅgu varako kudrūsako.<b>Pubbaṇṇaṁ</b> nāma sāli vīhi yavo godhumo kaṅgu varako kudrūsako.<b>Aparaṇṇaṁ</b> nāma sūpeyyaṁ.<b>Aparaṇṇaṁ</b> nāma sūpeyyaṁ.<b>Bandhavānī</b>ti cattāro bandhavā—<b>Bandhavānī</b>ti cattāro bandhavā—

ñātibandhavāpi bandhu, gottabandhavāpi bandhu, mittabandhavāpi bandhu, sippabandhavāpi bandhūti—ñātibandhavāpi bandhu, gottabandhavāpi bandhu, mittabandhavāpi bandhu, sippabandhavāpi bandhūti—dhanāni dhaññāni ca bandhavāni.dhanāni dhaññāni ca bandhavāni.<b>Hitvāna kāmāni yathodhikānī</b>ti.<b>Hitvāna kāmāni yathodhikānī</b>ti.

<b>Kāmā</b>ti uddānato dve kāmā—<b>Kāmā</b>ti uddānato dve kāmā—vatthukāmā ca kilesakāmā ca …pe…vatthukāmā ca kilesakāmā ca …pe…ime vuccanti vatthukāmā …pe…ime vuccanti vatthukāmā …pe…

ime vuccanti kilesakāmā.ime vuccanti kilesakāmā.<b>Hitvāna kāmānī</b>ti vatthukāme parijānitvā, kilesakāme pahāya pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvā.<b>Hitvāna kāmānī</b>ti vatthukāme parijānitvā, kilesakāme pahāya pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvā.<b>Hitvāna kāmāni yathodhikānī</b>ti sotāpattimaggena ye kilesā pahīnā, te kilese na puneti na pacceti na paccāgacchati;<b>Hitvāna kāmāni yathodhikānī</b>ti sotāpattimaggena ye kilesā pahīnā, te kilese na puneti na pacceti na paccāgacchati;

sakadāgāmimaggena ye kilesā pahīnā …pe…sakadāgāmimaggena ye kilesā pahīnā …pe…anāgāmimaggena ye kilesā pahīnā …anāgāmimaggena ye kilesā pahīnā …arahattamaggena ye kilesā pahīnā, te kilese na puneti na pacceti na paccāgacchatīti—arahattamaggena ye kilesā pahīnā, te kilese na puneti na pacceti na paccāgacchatīti—

hitvāna kāmāni yathodhikāni, eko care khaggavisāṇakappo.hitvāna kāmāni yathodhikāni, eko care khaggavisāṇakappo.Tenāha so paccekasambuddho—Tenāha so paccekasambuddho—“Puttañca dāraṁ pitarañca mātaraṁ,“Puttañca dāraṁ pitarañca mātaraṁ,

Dhanāni dhaññāni ca bandhavāni;Dhanāni dhaññāni ca bandhavāni;Hitvāna kāmāni yathodhikāni,Hitvāna kāmāni yathodhikāni,Eko care khaggavisāṇakappo”ti.Eko care khaggavisāṇakappo”ti.

<b>Saṅgo eso parittamettha sokhyaṁ,</b><b>Saṅgo eso parittamettha sokhyaṁ,</b><b>Appassādo dukkhamettha bhiyyo;</b><b>Appassādo dukkhamettha bhiyyo;</b><b>Gaḷo eso iti ñatvā matimā</b>,<b>Gaḷo eso iti ñatvā matimā</b>,

<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b><b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b><b>Saṅgo eso parittamettha sokhyan</b>ti saṅgoti vā baḷisanti vā āmisanti vā laggananti vā palibodhoti vā, pañcannetaṁ kāmaguṇānaṁ adhivacanaṁ.<b>Saṅgo eso parittamettha sokhyan</b>ti saṅgoti vā baḷisanti vā āmisanti vā laggananti vā palibodhoti vā, pañcannetaṁ kāmaguṇānaṁ adhivacanaṁ.<b>Parittamettha sokhyan</b>ti vuttañhetaṁ bhagavatā—<b>Parittamettha sokhyan</b>ti vuttañhetaṁ bhagavatā—

“pañcime, bhikkhave, kāmaguṇā.“pañcime, bhikkhave, kāmaguṇā.Katame pañca?Katame pañca?Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā …pe…Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā …pe…

kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā.kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā.Ime kho, bhikkhave, pañca kāmaguṇā.Ime kho, bhikkhave, pañca kāmaguṇā.Yaṁ kho, bhikkhave, ime pañca kāmaguṇe paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ, idaṁ vuccati kāmasukhaṁ.Yaṁ kho, bhikkhave, ime pañca kāmaguṇe paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ, idaṁ vuccati kāmasukhaṁ.

Appakaṁ etaṁ sukhaṁ, parittakaṁ etaṁ sukhaṁ, thokakaṁ etaṁ sukhaṁ, omakaṁ etaṁ sukhaṁ, lāmakaṁ etaṁ sukhaṁ, chatukkaṁ etaṁ sukhan”ti—Appakaṁ etaṁ sukhaṁ, parittakaṁ etaṁ sukhaṁ, thokakaṁ etaṁ sukhaṁ, omakaṁ etaṁ sukhaṁ, lāmakaṁ etaṁ sukhaṁ, chatukkaṁ etaṁ sukhan”ti—saṅgo eso parittamettha sokhyaṁ.saṅgo eso parittamettha sokhyaṁ.<b>Appassādo dukkhamettha bhiyyo</b>ti appassādā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā;<b>Appassādo dukkhamettha bhiyyo</b>ti appassādā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā;

ādīnavo ettha bhiyyo.ādīnavo ettha bhiyyo.Aṭṭhikaṅkalūpamā kāmā vuttā bhagavatā, maṁsapesūpamā kāmā vuttā bhagavatā, tiṇukkūpamā kāmā vuttā bhagavatā, aṅgārakāsūpamā kāmā vuttā bhagavatā, supinakūpamā kāmā vuttā bhagavatā, yācitakūpamā kāmā vuttā bhagavatā, rukkhaphalūpamā kāmā vuttā bhagavatā, asisūnūpamā kāmā vuttā bhagavatā, sattisūlūpamā kāmā vuttā bhagavatā, sappasirūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyoti—Aṭṭhikaṅkalūpamā kāmā vuttā bhagavatā, maṁsapesūpamā kāmā vuttā bhagavatā, tiṇukkūpamā kāmā vuttā bhagavatā, aṅgārakāsūpamā kāmā vuttā bhagavatā, supinakūpamā kāmā vuttā bhagavatā, yācitakūpamā kāmā vuttā bhagavatā, rukkhaphalūpamā kāmā vuttā bhagavatā, asisūnūpamā kāmā vuttā bhagavatā, sattisūlūpamā kāmā vuttā bhagavatā, sappasirūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyoti—

appassādo dukkhamettha bhiyyo.appassādo dukkhamettha bhiyyo.<b>Gaḷo eso iti ñatvā matimā</b>ti gaḷoti vā baḷisanti vā āmisanti vā laggananti vā bandhananti vā palibodhoti vā, pañcannetaṁ kāmaguṇānaṁ adhivacanaṁ.<b>Gaḷo eso iti ñatvā matimā</b>ti gaḷoti vā baḷisanti vā āmisanti vā laggananti vā bandhananti vā palibodhoti vā, pañcannetaṁ kāmaguṇānaṁ adhivacanaṁ.<b>Itī</b>ti padasandhi padasaṁsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatāpetaṁ itīti.<b>Itī</b>ti padasandhi padasaṁsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatāpetaṁ itīti.

<b>Matimā</b>ti paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī vibhāvī medhāvī.<b>Matimā</b>ti paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī vibhāvī medhāvī.<b>Gaḷo eso iti ñatvā matimā</b>ti matimā gaḷoti ñatvā baḷisanti ñatvā āmisanti ñatvā laggananti ñatvā bandhananti ñatvā palibodhoti ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—<b>Gaḷo eso iti ñatvā matimā</b>ti matimā gaḷoti ñatvā baḷisanti ñatvā āmisanti ñatvā laggananti ñatvā bandhananti ñatvā palibodhoti ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—gaḷo eso iti ñatvā matimā, eko care khaggavisāṇakappo.gaḷo eso iti ñatvā matimā, eko care khaggavisāṇakappo.

Tenāha so paccekasambuddho—Tenāha so paccekasambuddho—“Saṅgo eso parittamettha sokhyaṁ,“Saṅgo eso parittamettha sokhyaṁ,Appassādo dukkhamettha bhiyyo;Appassādo dukkhamettha bhiyyo;

Gaḷo eso iti ñatvā matimā,Gaḷo eso iti ñatvā matimā,Eko care khaggavisāṇakappo”ti.Eko care khaggavisāṇakappo”ti.<b>Sandālayitvāna saṁyojanāni,</b><b>Sandālayitvāna saṁyojanāni,</b>

<b>Jālaṁva bhetvā salilambucārī;</b><b>Jālaṁva bhetvā salilambucārī;</b><b>Aggīva daḍḍhaṁ anivattamāno,</b><b>Aggīva daḍḍhaṁ anivattamāno,</b><b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b><b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>

<b>Sandālayitvāna saṁyojanānī</b>ti dasa saṁyojanāni—<b>Sandālayitvāna saṁyojanānī</b>ti dasa saṁyojanāni—