巴利《小部》· 大义释第 39 阅读页 · MND8 · 8. Pasūrasuttaniddesa · 2/4

“mayhaṁ alābho”ti socati,“mayhaṁ alābho”ti socati,“tassa yaso”ti socati,“tassa yaso”ti socati,“mayhaṁ ayaso”ti socati,“mayhaṁ ayaso”ti socati,

“tassa pasaṁsā”ti socati,“tassa pasaṁsā”ti socati,“mayhaṁ nindā”ti socati,“mayhaṁ nindā”ti socati,“tassa sukhan”ti socati,“tassa sukhan”ti socati,

“mayhaṁ dukkhan”ti socati,“mayhaṁ dukkhan”ti socati,“so sakkato garukato mānito pūjito apacito lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṁ, ahamasmi asakkato agarukato amānito apūjito anapacito na lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānan”ti socati kilamati paridevati urattāḷiṁ kandati sammohaṁ āpajjatīti—“so sakkato garukato mānito pūjito apacito lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṁ, ahamasmi asakkato agarukato amānito apūjito anapacito na lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānan”ti socati kilamati paridevati urattāḷiṁ kandati sammohaṁ āpajjatīti—paridevati socati.paridevati socati.

<b>Hīnavādo</b>ti hīnavādo nihīnavādo parihīnavādo parihāpitavādo na paripūravādoti—<b>Hīnavādo</b>ti hīnavādo nihīnavādo parihīnavādo parihāpitavādo na paripūravādoti—paridevati socati hīnavādo.paridevati socati hīnavādo.<b>Upaccagā manti anutthunātī</b>ti.<b>Upaccagā manti anutthunātī</b>ti.

So maṁ vādena vādaṁ accagā upaccagā atikkanto samatikkanto vītivattoti.So maṁ vādena vādaṁ accagā upaccagā atikkanto samatikkanto vītivattoti.Evampi upaccagā manti.Evampi upaccagā manti.Atha vā maṁ vādena vādaṁ abhibhavitvā ajjhottharitvā pariyādiyitvā maddayitvā carati viharati iriyati vattati pāleti yapeti yāpetīti.Atha vā maṁ vādena vādaṁ abhibhavitvā ajjhottharitvā pariyādiyitvā maddayitvā carati viharati iriyati vattati pāleti yapeti yāpetīti.

Evampi upaccagā manti.Evampi upaccagā manti.<b>Anutthunā</b> vuccati vācā palāpo vippalāpo lālappo lālappāyanā lālappāyitattanti—<b>Anutthunā</b> vuccati vācā palāpo vippalāpo lālappo lālappāyanā lālappāyitattanti—upaccagā manti anutthunāti.upaccagā manti anutthunāti.

Tenāha bhagavā—Tenāha bhagavā—“Yamassa vādaṁ parihīnamāhu,“Yamassa vādaṁ parihīnamāhu,Apāhataṁ pañhavimaṁsakāse;Apāhataṁ pañhavimaṁsakāse;

Paridevati socati hīnavādo,Paridevati socati hīnavādo,Upaccagā manti anutthunātī”ti.Upaccagā manti anutthunātī”ti.<b>Ete vivādā samaṇesu jātā,</b><b>Ete vivādā samaṇesu jātā,</b>

<b>Etesu ugghātinighāti hoti;</b><b>Etesu ugghātinighāti hoti;</b><b>Etampi disvā virame kathojjaṁ,</b><b>Etampi disvā virame kathojjaṁ,</b><b>Na haññadatthatthi pasaṁsalābhā.</b><b>Na haññadatthatthi pasaṁsalābhā.</b>

<b>Ete vivādā samaṇesu jātā</b>ti.<b>Ete vivādā samaṇesu jātā</b>ti.<b>Samaṇā</b>ti ye keci ito bahiddhā paribbajūpagatā paribbajasamāpannā.<b>Samaṇā</b>ti ye keci ito bahiddhā paribbajūpagatā paribbajasamāpannā.Ete diṭṭhikalahā diṭṭhibhaṇḍanā diṭṭhiviggahā diṭṭhivivādā diṭṭhimedhagā samaṇesu jātā sañjātā nibbattā abhinibbattā pātubhūtāti—Ete diṭṭhikalahā diṭṭhibhaṇḍanā diṭṭhiviggahā diṭṭhivivādā diṭṭhimedhagā samaṇesu jātā sañjātā nibbattā abhinibbattā pātubhūtāti—

ete vivādā samaṇesu jātā.ete vivādā samaṇesu jātā.<b>Etesu ugghātinighāti hotī</b>ti.<b>Etesu ugghātinighāti hotī</b>ti.Jayaparājayo hoti,Jayaparājayo hoti,

lābhālābho hoti,lābhālābho hoti,yasāyaso hoti,yasāyaso hoti,nindāpasaṁsā hoti,nindāpasaṁsā hoti,

sukhadukkhaṁ hoti,sukhadukkhaṁ hoti,somanassadomanassaṁ hoti,somanassadomanassaṁ hoti,iṭṭhāniṭṭhaṁ hoti,iṭṭhāniṭṭhaṁ hoti,

anunayapaṭighaṁ hoti,anunayapaṭighaṁ hoti,ugghātitanigghātitaṁ hoti,ugghātitanigghātitaṁ hoti,anurodhavirodho hoti,anurodhavirodho hoti,

jayena cittaṁ ugghātitaṁ hoti parājayena cittaṁ nigghātitaṁ hoti,jayena cittaṁ ugghātitaṁ hoti parājayena cittaṁ nigghātitaṁ hoti,lābhena cittaṁ ugghātitaṁ hoti alābhena cittaṁ nigghātitaṁ hoti,lābhena cittaṁ ugghātitaṁ hoti alābhena cittaṁ nigghātitaṁ hoti,yasena cittaṁ ugghātitaṁ hoti ayasena cittaṁ nigghātitaṁ hoti,yasena cittaṁ ugghātitaṁ hoti ayasena cittaṁ nigghātitaṁ hoti,

pasaṁsāya cittaṁ ugghātitaṁ hoti nindāya cittaṁ nigghātitaṁ hoti,pasaṁsāya cittaṁ ugghātitaṁ hoti nindāya cittaṁ nigghātitaṁ hoti,sukhena cittaṁ ugghātitaṁ hoti dukkhena cittaṁ nigghātitaṁ hoti,sukhena cittaṁ ugghātitaṁ hoti dukkhena cittaṁ nigghātitaṁ hoti,somanassena cittaṁ ugghātitaṁ hoti domanassena cittaṁ nigghātitaṁ hoti,somanassena cittaṁ ugghātitaṁ hoti domanassena cittaṁ nigghātitaṁ hoti,

unnatiyā cittaṁ ugghātitaṁ hoti,unnatiyā cittaṁ ugghātitaṁ hoti,onatiyā cittaṁ nigghātitaṁ hotīti—onatiyā cittaṁ nigghātitaṁ hotīti—etesu ugghātinighāti hoti.etesu ugghātinighāti hoti.

<b>Etampi disvā virame kathojjan</b>ti.<b>Etampi disvā virame kathojjan</b>ti.<b>Etampi disvā</b>ti etaṁ ādīnavaṁ disvā passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā diṭṭhikalahesu diṭṭhibhaṇḍanesu diṭṭhiviggahesu diṭṭhivivādesu diṭṭhimedhagesūti—<b>Etampi disvā</b>ti etaṁ ādīnavaṁ disvā passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā diṭṭhikalahesu diṭṭhibhaṇḍanesu diṭṭhiviggahesu diṭṭhivivādesu diṭṭhimedhagesūti—<b>etampi disvā virame kathojjan</b>ti.<b>etampi disvā virame kathojjan</b>ti.

<b>Kathojja</b>ṁ vuccati kalaho bhaṇḍanaṁ viggaho vivādo medhagaṁ.<b>Kathojja</b>ṁ vuccati kalaho bhaṇḍanaṁ viggaho vivādo medhagaṁ.Atha vā <b>kathojjan</b>ti anojavantī sā kathā kathojjaṁ na kareyya,Atha vā <b>kathojjan</b>ti anojavantī sā kathā kathojjaṁ na kareyya,kalahaṁ na kareyya,kalahaṁ na kareyya,

bhaṇḍanaṁ na kareyya,bhaṇḍanaṁ na kareyya,viggahaṁ na kareyya,viggahaṁ na kareyya,vivādaṁ na kareyya,vivādaṁ na kareyya,

medhagaṁ na kareyya,medhagaṁ na kareyya,kalahabhaṇḍanaviggahavivādamedhagaṁ pajaheyya vinodeyya byantiṁ kareyya anabhāvaṁ gameyya,kalahabhaṇḍanaviggahavivādamedhagaṁ pajaheyya vinodeyya byantiṁ kareyya anabhāvaṁ gameyya,kalahabhaṇḍanaviggahavivādamedhagā ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippayutto visaññutto vimariyādikatena cetasā vihareyyāti—kalahabhaṇḍanaviggahavivādamedhagā ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippayutto visaññutto vimariyādikatena cetasā vihareyyāti—

etampi disvā virame kathojjaṁ.etampi disvā virame kathojjaṁ.<b>Na haññadatthatthi pasaṁsalābhā</b>ti.<b>Na haññadatthatthi pasaṁsalābhā</b>ti.Pasaṁsalābhā añño attho natthi attattho vā parattho vā ubhayattho vā diṭṭhadhammiko vā attho,Pasaṁsalābhā añño attho natthi attattho vā parattho vā ubhayattho vā diṭṭhadhammiko vā attho,

samparāyiko vā attho,samparāyiko vā attho,uttāno vā attho,uttāno vā attho,gambhīro vā attho,gambhīro vā attho,

gūḷho vā attho,gūḷho vā attho,paṭicchanno vā attho,paṭicchanno vā attho,neyyo vā attho,neyyo vā attho,

nīto vā attho,nīto vā attho,anavajjo vā attho,anavajjo vā attho,nikkileso vā attho,nikkileso vā attho,

vodāno vā attho,vodāno vā attho,paramattho vā attho natthi na santi na saṁvijjanti nupalabbhantīti—paramattho vā attho natthi na santi na saṁvijjanti nupalabbhantīti—na haññadatthatthi pasaṁsalābhā.na haññadatthatthi pasaṁsalābhā.

Tenāha bhagavā—Tenāha bhagavā—“Ete vivādā samaṇesu jātā,“Ete vivādā samaṇesu jātā,Etesu ugghātinighāti hoti;Etesu ugghātinighāti hoti;

Etampi disvā virame kathojjaṁ,Etampi disvā virame kathojjaṁ,Na haññadatthatthi pasaṁsalābhā”ti.Na haññadatthatthi pasaṁsalābhā”ti.<b>Pasaṁsito vā pana tattha hoti,</b><b>Pasaṁsito vā pana tattha hoti,</b>

<b>Akkhāya vādaṁ parisāya majjhe;</b><b>Akkhāya vādaṁ parisāya majjhe;</b><b>So hassatī unnamatī ca tena,</b><b>So hassatī unnamatī ca tena,</b><b>Pappuyya tamatthaṁ yathā mano ahu.</b><b>Pappuyya tamatthaṁ yathā mano ahu.</b>

<b>Pasaṁsito vā pana tattha hotī</b>ti.<b>Pasaṁsito vā pana tattha hotī</b>ti.<b>Tatthā</b>ti sakāya diṭṭhiyā sakāya khantiyā sakāya ruciyā sakāya laddhiyā pasaṁsito thomito kittito vaṇṇito hotīti—<b>Tatthā</b>ti sakāya diṭṭhiyā sakāya khantiyā sakāya ruciyā sakāya laddhiyā pasaṁsito thomito kittito vaṇṇito hotīti—pasaṁsito vā pana tattha hoti.pasaṁsito vā pana tattha hoti.

<b>Akkhāya vādaṁ parisāya majjhe</b>ti.<b>Akkhāya vādaṁ parisāya majjhe</b>ti.Khattiyaparisāya vā brāhmaṇaparisāya vā gahapatiparisāya vā samaṇaparisāya vā majjhe attano vādaṁ akkhāya ācikkhitvā anuvādaṁ akkhāya ācikkhitvā thambhayitvā brūhayitvā dīpayitvā jotayitvā voharitvā pariggaṇhitvāti—Khattiyaparisāya vā brāhmaṇaparisāya vā gahapatiparisāya vā samaṇaparisāya vā majjhe attano vādaṁ akkhāya ācikkhitvā anuvādaṁ akkhāya ācikkhitvā thambhayitvā brūhayitvā dīpayitvā jotayitvā voharitvā pariggaṇhitvāti—akkhāya vādaṁ parisāya majjhe.akkhāya vādaṁ parisāya majjhe.

<b>So hassatī unnamatī ca tenā</b>ti.<b>So hassatī unnamatī ca tenā</b>ti.So tena jayatthena tuṭṭho hoti haṭṭho pahaṭṭho attamano paripuṇṇasaṅkappo.So tena jayatthena tuṭṭho hoti haṭṭho pahaṭṭho attamano paripuṇṇasaṅkappo.Atha vā dantavidaṁsakaṁ hasamāno.Atha vā dantavidaṁsakaṁ hasamāno.

<b>So hassatī unnamatī ca tenā</b>ti so tena jayatthena unnato hoti unnamo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassāti—<b>So hassatī unnamatī ca tenā</b>ti so tena jayatthena unnato hoti unnamo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassāti—so hassatī unnamatī ca tena.so hassatī unnamatī ca tena.<b>Pappuyya tamatthaṁ yathā mano ahū</b>ti.<b>Pappuyya tamatthaṁ yathā mano ahū</b>ti.

Taṁ jayatthaṁ pappuyya pāpuṇitvā adhigantvā vinditvā paṭilabhitvā.Taṁ jayatthaṁ pappuyya pāpuṇitvā adhigantvā vinditvā paṭilabhitvā.<b>Yathā mano ahū</b>ti yathā mano ahu, yathā citto ahu, yathā saṅkappo ahu, yathā viññāṇo ahūti—<b>Yathā mano ahū</b>ti yathā mano ahu, yathā citto ahu, yathā saṅkappo ahu, yathā viññāṇo ahūti—pappuyya tamatthaṁ yathā mano ahu.pappuyya tamatthaṁ yathā mano ahu.

Tenāha bhagavā—Tenāha bhagavā—“Pasaṁsito vā pana tattha hoti,“Pasaṁsito vā pana tattha hoti,Akkhāya vādaṁ parisāya majjhe;Akkhāya vādaṁ parisāya majjhe;

So hassatī unnamatī ca tena,So hassatī unnamatī ca tena,Pappuyya tamatthaṁ yathā mano ahū”ti.Pappuyya tamatthaṁ yathā mano ahū”ti.<b>Yā unnatī sāssa vighātabhūmi,</b><b>Yā unnatī sāssa vighātabhūmi,</b>

<b>Mānātimānaṁ vadate paneso;</b><b>Mānātimānaṁ vadate paneso;</b><b>Etampi disvā na vivādayetha,</b><b>Etampi disvā na vivādayetha,</b><b>Na hi tena suddhiṁ kusalā vadanti.</b><b>Na hi tena suddhiṁ kusalā vadanti.</b>

<b>Yā unnatī sāssa vighātabhūmī</b>ti.<b>Yā unnatī sāssa vighātabhūmī</b>ti.Yā unnati unnamo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassāti—Yā unnati unnamo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassāti—yā unnati.yā unnati.

<b>Sāssa vighātabhūmī</b>ti sā tassa vighātabhūmi upaghātabhūmi pīḷanabhūmi ghaṭṭanabhūmi upaddavabhūmi upasaggabhūmīti—<b>Sāssa vighātabhūmī</b>ti sā tassa vighātabhūmi upaghātabhūmi pīḷanabhūmi ghaṭṭanabhūmi upaddavabhūmi upasaggabhūmīti—yā unnatī sāssa vighātabhūmi.yā unnatī sāssa vighātabhūmi.<b>Mānātimānaṁ vadate paneso</b>ti.<b>Mānātimānaṁ vadate paneso</b>ti.

So puggalo mānañca vadati atimānañca vadatīti—So puggalo mānañca vadati atimānañca vadatīti—mānātimānaṁ vadate paneso.mānātimānaṁ vadate paneso.<b>Etampi disvā na vivādayethā</b>ti.<b>Etampi disvā na vivādayethā</b>ti.