巴利《小部》· 无碍解道第 73 阅读页 · PS1.5 · 1.5. Vimokkhakathā · 1/10

PaṭisambhidāmaggaPaṭisambhidāmagga1 Mahāvagga1 Mahāvagga1.5. Vimokkhakathā1.5. Vimokkhakathā1.5.1. Uddesa1.5.1. Uddesa

Purimanidānaṁ.Purimanidānaṁ.“Tayome, bhikkhave, vimokkhā.“Tayome, bhikkhave, vimokkhā.Katame tayo?Katame tayo?

Suññato vimokkho, animitto vimokkho, appaṇihito vimokkho—Suññato vimokkho, animitto vimokkho, appaṇihito vimokkho—ime kho, bhikkhave, tayo vimokkhā.ime kho, bhikkhave, tayo vimokkhā.Api ca aṭṭhasaṭṭhi vimokkhā—Api ca aṭṭhasaṭṭhi vimokkhā—

suññato vimokkho, animitto vimokkho, appaṇihito vimokkho;suññato vimokkho, animitto vimokkho, appaṇihito vimokkho;ajjhattavuṭṭhāno vimokkho, bahiddhāvuṭṭhāno vimokkho, dubhato vuṭṭhāno vimokkho;ajjhattavuṭṭhāno vimokkho, bahiddhāvuṭṭhāno vimokkho, dubhato vuṭṭhāno vimokkho;ajjhattavuṭṭhānā cattāro vimokkhā, bahiddhāvuṭṭhānā cattāro vimokkhā, dubhato vuṭṭhānā cattāro vimokkhā;ajjhattavuṭṭhānā cattāro vimokkhā, bahiddhāvuṭṭhānā cattāro vimokkhā, dubhato vuṭṭhānā cattāro vimokkhā;

ajjhattavuṭṭhānānaṁ anulomā cattāro vimokkhā, bahiddhāvuṭṭhānānaṁ anulomā cattāro vimokkhā, dubhato vuṭṭhānānaṁ anulomā cattāro vimokkhā;ajjhattavuṭṭhānānaṁ anulomā cattāro vimokkhā, bahiddhāvuṭṭhānānaṁ anulomā cattāro vimokkhā, dubhato vuṭṭhānānaṁ anulomā cattāro vimokkhā;ajjhattavuṭṭhānapaṭippassaddhī cattāro vimokkhā, bahiddhāvuṭṭhānapaṭippassaddhī cattāro vimokkhā, dubhato vuṭṭhānapaṭippassaddhī cattāro vimokkhā;ajjhattavuṭṭhānapaṭippassaddhī cattāro vimokkhā, bahiddhāvuṭṭhānapaṭippassaddhī cattāro vimokkhā, dubhato vuṭṭhānapaṭippassaddhī cattāro vimokkhā;rūpī rūpāni passatīti vimokkho, ajjhattaṁ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passatīti vimokkho, subhaṁ teva adhimutto hotīti vimokkho;rūpī rūpāni passatīti vimokkho, ajjhattaṁ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passatīti vimokkho, subhaṁ teva adhimutto hotīti vimokkho;

ākāsānañcāyatanasamāpatti vimokkho, viññāṇañcāyatanasamāpatti vimokkho, ākiñcaññāyatanasamāpatti vimokkho;ākāsānañcāyatanasamāpatti vimokkho, viññāṇañcāyatanasamāpatti vimokkho, ākiñcaññāyatanasamāpatti vimokkho;nevasaññānāsaññāyatanasamāpatti vimokkho, saññāvedayitanirodhasamāpatti vimokkho;nevasaññānāsaññāyatanasamāpatti vimokkho, saññāvedayitanirodhasamāpatti vimokkho;samayavimokkho, asamayavimokkho;samayavimokkho, asamayavimokkho;

sāmayiko vimokkho, asāmayiko vimokkho;sāmayiko vimokkho, asāmayiko vimokkho;kuppo vimokkho, akuppo vimokkho;kuppo vimokkho, akuppo vimokkho;lokiko vimokkho, lokuttaro vimokkho;lokiko vimokkho, lokuttaro vimokkho;

sāsavo vimokkho, anāsavo vimokkho;sāsavo vimokkho, anāsavo vimokkho;sāmiso vimokkho, nirāmiso vimokkho;sāmiso vimokkho, nirāmiso vimokkho;nirāmisānirāmisataro vimokkho, paṇihito vimokkho, appaṇihito vimokkho, paṇihitappaṭippassaddhi vimokkho;nirāmisānirāmisataro vimokkho, paṇihito vimokkho, appaṇihito vimokkho, paṇihitappaṭippassaddhi vimokkho;

saññutto vimokkho, visaññutto vimokkho;saññutto vimokkho, visaññutto vimokkho;ekattavimokkho, nānattavimokkho, saññāvimokkho, ñāṇavimokkho;ekattavimokkho, nānattavimokkho, saññāvimokkho, ñāṇavimokkho;sītisiyāvimokkho, jhānavimokkho, anupādācittassa vimokkho”. [75]sītisiyāvimokkho, jhānavimokkho, anupādācittassa vimokkho”. [75]

1.5.2. Niddesa1.5.2. Niddesa

Katamo <b>suññato vimokkho?</b>Katamo <b>suññato vimokkho?</b>Idha bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati—Idha bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati—“suññamidaṁ attena vā attaniyena vā”ti.“suññamidaṁ attena vā attaniyena vā”ti.

So tattha abhinivesaṁ na karotīti—So tattha abhinivesaṁ na karotīti—suññato vimokkho.suññato vimokkho.Ayaṁ suññato vimokkho.Ayaṁ suññato vimokkho.

Katamo <b>animitto vimokkho?</b>Katamo <b>animitto vimokkho?</b>Idha bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati—Idha bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati—“suññamidaṁ attena vā attaniyena vā”ti.“suññamidaṁ attena vā attaniyena vā”ti.

So tattha nimittaṁ na karotīti—So tattha nimittaṁ na karotīti—animitto vimokkho.animitto vimokkho.Ayaṁ animitto vimokkho.Ayaṁ animitto vimokkho.

Katamo <b>appaṇihito vimokkho?</b>Katamo <b>appaṇihito vimokkho?</b>Idha bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati—Idha bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati—“suññamidaṁ attena vā attaniyena vā”ti.“suññamidaṁ attena vā attaniyena vā”ti.

So tattha paṇidhiṁ na karotīti—So tattha paṇidhiṁ na karotīti—appaṇihito vimokkho.appaṇihito vimokkho.Ayaṁ appaṇihito vimokkho.Ayaṁ appaṇihito vimokkho.

Katamo <b>ajjhattavuṭṭhāno vimokkho?</b>Katamo <b>ajjhattavuṭṭhāno vimokkho?</b>Cattāri jhānāni—Cattāri jhānāni—ayaṁ ajjhattavuṭṭhāno vimokkho.ayaṁ ajjhattavuṭṭhāno vimokkho.

Katamo bahiddhāvuṭṭhāno vimokkho?Katamo bahiddhāvuṭṭhāno vimokkho?Catasso arūpasamāpattiyo—Catasso arūpasamāpattiyo—ayaṁ bahiddhāvuṭṭhāno vimokkho.ayaṁ bahiddhāvuṭṭhāno vimokkho.

Katamo dubhato vuṭṭhāno vimokkho?Katamo dubhato vuṭṭhāno vimokkho?Cattāro ariyamaggā—Cattāro ariyamaggā—ayaṁ dubhato vuṭṭhāno vimokkho.ayaṁ dubhato vuṭṭhāno vimokkho.

Katame <b>ajjhattavuṭṭhānā cattāro vimokkhā?</b>Katame <b>ajjhattavuṭṭhānā cattāro vimokkhā?</b>Paṭhamaṁ jhānaṁ nīvaraṇehi vuṭṭhāti.Paṭhamaṁ jhānaṁ nīvaraṇehi vuṭṭhāti.Dutiyaṁ jhānaṁ vitakkavicārehi vuṭṭhāti.Dutiyaṁ jhānaṁ vitakkavicārehi vuṭṭhāti.

Tatiyaṁ jhānaṁ pītiyā vuṭṭhāti.Tatiyaṁ jhānaṁ pītiyā vuṭṭhāti.Catutthaṁ jhānaṁ sukhadukkhehi vuṭṭhāti.Catutthaṁ jhānaṁ sukhadukkhehi vuṭṭhāti.Ime ajjhattavuṭṭhānā cattāro vimokkhā.Ime ajjhattavuṭṭhānā cattāro vimokkhā.

Katame <b>bahiddhāvuṭṭhānā cattāro vimokkhā?</b>Katame <b>bahiddhāvuṭṭhānā cattāro vimokkhā?</b>Ākāsānañcāyatanasamāpatti rūpasaññāya paṭighasaññāya nānattasaññāya vuṭṭhāti.Ākāsānañcāyatanasamāpatti rūpasaññāya paṭighasaññāya nānattasaññāya vuṭṭhāti.Viññāṇañcāyatanasamāpatti ākāsānañcāyatanasaññāya vuṭṭhāti.Viññāṇañcāyatanasamāpatti ākāsānañcāyatanasaññāya vuṭṭhāti.

Ākiñcaññāyatanasamāpatti viññāṇañcāyatanasaññāya vuṭṭhāti.Ākiñcaññāyatanasamāpatti viññāṇañcāyatanasaññāya vuṭṭhāti.Nevasaññānāsaññāyatanasamāpatti ākiñcaññāyatanasaññāya vuṭṭhāti.Nevasaññānāsaññāyatanasamāpatti ākiñcaññāyatanasaññāya vuṭṭhāti.Ime bahiddhāvuṭṭhānā cattāro vimokkhā.Ime bahiddhāvuṭṭhānā cattāro vimokkhā.

Katame <b>dubhato vuṭṭhānā cattāro vimokkhā?</b>Katame <b>dubhato vuṭṭhānā cattāro vimokkhā?</b>Sotāpattimaggo sakkāyadiṭṭhivicikicchāsīlabbataparāmāsā diṭṭhānusayā vicikicchānusayā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti.Sotāpattimaggo sakkāyadiṭṭhivicikicchāsīlabbataparāmāsā diṭṭhānusayā vicikicchānusayā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti.Sakadāgāmimaggo oḷārikā kāmarāgasaññojanā paṭighasaññojanā oḷārikā kāmarāgānusayā paṭighānusayā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti.Sakadāgāmimaggo oḷārikā kāmarāgasaññojanā paṭighasaññojanā oḷārikā kāmarāgānusayā paṭighānusayā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti.

Anāgāmimaggo anusahagatā kāmarāgasaññojanā paṭighasaññojanā anusahagatā kāmarāgānusayā paṭighānusayā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti.Anāgāmimaggo anusahagatā kāmarāgasaññojanā paṭighasaññojanā anusahagatā kāmarāgānusayā paṭighānusayā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti.Arahattamaggo rūparāgā arūparāgā mānā uddhaccā avijjāya mānānusayā bhavarāgānusayā avijjānusayā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti.Arahattamaggo rūparāgā arūparāgā mānā uddhaccā avijjāya mānānusayā bhavarāgānusayā avijjānusayā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti.

Ime dubhato vuṭṭhānā cattāro vimokkhā.Ime dubhato vuṭṭhānā cattāro vimokkhā.Katame <b>ajjhattavuṭṭhānānaṁ anulomā cattāro vimokkhā?</b>Katame <b>ajjhattavuṭṭhānānaṁ anulomā cattāro vimokkhā?</b>Paṭhamaṁ jhānaṁ paṭilābhatthāya vitakko ca vicāro ca pīti ca sukhañca cittekaggatā ca, dutiyaṁ jhānaṁ paṭilābhatthāya …pe…Paṭhamaṁ jhānaṁ paṭilābhatthāya vitakko ca vicāro ca pīti ca sukhañca cittekaggatā ca, dutiyaṁ jhānaṁ paṭilābhatthāya …pe…

tatiyaṁ jhānaṁ paṭilābhatthāya …pe…tatiyaṁ jhānaṁ paṭilābhatthāya …pe…catutthaṁ jhānaṁ paṭilābhatthāya vitakko ca vicāro ca pīti ca sukhañca cittekaggatā ca—catutthaṁ jhānaṁ paṭilābhatthāya vitakko ca vicāro ca pīti ca sukhañca cittekaggatā ca—ime ajjhattavuṭṭhānānaṁ anulomā cattāro vimokkhā.ime ajjhattavuṭṭhānānaṁ anulomā cattāro vimokkhā.

Katame <b>bahiddhāvuṭṭhānānaṁ anulomā cattāro vimokkhā?</b>Katame <b>bahiddhāvuṭṭhānānaṁ anulomā cattāro vimokkhā?</b>Ākāsānañcāyatanasamāpattiṁ paṭilābhatthāya vitakko ca vicāro ca pīti ca sukhañca cittekaggatā ca, viññāṇañcāyatanasamāpattiṁ …pe…Ākāsānañcāyatanasamāpattiṁ paṭilābhatthāya vitakko ca vicāro ca pīti ca sukhañca cittekaggatā ca, viññāṇañcāyatanasamāpattiṁ …pe…ākiñcaññāyatanasamāpattiṁ …pe…ākiñcaññāyatanasamāpattiṁ …pe…

nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiṁ paṭilābhatthāya vitakko ca vicāro ca pīti ca sukhañca cittekaggatā ca—nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiṁ paṭilābhatthāya vitakko ca vicāro ca pīti ca sukhañca cittekaggatā ca—ime bahiddhāvuṭṭhānānaṁ anulomā cattāro vimokkhā.ime bahiddhāvuṭṭhānānaṁ anulomā cattāro vimokkhā.Katame <b>dubhato vuṭṭhānānaṁ anulomā cattāro vimokkhā?</b>Katame <b>dubhato vuṭṭhānānaṁ anulomā cattāro vimokkhā?</b>

Sotāpattimaggaṁ paṭilābhatthāya <b>aniccānupassanā, dukkhānupassanā, anattānupassanā</b>.Sotāpattimaggaṁ paṭilābhatthāya <b>aniccānupassanā, dukkhānupassanā, anattānupassanā</b>.Sakadāgāmimaggaṁ paṭilābhatthāya …pe…Sakadāgāmimaggaṁ paṭilābhatthāya …pe…anāgāmimaggaṁ paṭilābhatthāya …pe…anāgāmimaggaṁ paṭilābhatthāya …pe…

arahattamaggaṁ paṭilābhatthāya <b>aniccānupassanā, dukkhānupassanā, anattānupassanā</b>—arahattamaggaṁ paṭilābhatthāya <b>aniccānupassanā, dukkhānupassanā, anattānupassanā</b>—ime dubhato vuṭṭhānānaṁ anulomā cattāro vimokkhā.ime dubhato vuṭṭhānānaṁ anulomā cattāro vimokkhā.Katame <b>ajjhattavuṭṭhānapaṭippassaddhī cattāro vimokkhā?</b>Katame <b>ajjhattavuṭṭhānapaṭippassaddhī cattāro vimokkhā?</b>

Paṭhamassa jhānassa paṭilābho vā vipāko vā, dutiyassa jhānassa …pe…Paṭhamassa jhānassa paṭilābho vā vipāko vā, dutiyassa jhānassa …pe…tatiyassa jhānassa …pe…tatiyassa jhānassa …pe…catutthassa jhānassa paṭilābho vā vipāko vā—catutthassa jhānassa paṭilābho vā vipāko vā—

ime ajjhattavuṭṭhānapaṭippassaddhī cattāro vimokkhā.ime ajjhattavuṭṭhānapaṭippassaddhī cattāro vimokkhā.Katame <b>bahiddhāvuṭṭhānapaṭippassaddhī cattāro vimokkhā?</b>Katame <b>bahiddhāvuṭṭhānapaṭippassaddhī cattāro vimokkhā?</b>Ākāsānañcāyatanasamāpattiyā paṭilābho vā vipāko vā, viññāṇañcāyatanasamāpattiyā …pe…Ākāsānañcāyatanasamāpattiyā paṭilābho vā vipāko vā, viññāṇañcāyatanasamāpattiyā …pe…

ākiñcaññāyatanasamāpattiyā …pe…ākiñcaññāyatanasamāpattiyā …pe…nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā paṭilābho vā vipāko vā—nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā paṭilābho vā vipāko vā—ime bahiddhāvuṭṭhānapaṭippassaddhī cattāro vimokkhā.ime bahiddhāvuṭṭhānapaṭippassaddhī cattāro vimokkhā.

Katame <b>dubhato vuṭṭhānapaṭippassaddhī cattāro vimokkhā?</b>Katame <b>dubhato vuṭṭhānapaṭippassaddhī cattāro vimokkhā?</b>Sotāpattimaggassa sotāpattiphalaṁ, sakadāgāmimaggassa sakadāgāmiphalaṁ, anāgāmimaggassa anāgāmiphalaṁ, arahattamaggassa arahattaphalaṁ—Sotāpattimaggassa sotāpattiphalaṁ, sakadāgāmimaggassa sakadāgāmiphalaṁ, anāgāmimaggassa anāgāmiphalaṁ, arahattamaggassa arahattaphalaṁ—ime dubhato vuṭṭhānapaṭippassaddhī cattāro vimokkhā.ime dubhato vuṭṭhānapaṭippassaddhī cattāro vimokkhā.

Kathaṁ <b>rūpī rūpāni passatīti—vimokkho?</b>Kathaṁ <b>rūpī rūpāni passatīti—vimokkho?</b>Idhekacco ajjhattaṁ paccattaṁ nīlanimittaṁ manasikaroti, nīlasaññaṁ paṭilabhati.Idhekacco ajjhattaṁ paccattaṁ nīlanimittaṁ manasikaroti, nīlasaññaṁ paṭilabhati.So taṁ nimittaṁ suggahitaṁ karoti, sūpadhāritaṁ upadhāreti, svāvatthitaṁ avatthāpeti.So taṁ nimittaṁ suggahitaṁ karoti, sūpadhāritaṁ upadhāreti, svāvatthitaṁ avatthāpeti.

So taṁ nimittaṁ suggahitaṁ katvā sūpadhāritaṁ upadhāretvā svāvatthitaṁ avatthāpetvā bahiddhā nīlanimitte cittaṁ upasaṁharati, nīlasaññaṁ paṭilabhati.So taṁ nimittaṁ suggahitaṁ katvā sūpadhāritaṁ upadhāretvā svāvatthitaṁ avatthāpetvā bahiddhā nīlanimitte cittaṁ upasaṁharati, nīlasaññaṁ paṭilabhati.So taṁ nimittaṁ suggahitaṁ karoti, sūpadhāritaṁ upadhāreti, svāvatthitaṁ avatthāpeti.So taṁ nimittaṁ suggahitaṁ karoti, sūpadhāritaṁ upadhāreti, svāvatthitaṁ avatthāpeti.So taṁ nimittaṁ suggahitaṁ katvā upadhāretvā svāvatthitaṁ avatthāpetvā āsevati bhāveti bahulīkaroti.So taṁ nimittaṁ suggahitaṁ katvā upadhāretvā svāvatthitaṁ avatthāpetvā āsevati bhāveti bahulīkaroti.

Tassa evaṁ hoti—Tassa evaṁ hoti—“ajjhattañca bahiddhā ca ubhayamidaṁ rūpan”ti, rūpasaññī hoti.“ajjhattañca bahiddhā ca ubhayamidaṁ rūpan”ti, rūpasaññī hoti.Idhekacco ajjhattaṁ paccattaṁ pītanimittaṁ …pe…Idhekacco ajjhattaṁ paccattaṁ pītanimittaṁ …pe…

lohitanimittaṁ …pe…lohitanimittaṁ …pe…odātanimittaṁ manasikaroti, odātasaññaṁ paṭilabhati.odātanimittaṁ manasikaroti, odātasaññaṁ paṭilabhati.So taṁ nimittaṁ suggahitaṁ karoti, sūpadhāritaṁ upadhāreti, svāvatthitaṁ avatthāpeti.So taṁ nimittaṁ suggahitaṁ karoti, sūpadhāritaṁ upadhāreti, svāvatthitaṁ avatthāpeti.

So taṁ nimittaṁ suggahitaṁ katvā sūpadhāritaṁ upadhāretvā svāvatthitaṁ avatthāpetvā bahiddhā odātanimitte cittaṁ upasaṁharati, odātasaññaṁ paṭilabhati.So taṁ nimittaṁ suggahitaṁ katvā sūpadhāritaṁ upadhāretvā svāvatthitaṁ avatthāpetvā bahiddhā odātanimitte cittaṁ upasaṁharati, odātasaññaṁ paṭilabhati.So taṁ nimittaṁ suggahitaṁ karoti, sūpadhāritaṁ upadhāreti, svāvatthitaṁ avatthāpeti.So taṁ nimittaṁ suggahitaṁ karoti, sūpadhāritaṁ upadhāreti, svāvatthitaṁ avatthāpeti.So taṁ nimittaṁ suggahitaṁ katvā sūpadhāritaṁ upadhāretvā svāvatthitaṁ avatthāpetvā āsevati bhāveti bahulīkaroti.So taṁ nimittaṁ suggahitaṁ katvā sūpadhāritaṁ upadhāretvā svāvatthitaṁ avatthāpetvā āsevati bhāveti bahulīkaroti.

Tassa evaṁ hoti—Tassa evaṁ hoti—“ajjhattañca bahiddhā ca ubhayamidaṁ rūpan”ti, rūpasaññī hoti.“ajjhattañca bahiddhā ca ubhayamidaṁ rūpan”ti, rūpasaññī hoti.