巴利《小部》· 小义释第 32 阅读页 · CND10 · 6. Upasīvamāṇavapucchāniddesa · 2/3

<b>Taṇhakkhayaṁ nattamahābhipassā</b>ti.<b>Taṇhakkhayaṁ nattamahābhipassā</b>ti.<b>Taṇhā</b>ti rūpataṇhā …pe… dhammataṇhā.<b>Taṇhā</b>ti rūpataṇhā …pe… dhammataṇhā.<b>Nattaṁ</b> vuccati ratti.<b>Nattaṁ</b> vuccati ratti.

<b>Aho</b>ti divaso.<b>Aho</b>ti divaso.Rattiñca divā ca taṇhakkhayaṁ rāgakkhayaṁ dosakkhayaṁ mohakkhayaṁ gatikkhayaṁ upapattikkhayaṁ paṭisandhikkhayaṁ bhavakkhayaṁ saṁsārakkhayaṁ vaṭṭakkhayaṁ passa abhipassa dakkha olokaya nijjhāya upaparikkhāti—Rattiñca divā ca taṇhakkhayaṁ rāgakkhayaṁ dosakkhayaṁ mohakkhayaṁ gatikkhayaṁ upapattikkhayaṁ paṭisandhikkhayaṁ bhavakkhayaṁ saṁsārakkhayaṁ vaṭṭakkhayaṁ passa abhipassa dakkha olokaya nijjhāya upaparikkhāti—taṇhakkhayaṁ nattamahābhipassa.taṇhakkhayaṁ nattamahābhipassa.

Tenāha bhagavā—Tenāha bhagavā—“Ākiñcaññaṁ pekkhamāno satimā,“Ākiñcaññaṁ pekkhamāno satimā,(upasīvāti bhagavā)(upasīvāti bhagavā)

Natthīti nissāya tarassu oghaṁ;Natthīti nissāya tarassu oghaṁ;Kāme pahāya virato kathāhi,Kāme pahāya virato kathāhi,Taṇhakkhayaṁ nattamahābhipassā”ti.Taṇhakkhayaṁ nattamahābhipassā”ti.

<b>Sabbesu kāmesu yo vītarāgo,</b><b>Sabbesu kāmesu yo vītarāgo,</b>(iccāyasmā upasīvo)(iccāyasmā upasīvo)<b>Ākiñcaññaṁ nissito hitvā maññaṁ;</b><b>Ākiñcaññaṁ nissito hitvā maññaṁ;</b>

<b>Saññāvimokkhe paramedhimutto,</b><b>Saññāvimokkhe paramedhimutto,</b><b>Tiṭṭhe nu so tattha anānuyāyī.</b><b>Tiṭṭhe nu so tattha anānuyāyī.</b><b>Sabbesu kāmesu yo vītarāgo</b>ti.<b>Sabbesu kāmesu yo vītarāgo</b>ti.

<b>Sabbesū</b>ti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādiyanavacanametaṁ sabbesūti.<b>Sabbesū</b>ti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādiyanavacanametaṁ sabbesūti.<b>Kāmesū</b>ti <b>kāmā</b>ti uddānato dve kāmā—<b>Kāmesū</b>ti <b>kāmā</b>ti uddānato dve kāmā—vatthukāmā ca kilesakāmā ca …pe…vatthukāmā ca kilesakāmā ca …pe…

ime vuccanti vatthukāmā …pe…ime vuccanti vatthukāmā …pe…ime vuccanti kilesakāmā.ime vuccanti kilesakāmā.Sabbesu kāmesu yo vītarāgoti.Sabbesu kāmesu yo vītarāgoti.

Sabbesu kāmesu yo vītarāgo vigatarāgo cattarāgo vantarāgo muttarāgo pahīnarāgo paṭinissaṭṭharāgo vikkhambhanatoti—Sabbesu kāmesu yo vītarāgo vigatarāgo cattarāgo vantarāgo muttarāgo pahīnarāgo paṭinissaṭṭharāgo vikkhambhanatoti—sabbesu kāmesu yo vītarāgo.sabbesu kāmesu yo vītarāgo.<b>Iccāyasmā upasīvo</b>ti.<b>Iccāyasmā upasīvo</b>ti.

<b>Iccā</b>ti padasandhi …pe….<b>Iccā</b>ti padasandhi …pe….<b>Āyasmā</b>ti piyavacanaṁ …pe….<b>Āyasmā</b>ti piyavacanaṁ …pe….<b>Upasīvo</b>ti tassa brāhmaṇassa nāmaṁ …pe… abhilāpoti—<b>Upasīvo</b>ti tassa brāhmaṇassa nāmaṁ …pe… abhilāpoti—

iccāyasmā upasīvo.iccāyasmā upasīvo.<b>Ākiñcaññaṁ nissito hitvā maññan</b>ti.<b>Ākiñcaññaṁ nissito hitvā maññan</b>ti.Heṭṭhimā cha samāpattiyo hitvā cajitvā pariccajitvā atikkamitvā samatikkamitvā vītivattitvā ākiñcaññāyatanasamāpattiṁ nissito allīno upagato samupagato ajjhosito adhimuttoti—Heṭṭhimā cha samāpattiyo hitvā cajitvā pariccajitvā atikkamitvā samatikkamitvā vītivattitvā ākiñcaññāyatanasamāpattiṁ nissito allīno upagato samupagato ajjhosito adhimuttoti—

ākiñcaññaṁ nissito hitvā maññaṁ.ākiñcaññaṁ nissito hitvā maññaṁ.<b>Saññāvimokkhe paramedhimutto</b>ti saññāvimokkhā vuccanti satta saññāsamāpattiyo.<b>Saññāvimokkhe paramedhimutto</b>ti saññāvimokkhā vuccanti satta saññāsamāpattiyo.Tāsaṁ saññāsamāpattīnaṁ ākiñcaññāyatanasamāpattivimokkho aggo ca seṭṭho ca viseṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca, parame agge seṭṭhe viseṭṭhe pāmokkhe uttame pavare adhimuttivimokkhena adhimutto tatrādhimutto tadadhimutto taccarito tabbahulo taggaruko tanninno tappoṇo tappabbhāro tadadhimutto tadadhipateyyoti—Tāsaṁ saññāsamāpattīnaṁ ākiñcaññāyatanasamāpattivimokkho aggo ca seṭṭho ca viseṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca, parame agge seṭṭhe viseṭṭhe pāmokkhe uttame pavare adhimuttivimokkhena adhimutto tatrādhimutto tadadhimutto taccarito tabbahulo taggaruko tanninno tappoṇo tappabbhāro tadadhimutto tadadhipateyyoti—

saññāvimokkhe paramedhimutto.saññāvimokkhe paramedhimutto.<b>Tiṭṭhe nu so tattha anānuyāyī</b>ti.<b>Tiṭṭhe nu so tattha anānuyāyī</b>ti.<b>Tiṭṭhe nū</b>ti saṁsayapucchā vimatipucchā dveḷhakapucchā anekaṁsapucchā, “evaṁ nu kho, nanu kho, kiṁ nu kho, kathaṁ nu kho”ti—<b>Tiṭṭhe nū</b>ti saṁsayapucchā vimatipucchā dveḷhakapucchā anekaṁsapucchā, “evaṁ nu kho, nanu kho, kiṁ nu kho, kathaṁ nu kho”ti—

tiṭṭhe nu.tiṭṭhe nu.<b>Tatthā</b>ti ākiñcaññāyatane.<b>Tatthā</b>ti ākiñcaññāyatane.<b>Anānuyāyī</b>ti anānuyāyī aviccamāno avigacchamāno anantaradhāyamāno aparihāyamāno …pe….<b>Anānuyāyī</b>ti anānuyāyī aviccamāno avigacchamāno anantaradhāyamāno aparihāyamāno …pe….

Atha vā arajjamāno adussamāno amuyhamāno akilissamānoti—Atha vā arajjamāno adussamāno amuyhamāno akilissamānoti—tiṭṭhe nu so tattha anānuyāyī.tiṭṭhe nu so tattha anānuyāyī.Tenāha so brāhmaṇo—Tenāha so brāhmaṇo—

“Sabbesu kāmesu yo vītarāgo,“Sabbesu kāmesu yo vītarāgo,(iccāyasmā upasīvo)(iccāyasmā upasīvo)Ākiñcaññaṁ nissito hitvā maññaṁ;Ākiñcaññaṁ nissito hitvā maññaṁ;

Saññāvimokkhe paramedhimutto,Saññāvimokkhe paramedhimutto,Tiṭṭhe nu so tattha anānuyāyī”ti.Tiṭṭhe nu so tattha anānuyāyī”ti.<b>Sabbesu kāmesu yo vītarāgo,</b><b>Sabbesu kāmesu yo vītarāgo,</b>

(upasīvāti bhagavā)(upasīvāti bhagavā)<b>Ākiñcaññaṁ nissito hitvā maññaṁ;</b><b>Ākiñcaññaṁ nissito hitvā maññaṁ;</b><b>Saññāvimokkhe paramedhimutto,</b><b>Saññāvimokkhe paramedhimutto,</b>

<b>Tiṭṭheyya so tattha anānuyāyī.</b><b>Tiṭṭheyya so tattha anānuyāyī.</b><b>Sabbesu kāmesu yo vītarāgo</b>ti.<b>Sabbesu kāmesu yo vītarāgo</b>ti.<b>Sabbesū</b>ti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādiyanavacanametaṁ sabbesūti.<b>Sabbesū</b>ti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādiyanavacanametaṁ sabbesūti.

<b>Kāmesū</b>ti <b>kāmā</b>ti uddānato dve kāmā—<b>Kāmesū</b>ti <b>kāmā</b>ti uddānato dve kāmā—vatthukāmā ca kilesakāmā ca …pe…vatthukāmā ca kilesakāmā ca …pe…ime vuccanti vatthukāmā …pe…ime vuccanti vatthukāmā …pe…

ime vuccanti kilesakāmā.ime vuccanti kilesakāmā.<b>Sabbesu kāmesu yo vītarāgo</b>ti sabbesu kāmesu yo vītarāgo …pe…<b>Sabbesu kāmesu yo vītarāgo</b>ti sabbesu kāmesu yo vītarāgo …pe…paṭinissaṭṭharāgo vikkhambhanatoti—paṭinissaṭṭharāgo vikkhambhanatoti—

sabbesu kāmesu yo vītarāgo.sabbesu kāmesu yo vītarāgo.<b>Upasīvāti bhagavā</b>ti.<b>Upasīvāti bhagavā</b>ti.<b>Upasīvā</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.<b>Upasīvā</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.

<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—upasīvāti bhagavā.upasīvāti bhagavā.<b>Ākiñcaññaṁ nissito hitvā maññan</b>ti.<b>Ākiñcaññaṁ nissito hitvā maññan</b>ti.

Heṭṭhimā cha samāpattiyo hitvā cajitvā pariccajitvā atikkamitvā samatikkamitvā vītivattitvā ākiñcaññāyatanasamāpattiṁ nissito allīno upagato samupagato ajjhosito adhimuttoti—Heṭṭhimā cha samāpattiyo hitvā cajitvā pariccajitvā atikkamitvā samatikkamitvā vītivattitvā ākiñcaññāyatanasamāpattiṁ nissito allīno upagato samupagato ajjhosito adhimuttoti—ākiñcaññaṁ nissito hitvā maññaṁ.ākiñcaññaṁ nissito hitvā maññaṁ.<b>Saññāvimokkhe paramedhimutto</b>ti saññāvimokkhā vuccanti satta saññāsamāpattiyo.<b>Saññāvimokkhe paramedhimutto</b>ti saññāvimokkhā vuccanti satta saññāsamāpattiyo.

Tāsaṁ saññāsamāpattīnaṁ ākiñcaññāyatanasamāpattivimokkho aggo ca seṭṭho ca viseṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca, parame agge seṭṭhe viseṭṭhe pāmokkhe uttame pavare adhimuttivimokkhena adhimutto tatrādhimutto tadadhimutto …pe…Tāsaṁ saññāsamāpattīnaṁ ākiñcaññāyatanasamāpattivimokkho aggo ca seṭṭho ca viseṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca, parame agge seṭṭhe viseṭṭhe pāmokkhe uttame pavare adhimuttivimokkhena adhimutto tatrādhimutto tadadhimutto …pe…tadadhipateyyoti—tadadhipateyyoti—saññāvimokkhe paramedhimutto.saññāvimokkhe paramedhimutto.

<b>Tiṭṭheyya so tattha anānuyāyī</b>ti.<b>Tiṭṭheyya so tattha anānuyāyī</b>ti.<b>Tiṭṭheyyā</b>ti tiṭṭheyya saṭṭhikappasahassāni.<b>Tiṭṭheyyā</b>ti tiṭṭheyya saṭṭhikappasahassāni.<b>Tatthā</b>ti ākiñcaññāyatane.<b>Tatthā</b>ti ākiñcaññāyatane.

<b>Anānuyāyī</b>ti anānuyāyī aviccamāno avigacchamāno anantaradhāyamāno aparihāyamāno.<b>Anānuyāyī</b>ti anānuyāyī aviccamāno avigacchamāno anantaradhāyamāno aparihāyamāno.Atha vā arajjamāno adussamāno amuyhamāno akilissamānoti—Atha vā arajjamāno adussamāno amuyhamāno akilissamānoti—tiṭṭheyya so tattha anānuyāyī.tiṭṭheyya so tattha anānuyāyī.

Tenāha bhagavā—Tenāha bhagavā—“Sabbesu kāmesu yo vītarāgo,“Sabbesu kāmesu yo vītarāgo,(upasīvāti bhagavā)(upasīvāti bhagavā)

Ākiñcaññaṁ nissito hitvā maññaṁ;Ākiñcaññaṁ nissito hitvā maññaṁ;Saññāvimokkhe paramedhimutto,Saññāvimokkhe paramedhimutto,Tiṭṭheyya so tattha anānuyāyī”ti.Tiṭṭheyya so tattha anānuyāyī”ti.

<b>Tiṭṭhe ce so tattha anānuyāyī,</b><b>Tiṭṭhe ce so tattha anānuyāyī,</b><b>Pūgampi vassāni samantacakkhu;</b><b>Pūgampi vassāni samantacakkhu;</b><b>Tattheva so sītisiyā vimutto,</b><b>Tattheva so sītisiyā vimutto,</b>

<b>Cavetha viññāṇaṁ tathāvidhassa.</b><b>Cavetha viññāṇaṁ tathāvidhassa.</b><b>Tiṭṭhe ce so tattha anānuyāyī</b>ti sace so tiṭṭheyya saṭṭhikappasahassāni.<b>Tiṭṭhe ce so tattha anānuyāyī</b>ti sace so tiṭṭheyya saṭṭhikappasahassāni.<b>Tatthā</b>ti ākiñcaññāyatane.<b>Tatthā</b>ti ākiñcaññāyatane.

<b>Anānuyāyī</b>ti anānuyāyī aviccamāno avigacchamāno anantaradhāyamāno aparihāyamāno.<b>Anānuyāyī</b>ti anānuyāyī aviccamāno avigacchamāno anantaradhāyamāno aparihāyamāno.Atha vā arajjamāno adussamāno amuyhamāno akilissamānoti—Atha vā arajjamāno adussamāno amuyhamāno akilissamānoti—tiṭṭhe ce so tattha anānuyāyī.tiṭṭhe ce so tattha anānuyāyī.

<b>Pūgampi vassāni samantacakkhū</b>ti.<b>Pūgampi vassāni samantacakkhū</b>ti.<b>Pūgampi vassānī</b>ti pūgampi vassāni bahūni vassāni bahūni vassasatāni bahūni vassasahassāni bahūni vassasatasahassāni bahūni kappāni bahūni kappasatāni bahūni kappasahassāni bahūni kappasatasahassāni.<b>Pūgampi vassānī</b>ti pūgampi vassāni bahūni vassāni bahūni vassasatāni bahūni vassasahassāni bahūni vassasatasahassāni bahūni kappāni bahūni kappasatāni bahūni kappasahassāni bahūni kappasatasahassāni.<b>Samantacakkhū</b>ti samantacakkhu vuccati sabbaññutañāṇaṁ …pe…<b>Samantacakkhū</b>ti samantacakkhu vuccati sabbaññutañāṇaṁ …pe…

tathāgato tena samantacakkhūti—tathāgato tena samantacakkhūti—pūgampi vassāni samantacakkhu.pūgampi vassāni samantacakkhu.<b>Tattheva so sītisiyā vimutto, cavetha viññāṇaṁ tathāvidhassā</b>ti tattheva so sītibhāvamanuppatto nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo sassatisamaṁ tatheva tiṭṭheyya.<b>Tattheva so sītisiyā vimutto, cavetha viññāṇaṁ tathāvidhassā</b>ti tattheva so sītibhāvamanuppatto nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo sassatisamaṁ tatheva tiṭṭheyya.

Atha vā tassa viññāṇaṁ caveyya ucchijjeyya nasseyya vinasseyya na bhaveyyāti punabbhavapaṭisandhiviññāṇaṁ nibbatteyya kāmadhātuyā vā rūpadhātuyā vā arūpadhātuyā vāti ākiñcaññāyatanaṁ samāpannassa sassatañca ucchedañca pucchati.Atha vā tassa viññāṇaṁ caveyya ucchijjeyya nasseyya vinasseyya na bhaveyyāti punabbhavapaṭisandhiviññāṇaṁ nibbatteyya kāmadhātuyā vā rūpadhātuyā vā arūpadhātuyā vāti ākiñcaññāyatanaṁ samāpannassa sassatañca ucchedañca pucchati.Udāhu tattheva anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyeyya.Udāhu tattheva anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyeyya.Atha vā tassa viññāṇaṁ caveyya puna paṭisandhiviññāṇaṁ nibbatteyya kāmadhātuyā vā rūpadhātuyā vā arūpadhātuyā vāti, ākiñcaññāyatanaṁ upapannassa parinibbānañca paṭisandhiñca pucchati.Atha vā tassa viññāṇaṁ caveyya puna paṭisandhiviññāṇaṁ nibbatteyya kāmadhātuyā vā rūpadhātuyā vā arūpadhātuyā vāti, ākiñcaññāyatanaṁ upapannassa parinibbānañca paṭisandhiñca pucchati.

<b>Tathāvidhassā</b>ti tathāvidhassa tādisassa tassaṇṭhitassa tappakārassa tappaṭibhāgassa ākiñcaññāyatanaṁ upapannassāti—<b>Tathāvidhassā</b>ti tathāvidhassa tādisassa tassaṇṭhitassa tappakārassa tappaṭibhāgassa ākiñcaññāyatanaṁ upapannassāti—tattheva so sītisiyā vimutto, cavetha viññāṇaṁ tathāvidhassa.tattheva so sītisiyā vimutto, cavetha viññāṇaṁ tathāvidhassa.Tenāha so brāhmaṇo—Tenāha so brāhmaṇo—

“Tiṭṭhe ce so tattha anānuyāyī,“Tiṭṭhe ce so tattha anānuyāyī,Pūgampi vassāni samantacakkhu;Pūgampi vassāni samantacakkhu;Tattheva so sītisiyā vimutto,Tattheva so sītisiyā vimutto,

Cavetha viññāṇaṁ tathāvidhassā”ti.Cavetha viññāṇaṁ tathāvidhassā”ti.<b>Acci yathā vātavegena khittā,</b><b>Acci yathā vātavegena khittā,</b>(upasīvāti bhagavā)(upasīvāti bhagavā)

<b>Atthaṁ paleti na upeti saṅkhaṁ;</b><b>Atthaṁ paleti na upeti saṅkhaṁ;</b><b>Evaṁ munī nāmakāyā vimutto,</b><b>Evaṁ munī nāmakāyā vimutto,</b><b>Atthaṁ paleti na upeti saṅkhaṁ.</b><b>Atthaṁ paleti na upeti saṅkhaṁ.</b>

<b>Acci yathā vātavegena khittā</b>ti acci vuccati jālasikhā.<b>Acci yathā vātavegena khittā</b>ti acci vuccati jālasikhā.<b>Vātā</b>ti puratthimā vātā pacchimā vātā uttarā vātā dakkhiṇā vātā sarajā vātā arajā vātā sītā vātā uṇhā vātā parittā vātā adhimattā vātā verambhavātā pakkhavātā supaṇṇavātā tālapaṇṇavātā vidhūpanavātā.<b>Vātā</b>ti puratthimā vātā pacchimā vātā uttarā vātā dakkhiṇā vātā sarajā vātā arajā vātā sītā vātā uṇhā vātā parittā vātā adhimattā vātā verambhavātā pakkhavātā supaṇṇavātā tālapaṇṇavātā vidhūpanavātā.<b>Vātavegena khittā</b>ti vātavegena khittā ukkhittā nunnā paṇunnā khambhitā vikkhambhitāti—<b>Vātavegena khittā</b>ti vātavegena khittā ukkhittā nunnā paṇunnā khambhitā vikkhambhitāti—