巴利《小部》· 弥兰王问第 185 阅读页 · MIL6.4.1 · 1. Anumānapañha · 3/3

pettike gocare ratā;pettike gocare ratā;Antalikkhamhi caraṇā,Antalikkhamhi caraṇā,dhammanagare vasanti te.dhammanagare vasanti te.

Okkhittacakkhū mitabhāṇī,Okkhittacakkhū mitabhāṇī,guttadvārā susaṁvutā;guttadvārā susaṁvutā;Sudantā uttame damme,Sudantā uttame damme,

dhammanagare vasanti te.dhammanagare vasanti te.Tevijjā chaḷabhiññā ca,Tevijjā chaḷabhiññā ca,Iddhiyā pāramiṁ gatā;Iddhiyā pāramiṁ gatā;

Paññāya pāramippattā,Paññāya pāramippattā,Dhammanagare vasanti te’ti.Dhammanagare vasanti te’ti.Ye kho te, mahārāja, bhikkhū aparimitañāṇavaradharā asaṅgā atulaguṇā atulayasā atulabalā atulatejā dhammacakkānuppavattakā paññāpāramiṁ gatā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘dhammasenāpatino’</b>ti vuccanti.Ye kho te, mahārāja, bhikkhū aparimitañāṇavaradharā asaṅgā atulaguṇā atulayasā atulabalā atulatejā dhammacakkānuppavattakā paññāpāramiṁ gatā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘dhammasenāpatino’</b>ti vuccanti.

Ye pana te, mahārāja, bhikkhū iddhimanto adhigatappaṭisambhidāpattavesārajjā gaganacarā durāsadā duppasahā anālambacarā sasāgaramahidharapathavikampakā candasūriyaparimajjakā vikubbanādhiṭṭhānābhinīhārakusalā iddhiyā pāramiṁ gatā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘purohitā’</b>ti vuccanti.Ye pana te, mahārāja, bhikkhū iddhimanto adhigatappaṭisambhidāpattavesārajjā gaganacarā durāsadā duppasahā anālambacarā sasāgaramahidharapathavikampakā candasūriyaparimajjakā vikubbanādhiṭṭhānābhinīhārakusalā iddhiyā pāramiṁ gatā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘purohitā’</b>ti vuccanti.Ye pana te, mahārāja, bhikkhū dhutaṅgamanugatā appicchā santuṭṭhā viññattimanesanajigucchakā piṇḍāya sapadānacārino bhamarāva gandhamanughāyitvā pavisanti vivittakānanaṁ, kāye ca jīvite ca nirapekkhā arahattamanuppattā dhutaṅgaguṇe agganikkhittā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘akkhadassā’</b>ti vuccanti.Ye pana te, mahārāja, bhikkhū dhutaṅgamanugatā appicchā santuṭṭhā viññattimanesanajigucchakā piṇḍāya sapadānacārino bhamarāva gandhamanughāyitvā pavisanti vivittakānanaṁ, kāye ca jīvite ca nirapekkhā arahattamanuppattā dhutaṅgaguṇe agganikkhittā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘akkhadassā’</b>ti vuccanti.

Ye pana te, mahārāja, bhikkhū parisuddhā vimalā nikkilesā cutūpapātakusalā dibbacakkhumhi pāramiṁ gatā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘nagarajotakā’</b>ti vuccanti.Ye pana te, mahārāja, bhikkhū parisuddhā vimalā nikkilesā cutūpapātakusalā dibbacakkhumhi pāramiṁ gatā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘nagarajotakā’</b>ti vuccanti.Ye pana te, mahārāja, bhikkhū bahussutā āgatāgamā dhammadharā vinayadharā mātikādharā sithiladhanitadīgharassagarukalahukakkharaparicchedakusalā navaṅgasāsanadharā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘dhammarakkhā’</b>ti vuccanti.Ye pana te, mahārāja, bhikkhū bahussutā āgatāgamā dhammadharā vinayadharā mātikādharā sithiladhanitadīgharassagarukalahukakkharaparicchedakusalā navaṅgasāsanadharā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘dhammarakkhā’</b>ti vuccanti.

Ye pana te, mahārāja, bhikkhū vinayaññū vinayakovidā ṭhānāṭṭhānakusalā āpattānāpattigarukalahukasatekicchaatekicchavuṭṭhānadesanāniggahapaṭikammaosāraṇanissāraṇapaṭisāraṇakusalā vinaye pāramiṁ gatā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘rūparakkhā’</b>ti vuccanti.Ye pana te, mahārāja, bhikkhū vinayaññū vinayakovidā ṭhānāṭṭhānakusalā āpattānāpattigarukalahukasatekicchaatekicchavuṭṭhānadesanāniggahapaṭikammaosāraṇanissāraṇapaṭisāraṇakusalā vinaye pāramiṁ gatā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘rūparakkhā’</b>ti vuccanti.Ye pana te, mahārāja, bhikkhū vimuttivarakusumamālabaddhā varapavaramahagghaseṭṭhabhāvamanuppattā bahujanakantamabhipatthitā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘pupphāpaṇikā’</b>ti vuccanti.Ye pana te, mahārāja, bhikkhū vimuttivarakusumamālabaddhā varapavaramahagghaseṭṭhabhāvamanuppattā bahujanakantamabhipatthitā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘pupphāpaṇikā’</b>ti vuccanti.

Ye pana te, mahārāja, bhikkhū catusaccābhisamayappaṭividdhā diṭṭhasaccā viññātasāsanā catūsu sāmaññaphalesu tiṇṇavicikicchā paṭiladdhaphalasukhā aññesampi paṭipannānaṁ te phale saṁvibhajanti, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘phalāpaṇikā’</b>ti vuccanti.Ye pana te, mahārāja, bhikkhū catusaccābhisamayappaṭividdhā diṭṭhasaccā viññātasāsanā catūsu sāmaññaphalesu tiṇṇavicikicchā paṭiladdhaphalasukhā aññesampi paṭipannānaṁ te phale saṁvibhajanti, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘phalāpaṇikā’</b>ti vuccanti.Ye pana te, mahārāja, bhikkhū sīlasaṁvaragandhamanulittā anekavidhabahuguṇadharā kilesamaladuggandhavidhamakā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘gandhāpaṇikā’</b>ti vuccanti.Ye pana te, mahārāja, bhikkhū sīlasaṁvaragandhamanulittā anekavidhabahuguṇadharā kilesamaladuggandhavidhamakā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘gandhāpaṇikā’</b>ti vuccanti.

Ye pana te, mahārāja, bhikkhū dhammakāmā piyasamudāhārā abhidhamme abhivinaye uḷārapāmojjā araññagatāpi rukkhamūlagatāpi suññāgāragatāpi dhammavararasaṁ pivanti, kāyena vācāya manasā dhammavararasamogāḷhā adhimattapaṭibhānā dhammesu dhammesanappaṭipannā ito vā tato vā yattha yattha appicchakathā santuṭṭhikathā pavivekakathā asaṁsaggakathā vīriyārambhakathā sīlakathā samādhikathā paññākathā vimuttikathā vimuttiñāṇadassanakathā, tattha tattha gantvā taṁ taṁ kathārasaṁ pivanti, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘soṇḍā pipāsā’</b>ti vuccanti.Ye pana te, mahārāja, bhikkhū dhammakāmā piyasamudāhārā abhidhamme abhivinaye uḷārapāmojjā araññagatāpi rukkhamūlagatāpi suññāgāragatāpi dhammavararasaṁ pivanti, kāyena vācāya manasā dhammavararasamogāḷhā adhimattapaṭibhānā dhammesu dhammesanappaṭipannā ito vā tato vā yattha yattha appicchakathā santuṭṭhikathā pavivekakathā asaṁsaggakathā vīriyārambhakathā sīlakathā samādhikathā paññākathā vimuttikathā vimuttiñāṇadassanakathā, tattha tattha gantvā taṁ taṁ kathārasaṁ pivanti, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘soṇḍā pipāsā’</b>ti vuccanti.

Ye pana te, mahārāja, bhikkhū pubbarattāpararattaṁ jāgariyānuyogamanuyuttā nisajjaṭṭhānacaṅkamehi rattindivaṁ vītināmenti, bhāvanānuyogamanuyuttā kilesapaṭibāhanāya sadatthappasutā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘nagaraguttikā’</b>ti vuccanti.Ye pana te, mahārāja, bhikkhū pubbarattāpararattaṁ jāgariyānuyogamanuyuttā nisajjaṭṭhānacaṅkamehi rattindivaṁ vītināmenti, bhāvanānuyogamanuyuttā kilesapaṭibāhanāya sadatthappasutā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘nagaraguttikā’</b>ti vuccanti.Ye pana te, mahārāja, bhikkhū navaṅgaṁ buddhavacanaṁ atthato ca byañjanato ca nayato ca kāraṇato ca hetuto ca udāharaṇato ca vācenti anuvācenti bhāsanti anubhāsanti, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘dhammāpaṇikā’</b>ti vuccanti.Ye pana te, mahārāja, bhikkhū navaṅgaṁ buddhavacanaṁ atthato ca byañjanato ca nayato ca kāraṇato ca hetuto ca udāharaṇato ca vācenti anuvācenti bhāsanti anubhāsanti, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘dhammāpaṇikā’</b>ti vuccanti.

Ye pana te, mahārāja, bhikkhū dhammaratanabhogena āgamapariyattisutabhogena bhogino dhanino niddiṭṭhasarabyañjanalakkhaṇappaṭivedhā viññū pharaṇā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘dhammaseṭṭhino’</b>ti vuccanti.Ye pana te, mahārāja, bhikkhū dhammaratanabhogena āgamapariyattisutabhogena bhogino dhanino niddiṭṭhasarabyañjanalakkhaṇappaṭivedhā viññū pharaṇā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘dhammaseṭṭhino’</b>ti vuccanti.Ye pana te, mahārāja, bhikkhū uḷāradesanāpaṭivedhā pariciṇṇārammaṇavibhattiniddesā sikkhāguṇapāramippattā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘vissutadhammikā’</b>ti vuccanti.Ye pana te, mahārāja, bhikkhū uḷāradesanāpaṭivedhā pariciṇṇārammaṇavibhattiniddesā sikkhāguṇapāramippattā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘vissutadhammikā’</b>ti vuccanti.

Evaṁ suvibhattaṁ kho, mahārāja, bhagavato dhammanagaraṁ evaṁ sumāpitaṁ evaṁ suvihitaṁ evaṁ suparipūritaṁ evaṁ suvavatthāpitaṁ evaṁ surakkhitaṁ evaṁ sugopitaṁ evaṁ duppasayhaṁ paccatthikehi paccāmittehi, iminā, mahārāja, kāraṇena iminā hetunā iminā nayena iminā anumānena ñātabbaṁ atthi so bhagavāti.Evaṁ suvibhattaṁ kho, mahārāja, bhagavato dhammanagaraṁ evaṁ sumāpitaṁ evaṁ suvihitaṁ evaṁ suparipūritaṁ evaṁ suvavatthāpitaṁ evaṁ surakkhitaṁ evaṁ sugopitaṁ evaṁ duppasayhaṁ paccatthikehi paccāmittehi, iminā, mahārāja, kāraṇena iminā hetunā iminā nayena iminā anumānena ñātabbaṁ atthi so bhagavāti.‘Yathāpi nagaraṁ disvā,‘Yathāpi nagaraṁ disvā,suvibhattaṁ manoramaṁ;suvibhattaṁ manoramaṁ;

Anumānena jānanti,Anumānena jānanti,vaḍḍhakissa mahattanaṁ.vaḍḍhakissa mahattanaṁ.Tatheva lokanāthassa,Tatheva lokanāthassa,

disvā dhammapuraṁ varaṁ;disvā dhammapuraṁ varaṁ;Anumānena jānanti,Anumānena jānanti,atthi so bhagavā iti.atthi so bhagavā iti.

Anumānena jānanti,Anumānena jānanti,ūmiṁ disvāna sāgare;ūmiṁ disvāna sāgare;Yathāyaṁ dissate ūmi,Yathāyaṁ dissate ūmi,

mahanto so bhavissati.mahanto so bhavissati.Tathā buddhaṁ sokanudaṁ,Tathā buddhaṁ sokanudaṁ,sabbatthamaparājitaṁ;sabbatthamaparājitaṁ;

Taṇhakkhayamanuppattaṁ,Taṇhakkhayamanuppattaṁ,bhavasaṁsāramocanaṁ.bhavasaṁsāramocanaṁ.Anumānena ñātabbaṁ,Anumānena ñātabbaṁ,

ūmiṁ disvā sadevake;ūmiṁ disvā sadevake;Yathā dhammūmivipphāro,Yathā dhammūmivipphāro,aggo buddho bhavissati.aggo buddho bhavissati.

Anumānena jānanti,Anumānena jānanti,disvā accuggataṁ giriṁ;disvā accuggataṁ giriṁ;Yathā accuggato eso,Yathā accuggato eso,

himavā so bhavissati.himavā so bhavissati.Tathā disvā dhammagiriṁ,Tathā disvā dhammagiriṁ,sītībhūtaṁ nirūpadhiṁ;sītībhūtaṁ nirūpadhiṁ;

Accuggataṁ bhagavato,Accuggataṁ bhagavato,acalaṁ suppatiṭṭhitaṁ.acalaṁ suppatiṭṭhitaṁ.Anumānena ñātabbaṁ,Anumānena ñātabbaṁ,

disvāna dhammapabbataṁ;disvāna dhammapabbataṁ;Tathā hi so mahāvīro,Tathā hi so mahāvīro,aggo buddho bhavissati.aggo buddho bhavissati.

Yathāpi gajarājassa,Yathāpi gajarājassa,padaṁ disvāna mānusā;padaṁ disvāna mānusā;Anumānena jānanti,Anumānena jānanti,

mahā eso gajo iti.mahā eso gajo iti.Tatheva buddhanāgassa,Tatheva buddhanāgassa,padaṁ disvā vibhāvino;padaṁ disvā vibhāvino;

Anumānena jānanti,Anumānena jānanti,uḷāro so bhavissati.uḷāro so bhavissati.Anumānena jānanti,Anumānena jānanti,

bhīte disvāna kummige;bhīte disvāna kummige;Migarājassa saddena,Migarājassa saddena,bhītāme kummigā iti.bhītāme kummigā iti.

Tatheva titthiye disvā,Tatheva titthiye disvā,vitthate bhītamānase;vitthate bhītamānase;Anumānena ñātabbaṁ,Anumānena ñātabbaṁ,

dhammarājena gajjitaṁ.dhammarājena gajjitaṁ.Nibbutaṁ pathaviṁ disvā,Nibbutaṁ pathaviṁ disvā,haritapattaṁ mahodikaṁ;haritapattaṁ mahodikaṁ;

Anumānena jānanti,Anumānena jānanti,mahāmeghena nibbutaṁ.mahāmeghena nibbutaṁ.Tathevimaṁ janaṁ disvā,Tathevimaṁ janaṁ disvā,

āmoditapamoditaṁ;āmoditapamoditaṁ;Anumānena ñātabbaṁ,Anumānena ñātabbaṁ,dhammameghena tappitaṁ.dhammameghena tappitaṁ.

Laggaṁ disvā bhusaṁ paṅkaṁ,Laggaṁ disvā bhusaṁ paṅkaṁ,kalaladdagataṁ mahiṁ;kalaladdagataṁ mahiṁ;Anumānena jānanti,Anumānena jānanti,

vārikkhandho mahā gato.vārikkhandho mahā gato.Tathevimaṁ janaṁ disvā,Tathevimaṁ janaṁ disvā,rajapaṅkasamohitaṁ;rajapaṅkasamohitaṁ;

Vahitaṁ dhammanadiyā,Vahitaṁ dhammanadiyā,visaṭṭhaṁ dhammasāgare.visaṭṭhaṁ dhammasāgare.Dhammāmatagataṁ disvā,Dhammāmatagataṁ disvā,

sadevakamimaṁ mahiṁ;sadevakamimaṁ mahiṁ;Anumānena ñātabbaṁ,Anumānena ñātabbaṁ,dhammakkhandho mahā gato.dhammakkhandho mahā gato.

Anumānena jānanti,Anumānena jānanti,ghāyitvā gandhamuttamaṁ;ghāyitvā gandhamuttamaṁ;Yathāyaṁ vāyate gandho,Yathāyaṁ vāyate gandho,

hessanti pupphitā dumā.hessanti pupphitā dumā.Tathevāyaṁ sīlagandho,Tathevāyaṁ sīlagandho,pavāyati sadevake;pavāyati sadevake;

Anumānena ñātabbaṁ,Anumānena ñātabbaṁ,atthi buddho anuttaro’ti.atthi buddho anuttaro’ti.Evarūpena kho, mahārāja, kāraṇasatena kāraṇasahassena hetusatena hetusahassena nayasatena nayasahassena opammasatena opammasahassena sakkā buddhabalaṁ upadassayituṁ.Evarūpena kho, mahārāja, kāraṇasatena kāraṇasahassena hetusatena hetusahassena nayasatena nayasahassena opammasatena opammasahassena sakkā buddhabalaṁ upadassayituṁ.

Yathā, mahārāja, dakkho mālākāro nānāpuppharāsimhā ācariyānusiṭṭhiyā paccattapurisakārena vicittaṁ mālāguṇarāsiṁ kareyya;Yathā, mahārāja, dakkho mālākāro nānāpuppharāsimhā ācariyānusiṭṭhiyā paccattapurisakārena vicittaṁ mālāguṇarāsiṁ kareyya;evameva kho, mahārāja, so bhagavā vicittapuppharāsi viya anantaguṇo appameyyaguṇo, ahametarahi jinasāsane mālākāro viya pupphaganthako pubbakānaṁ ācariyānaṁ maggenapi mayhaṁ buddhibalenapi asaṅkhyeyyenapi kāraṇena anumānena buddhabalaṁ dīpayissāmi, tvaṁ panettha chandaṁ janehi savanāyā”ti.evameva kho, mahārāja, so bhagavā vicittapuppharāsi viya anantaguṇo appameyyaguṇo, ahametarahi jinasāsane mālākāro viya pupphaganthako pubbakānaṁ ācariyānaṁ maggenapi mayhaṁ buddhibalenapi asaṅkhyeyyenapi kāraṇena anumānena buddhabalaṁ dīpayissāmi, tvaṁ panettha chandaṁ janehi savanāyā”ti.

“Dukkaraṁ, bhante nāgasena, aññesaṁ evarūpena kāraṇena anumānena buddhabalaṁ upadassayituṁ, nibbutosmi, bhante nāgasena, tumhākaṁ paramavicittena pañhaveyyākaraṇenā”ti.“Dukkaraṁ, bhante nāgasena, aññesaṁ evarūpena kāraṇena anumānena buddhabalaṁ upadassayituṁ, nibbutosmi, bhante nāgasena, tumhākaṁ paramavicittena pañhaveyyākaraṇenā”ti.Anumānapañho paṭhamo.Anumānapañho paṭhamo.